Patroni 2025 roku wybrani przez Sejm:
- Stefan Żeromski (1864-1925), pisarz - 20 listopada 100. rocznica śmierci
- Antoni Słonimski (1895-1939), poeta - 15 listopada 130. rocznica urodzin
- Olga Boznańska (1865-1940), malarka - 15 kwietnia 160. rocznica urodzin
- Gen. Kazimierz Sosnkowski (1885-1969), dowódca - 19 listopada 140. rocznica urodzin
- Franciszek Duszeńko (1925-2008), rzeźbiarz - 6 kwietnia 100. rocznica urodzin
Ponadto rok 2025 został ogłoszony przez Sejm:
- Rokiem Milenium Koronacji Dwóch Pierwszych Królów
- Rokiem Polskich Bohaterów z Katynia, Charkowa, Miednoje, Bykowni i innych miejsc
Patroni 2025 roku wybrani przez Senat:
- Władysław Reymont (1867–1925), pisarz - 5 grudnia 100. rocznica śmierci
- Maria Pawlikowska-Jasnorzewska (1891-1945), poetka - 9 lipca 80. rocznica śmierci
- Józef Tischner (1931-2000), ksiądz, filozof, profesor - 28 czerwca 25. rocznica śmierci
- Wojciech Jerzy Has (1925-2000), reżyser - 1 kwietnia 100. rocznica urodzin
Ponadto rok 2025 został ogłoszony przez Senat:
- Rokiem Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki
Gotowe materiały na temat patronów 2025 roku
Są to materiały przygotowane specjalnie na tę okazję:
- Tropem patrona
Nietypowe uczczenie pamięci patronów roku w formie konkursu czytelniczego, testu lub gry. - Patronite 2025
Trzy pomysły na działania biblioteczne związane z patronami i patronkami roku 2025 - Marszruta artystów
Konkurs o patronach i patronkach roku 2025
Stefan Żeromski
1864-1925
20 listopada przypada 100. rocznica śmierci Stefana Żeromskiego – wybitnego prozaika, publicysty, dramaturga, działacza społecznego. Był kilkakrotnie nominowany do Nagrody Nobla.
Jego rodzice wcześnie zmarli. Dorastał w biedzie, chorował na gruźlicę. Pisać zaczął już w gimnazjum. Pracował w różnych zawodach, często podróżował. Znał i łączył doświadczenia biedy, życia na wsi, niepodległościowe poglądy emigracyjnych elit oraz zaangażowanie społeczne. Działał w sferze patriotycznej i edukacyjnej, organizował związki pisarzy. Był mocno związany z Zakopanem. W twórczości czerpał z tradycji romantycznej (walka o niepodległość), pozytywistycznej (praca u podstaw, solidaryzm) i młodopolskiej (psychologia bohaterów).
Autor m.in. Siłaczki, Ludzi bezdomnych, Syzyfowych prac i Przedwiośnia.
Wiara czyni cuda, lecz tylko walka daje efekty.
Materiały poświęcone Stefanowi Żeromskiemu
- Przedwiośnie Stefana Żeromskiego - konkurs czytelniczy
Konkurs ze znajomości Przedwiośnia wzorowany na teleturnieju Wielka gra. Lista pytań i odpowiedzi. - Przebiegam w marzeniu góry moje domowe... - scenariusz słowno-muzyczny poświęcony Stefanowi Żeromskiemu
Montaż przeznaczony dla uczniów szkoły średniej. Przybliża postać autora "Ludzi bezdomnych". - Bibliotekarska działalność Stefana Żeromskiego - artykuł
Krótki artykuł na temat dziesięcioletniej działalności Stefana Żeromskiego na stanowisku bibliotekarza. - Scenariusz wystawy poświęconej życiu i twórczości Stefana Żeromskiego
Scenariusz wystawy prezentującej informacjie takie jak: młodość pisarza, jego najważniejsze dzieła, cytaty z utworów, fotografie. - Wolne zasoby pisarza
- Strona na Wikipedii
Stefan Żeromski – plakat z karykaturą
Karykatura Stefana Żeromskiego do zamówienia
Plakat w formacie A3 (40 x 42 cm) narysowana przez Eryka Lipińskiego. Cena: 13 zł.
Rok Władysława Reymonta
1867–1925
5 grudnia przypada 100. rocznica śmierci Władysława Reymonta – pisarza, działacza społecznego, reportażysty. Laureat Literackiej Nagrody Nobla (1924 r.).
Urodził się w Kobieniach Wielkich, w rodzinie organisty. W młodości nie mógł znaleźć swojej drogi, imał się różnych prac, m.in. na kolei. Był pisarzem samoukiem. Angażował się w działalność społeczną, był m.in. prezesem Związku Pisarzy. Autor dwóch wielkich powieści nurtu realizmu: Ziemi obiecanej i Chłopów, za których otrzymał Nagrodę Nobla. Wnikliwie opisywał rzeczywistość znaną z doświadczenia – narodziny kapitalizmu i życie robotników w Ziemi obiecanej oraz życie na wsi blisko natury (Chłopi). Powieści Remont zazwyczaj pisał w odcinkach i publikował w prasie. Zmarł w 1925 r. w Warszawie.
Życie nie daje nam tego co chcemy, tylko to, co ma dla nas.
Materiały poświęcone Władysławowi Reymontowi
- Przysłowia ludowe - scenariusz zajęć
Scenariusz zajęć na podstawie Chłopów Władysława Stanisława Reymonta. Zajęcia z wykorzystaniem zasobów biblioteki szkolnej i centrum informacyjnego. Realizowane przy współudziale nauczyciela języka polskiego. - Na wsi wesele, czyli sposób na Reymonta
Propozycja szkolnej zabawy literackiej dla klas gimnazjalnych - Cztery pory roku w „Chłopach” Reymonta
Scenariusz turnieju literackiego i happeningu dla uczniów klas VI-VIII szkoły podstawowej. Jego celem jest przekazanie wiedzy o życiu mieszkańców dawnej wsi oraz propagowanie wśród uczniów starych obrzędów i obyczajów ludowych. - Wigilia u Boryny
Scenariusz inscenizacji fragmentu Chłopów - Wolne zasoby pisarza
- Strona na Wikipedii
Rok Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej
1891-1945
9 lipca przypada 80. rocznica śmierci Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej – poetki i dramatopisarki dwudziestolecia międzywojennego.
Pochodziła z artystycznej rodziny, jej ojcem był malarz Wojciech Kossak. W dzieciństwie ciężko chorowała, uczyła się w domu. Była związana z Krakowem, Zakopanem, tamtejszą artystyczną elitą i grupą Skamander. Po wybuchu II wojny światowej wyemigrowała do Anglii, gdzie dość młodo zmarła. Poruszała tematykę miłości, związanych z nią emocji i namiętności, a także przemijania oraz starzenia się. Przedstawiała wizję świadomej siebie kobiety. Jej utwory cechowała atmosfera codzienności. Jest uznawana za przykład niezależnej, nowoczesnej kobiety w czasach, gdy nie była to powszechna postawa.
Rumieńce lata pobladły, liść złoty z wiatrem mknie. I klonom ręce opadły, i mnie.
Materiały poświęcone Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej
- Poetka miłości - Maria Pawlikowska-Jasnorzewska
Scenariusz spotkania bibliotecznego.
Rok Józefa Tischnera
1931-2000
28 czerwca przypada 25. rocznica śmierci Józefa Tischnera – ksiądza, filozofa, profesora, autora książek.
Pochodził ze Starego Sącza, przez całe życie związany był z górami i Krakowem. Po ukończeniu studiów teologicznych i filozoficznych łączył funkcje księdza, publicysty oraz wykładowcy. Znany z otwartości i humoru. Był wpływową postacią życia intelektualnego w Polsce, nazywano go kapelanem „Solidarności”. Najważniejszym przedmiotem rozważań Tischnera był człowiek: jego rzeczywistość, problemy. Łączył wrażliwość duszpasterza z perspektywą filozofa. Był zwolennikiem dialogu, również w odniesieniu do Kościoła, który czasem poddawał wewnętrznej krytyce. Kawaler Orderu Orła Białego.
Pobożność jest niezwykle ważna, ale rozumu nie zastąpi.
Rok Antoniego Słonimskiego
1895-1939
15 listopada mija 130 lat od urodzin Antoniego Słonimskiego - poety, dramatopisarza, prozaika, satyryka, felietonisty, tłumacza.
Wychował się w Warszawie, w rodzinie żydowskiego pochodzenia. Współtworzył kawiarnię literacką „Pod Picadorem” oraz grupę poetycką Skamander. Po wybuchu II wojny światowej udało mu się wyemigrować do Paryża, skąd wrócił w 1951 r. W PRL działał w licznych organizacjach literackich. Od lat 60. angażował się w krytykę władzy, za co był cenzurowany. Zajmował się publicystyką, pisał wiersze, dramaty i powieści science fiction.
Gdy nie wiem, co robić, to na wszelki wypadek wolę zachować się przyzwoicie.
ROK Olgi Boznańskiej
1865-1940
15 kwietnia przypada 160. rocznica urodzin Olgi Boznańskiej - malarki, jednej z najwybitniejszych polskich artystek przełomu XIX i XX w.
Pochodziła z Krakowa. Początkowo lekcji rysunku udzielała jej matka, następnie kształciła się u licznych artystów, ukończyła też monachijską akademię sztuk pięknych. Zamieszkała w Paryżu. Prezentowała swoje prace na wystawach w wielu krajach, zdobyła liczne nagrody. Specjalizowała się w malowaniu portretów w ekspresyjnym nurcie modernistycznym, na których oddawała psychikę modeli oraz atmosferę sytuacji.
ROK gen. Kazimierza Sosnkowskiego
1885-1969
19 listopada przypada 140. rocznica urodzin gen. Kazimierza Sosnkowskiego - generała broni, polityka, Naczelnego Wodza, uczestnika I i II wojny światowej oraz wojny polsko-bolszewickiej.
Już w czasie zaborów współorganizował polskie struktury wojskowe. Jeden z dowódców Legionów podczas I wojny światowej. Bohater wojny polsko-bolszewickiej. W II RP m.in. minister spraw wojskowych. Był zaufanym współpracownikiem Józefa Pił- sudskiego. Ambitny i skuteczny polityk. W czasie II wojny światowej, w 1943 r., został Naczelnym Wodzem. Krytykował władze komunistyczne, działał na rzecz Polski na emigracji.
ROK Franciszka Duszeńki
1925-2008
6 kwietnia przypada 100. rocznica urodzin Franciszka Duszeńki – jednego z najwybitniejszych przedwojennych rzeźbiarzy.
Pochodził spod Lwowa. W trakcie II wojny światowej był żołnierzem Armii Krajowej, następnie trafił do niemieckich obozów koncentracyjnych. Po wojnie związany z Gdańskiem, gdzie pracował przy odbudowie detali architektonicznych. Uczył rzeźby, był dziekanem Szkoły Sztuk Plastycznych. Autor lub współautor ważnych pomników, m.in. Obrońców Wybrze- ża na Westerplatte i Ofiar Obozu Zagłady w Treblince.
ROK Wojciecha Jerzego Hasa
1925-2000
1 kwietnia przypada 100. rocznica urodzin Wojciecha Jerzego Hasa – reżysera, scenarzysty, producenta, wykładowcy.
Jeden z twórców polskiej szkoły filmowej – cenionego na całym świecie nurtu w kinie. Autor takich filmów jak Pętla, Lalka, Rękopis znaleziony w Saragossie i Sanatorium pod klepsydrą, za który otrzymał Nagrodę Jury na Festiwalu w Cannes. Zrealizował wiele adaptacji literackich. Wykładowca i dziekan Szkoły Filmowej w Łodzi. Był indywidualistą, unikał politycznych i komercyjnych powiązań. Nazywany wizjonerem kina.
Roku Milenium Koronacji Dwóch Pierwszych Królów
W 1025 r. (najprawdopodobniej 18 kwietnia) w katedrze w Gnieźnie odbyła się koronacja pierwszego polskiego króla, Bolesława Chrobrego. Król niebawem zmarł, a tego samego roku koronowano jego syna – Mieszko II Lamberta.
Rok Polskich Bohaterów z Katynia, Charkowa, Miednoje, Bykowni i innych miejsc
W osiemdziesiątą piątą rocznicę rosyjskiej zbrodni dokonanej na polskich bohaterach w Katyniu, Charkowie, Miednoje, Bykowni i innych nieodkrytych jeszcze miejscach, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanawia jako patronów roku 2025 wszystkich z blisko 22 tysięcy oficerów i przedstawicieli polskiego państwa pomordowanych na mocy rozkazu Kremla z dnia 5 marca 1940 roku.
