Rabka Festival to jedno z najważniejszych wydarzeń poświęconych literaturze dziecięcej i młodzieżowej w Polsce. Tegoroczna, trzynasta edycja, odbywała się pod hasłem „Świat emocji", zapraszając dzieci, rodziców, nauczycieli i bibliotekarzy do rozmowy o tym, jak książki pomagają rozumieć siebie i innych. W programie znalazły się spotkania autorskie, warsztaty literackie, ilustratorskie, teatralne i naukowe oraz wydarzenia integrujące społeczność czytelniczą.
Tradycyjnie wręczono też nagrodę „Zwyrtała 2026" za najlepszy pomysł promujący czytanie. Jury w składzie: prof. dr hab. Anna Janus-Sitarz, prof. dr hab. Grzegorz Leszczyński oraz Konstanty Przybora wybrało zwycięski projekt spośród wielu wartościowych inicjatyw.
Nagrodę główną Zwyrtała 2026 otrzymały Justyna Rudomina i Monika Jabłuszewska z Biblioteki „Centrum Wszystkiego" w Szkole Podstawowej nr 2 im. Jana Pawła II w Suchym Lesie za pomysł „Kuchnia literacka, czyli rozsmakuj się w czytaniu". Projekt opierał się na założeniu, że czytanie, podobnie jak jedzenie, jest nieodłącznym elementem codzienności. Książka została potraktowane nie jako obowiązek, lecz jako przygoda angażująca wiele zmysłów. To przykład podejścia szczególnie bliskiego bibliotekom szkolnym: tworzenia przestrzeni, w której literatura staje się początkiem rozmowy, spotkania i wspólnego działania.
Wśród czterech wyróżnionych projektów znalazły się aż dwa kolejne przedsięwzięcia realizowane przez nauczycieli bibliotekarzy:
Małgorzata Ficoń z II LO im. Stanisława Staszica w Tarnowskich Górach otrzymała wyróżnienie za projekt „Książki-Mosty. Literatura oswajająca odmienność". To inicjatywa pokazująca, jak literatura może pomagać młodzieży w poznawaniu różnych perspektyw, rozwijaniu empatii i oswajaniu tematów związanych z różnorodnością.
RabkaMarzena Magdziarz i Piotr Bukowski ze Szkoły Podstawowej im. Mazurka Dąbrowskiego w Czerwonce otrzymali wyróżnienie za projekt „Czyta babcia, czyta dziadek, czyta każdy mały szkrabek – wspólne czytanie łączy pokolenia". Projekt zwraca uwagę na niezwykle ważny wymiar biblioteki szkolnej – jej rolę w budowaniu więzi międzypokoleniowych.
Tegoroczne wyniki konkursu Zwyrtała kolejny raz pokazały szerokiej publiczności fantastyczną działalność bibliotek szkolnych, które są nie tylko miejscem wypożyczania książek, ale także spotkań, dialogu, działań twórczych i wzmacniania relacji.
Tegoroczny program festiwalu zgromadził wielu cenionych twórców literatury dziecięcej i młodzieżowej. Wśród gości znaleźli się m.in. Marcin Szczygielski, Wojciech Widłak, Tomasz Samojlik, Boguś Janiszewski, Katarzyna Wasilkowska, Katarzyna Ryrych oraz Adam Mirek. Nie zabrakło także spotkań z ilustratorami i twórcami łączącymi literaturę z innymi dziedzinami sztuki, m.in. Maciejem Szymanowiczem czy Maxem Skorwiderem.
Festiwal po raz kolejny pokazał, że kontakt z książką może przybierać różne formy – od wspólnego czytania i rozmowy po twórcze działanie, a skuteczną promocja czytelnictwa nie musi opierać się na skomplikowanych rozwiązaniach. Najważniejszy jest pomysł, który odpowiada na realne potrzeby uczniów. Biblioteka szkolna może być kuchnią literackich doświadczeń, miejscem budowania mostów między ludźmi i przestrzenią, w której różne pokolenia spotykają się przy wspólnej lekturze. Tegoroczne wyróżnienia pokazują, że nauczyciele bibliotekarze tworzą projekty, które nie tylko zachęcają do czytania, ale także uczą rozmowy, empatii i otwartości. A właśnie takie działania sprawiają, że książka pozostaje żywa – także poza kartami powieści.
Justyna Rudomina, Monika Jabłuszewska
