Od pomysłu do projektu

W Pomorskiej Bibliotece Pedagogicznej w Gdańsku nie raz zastanawialiśmy się jak zorganizować duży konkurs czytelniczy, najlepiej o zasięgu wojewódzkim. Taki, który pomógłby nam promować czytelnictwo wśród uczniów a zarazem, zgodnie z misją biblioteki, wspierać nauczycieli bibliotekarzy szkolnych w ich codziennej pracy. Problemem nie był brak pomysłu, ani chętnych do organizacji. Budżet biblioteki nie jest jednak z gumy, a każdy duży konkurs zasługuje na ciekawe i atrakcyjne nagrody.

Z pomocą przyszedł projekt unijny „Regionalne wsparcie rozwoju kompetencji kluczowych w pomorskich szkołach” realizowany przez nasz organ prowadzący, czyli Departament Edukacji Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego. W ramach europejskich funduszy znalazły się środki, które umożliwiły nam nie tylko organizację konkursu, ale także realizację szeroko zakrojonego wsparcia dla nauczycieli bibliotekarzy i uczniów pod wspólną nazwą „Akademia Ambasadorów Czytelnictwa”. 

Akademia Ambasadorów Czytelnictwa obejmuje zarówno wsparcie dla nauczycieli bibliotekarzy poprzez organizację webinaru i warsztatów szkoleniowych w różnych lokalizacjach na Pomorzu, jak i realizację wspomnianego wcześniej konkursu dla uczniów z nagrodami, galą finałową oraz spotkaniami autorskimi.

Wsparcie dla nauczycieli bibliotekarzy

W ramach działań skierowanych do dorosłych, w pierwszej edycji Akademii, czyli w roku szkolnym 2025/2026, zaproponowaliśmy webinar „Wpływ czytania na rozwój dziecka”, który poprowadził neurobiolog, profesor Uniwersytetu Śląskiego Marek Kaczmarzyk, specjalizujący się w biologicznych podstawach uczenia się i rozwoju. Oprócz spotkania online nauczyciele bibliotekarze mieli również możliwość udziału w warsztatach stacjonarnych organizowanych w pięciu miastach województwa. Warsztaty „Czytanie pełne wrażeń – jak złapać dzieci na wspólne czytanie i zachęcić do samodzielnego sięgania po książki?” w filiach Pomorskiej Biblioteki Pedagogicznej w Kościerzynie i Malborku poprowadziła dr Małgorzata Swędrowska - autorka publikacji poświęconych promocji czytelnictwa i twórczyni koncepcji czytania wrażeniowego. Z kolei warsztaty „Wartości ukryte w książkach – magia słów i ilustracji” w filiach naszej biblioteki w Starogardzie Gdańskim i Wejherowie oraz w Pomorskiej Bibliotece Pedagogicznej w Słupsku1 przeprowadziła Dominika Ringwelska, nauczycielka konsultantka ds. języka polskiego w Pomorskim Centrum Edukacji Nauczycieli w Gdańsku, od lat zaangażowana w promocję czytelnictwa.

Głównym celem organizacji warsztatów w różnych lokalizacjach była chęć dotarcia jak najbliżej nauczycieli. Nie chcieliśmy oczekiwać od nich przyjazdu do Gdańska z dalszych części województwa, lecz zaproponować spotkania bliżej ich miejsca pracy, tak aby jak najwięcej osób miało realną możliwość wzięcia w nich udziału. Łącznie, we wszystkich pięciu warsztatach wzięło udział 79 nauczycieli bibliotekarzy z różnych powiatów województwa pomorskiego. 

Konkurs czytelniczy dla uczniów

Działania na rzecz nauczycieli, które odbywały się w październiku i listopadzie, stanowiły jednak zaledwie część wydarzeń zorganizowanych w ramach Akademii. Już bowiem we wrześniu zaprosiliśmy szkoły do zgłoszeń do konkursu czytelniczego, który zatytułowaliśmy „Czytam, bo mogę – mogę, bo czytam”. Liczba miejsc dla szkół była ograniczona do 70. Wynikało to z faktu, że każda szkoła zakwalifikowana do konkursu otrzymała zakupiony pakiet lektur konkursowych oraz materiałów metodycznych dla biblioteki szkolnej. Był to dodatkowy element wsparcia nauczycieli bibliotekarzy, na który mogliśmy sobie pozwolić dzięki finansowaniu projektowemu. 

W pierwszym naborze mogły uczestniczyć wyłącznie szkoły z najniższymi wynikami egzaminów zewnętrznych na Pomorzu, co było jednym z wymogów projektu „Regionalne wsparcie…”. Ponieważ jednak szkoły te nie zajęły wszystkich dostępnych miejsc, mogliśmy otworzyć drugi nabór, w którym mogły wziąć udział już wszystkie pomorskie szkoły podstawowe. Ostatecznie w konkursie uczestniczyło 49 szkół z pierwszego naboru i 17 z drugiego. 

Każda szkoła zakwalifikowana do konkursu mogła zgłosić od jednego do dziesięciu uczniów z klas 4-6. Łącznie do pierwszej edycji konkursu przystąpiło 438 uczestników. 
Zakup pakietów lektur konkursowych i książek metodycznych dla bibliotek szkolnych sprawiał po drodze pewne trudności związane z dostępnością konkretnych tytułów w hurtowniach. Problemy okazały się przejściowe i finalnie wszystkie książki zostały zakupione. Doświadczenie to uzmysłowiło nam jednak, jak ważny jest wybór lektur konkursowych aktualnie dostępnych na rynku wydawniczym. Sprawne przekazanie zakupionych książek było możliwe dzięki współpracy obu Pomorskich Bibliotek Pedagogicznych oraz sieci ich filii. Książki zamawiane były do konkretnych filii, skąd szkoły mogły je odebrać. Przekazanie pakietów dla bibliotek wywołało bardzo pozytywne reakcje nauczycieli bibliotekarzy. 

Sam konkurs przebiegał spokojnie. Zadaniem uczniów było przeczytanie sześciu lektur konkursowych, z których od listopada do kwietnia albo pisali testy wiedzy (w przypadku czterech lektur), albo wykonywali zadanie kreatywne (towarzyszące dwóm pozostałym lekturom). Testy były przeprowadzane zdalnie. Nauczyciele – szkolni opiekunowie konkursu otrzymywali od nas link do testu i mieli trzy dni na jego przeprowadzenie wśród swoich uczniów. Pytania były zarówno zamknięte, jak i otwarte, a ich ocenianiem zajmowała się komisja konkursowa powołana przez organizatora. 

Lista lektur konkursowych w roku szkolnym 2025/2026 obejmowała następujące tytuły:

1. „Ciekawscy. W cieniu Annapurny” – Michał Łuczyński,
2. „Dziewięć czerwonych iksów” – Paweł Beręsewicz,
3. „Matylda” – Roald Dahl,
4. „Mazurscy w podróży. Klątwa mumii” – Agnieszka Stelmaszyk,
5. „Upiór w szkole” – Krzysztof Kochański,
6. „Wojownicy, Ucieczka w dzicz” – Erin Hunter.

Lektury zostały starannie wybrane przez komisję konkursową tak, różniły się tematyką i gatunkiem i przez to mogły zaciekawić jak największą liczbę czytelników.
Dwa zadania kreatywne postawione przed uczniami polegały na:

1. zilustrowaniu wskazanego fragmentu lektury dowolną techniką plastyczną,
2. sfotografowaniu książki w zaaranżowanej sytuacji fabularnej nawiązującej do jej treści.

Opinie uczniów, które otrzymaliśmy po wykonaniu tych zadań wskazywały, że testy były dla nich łatwiejsze – wystarczyło odpowiedzieć na pytania. Zadania kreatywne wymagały natomiast większego zaangażowania; należało wymyślić koncepcję, a następnie ją zrealizować. To właśnie ten element okazał się dla wielu uczestników trudniejszy niż przygotowanie się do testu. 

Nauczyciele – szkolni opiekunowie otrzymywali informację z aktualną punktacją swoich podopiecznych po każdym teście lub zadaniu. Każdy test i każde zadanie umożliwiały zdobycie maksymalnie 42 punktów. Suma punktów uzyskanych we wszystkich etapach decydowała o końcowej klasyfikacji. Dziesięciu uczestników z najwyższą liczbą punktów otrzymało tytuł laureata I stopnia, kolejnych dziesięciu – tytuł laureata II stopnia, a następnych trzydzieści osób otrzymało wyróżnienia. Nagrodami dla laureatów były bony podarunkowe, natomiast osoby wyróżnione otrzymały nagrody rzeczowe. 

Spotkania autorskie i uroczysty finał

Wręczenie nagród i wyróżnień odbyło się podczas uroczystej gali konkursowej, która, jako jedyne wydarzenie w Akademii, miała miejsce w Gdańsku. 10 czerwca laureaci i wyróżnieni zgromadzili się w sali widowiskowej Instytutu Kultury Miejskiej, gdzie najpierw wzięli udział w spotkaniu autorskim z Bogusiem Janiszewskim, a następnie odebrali w pełni zasłużone nagrody i wyróżnienia. 

Chronologicznie gala konkursowa była ostatnim wydarzeniem Akademii. Wcześniej jednak, w marcu i kwietniu, wszyscy uczestnicy konkursu mieli możliwość udziału w spotkaniach autorskich, które wiele osób określało mianem dodatkowej nagrody, dostępnej dla wszystkich - bez względu na uzyskane wyniki. 

Ponownie dzięki funduszom projektowym mogliśmy zaprosić znanych polskich autorów książek, aby spotkali się z uczestnikami konkursu w kilku miastach województwa. Założenie znów było takie, aby uczniowie mieli jak najbliżej i żeby przyjazd na spotkanie autorskie nie stanowił dla szkół problemu. W Sztumie i Miastku uczestnicy konkursu spotkali się z Pawłem Beręsewiczem, w Wejherowie i Starogardzie Gdańskim z Barbarą Kosmowską a w Sierakowicach z Joanną Jagiełło. 

Jak odbieramy wszystkie działania w ramach „Akademii Ambasadorów Czytelnictwa” jako ich organizatorzy? Fantastycznie! Jest oczywiste, że organizacja tego przedsięwzięcia wymagała mnóstwo ustalania, wymyślania, dopasowywania, pisania, czytania, sprawdzania, liczenia, jeżdżenia, kupowania i – oczywiście - nerwów. Finalnie jednak ogromna satysfakcja, widok radości na twarzach uczniów podczas gali finałowej, a także pozytywna informacja zwrotna, zarówno od uczniów, jak i od nauczycieli pokazały, że cały ten wysiłek wart był podjęcia. Wierzymy, że udało się nie tylko zachęcić młodych ludzi do sięgania po książki, ale także pokazać, że czytanie może być inspirującą przygodą i sposobem na rozwijanie własnych pasji. To właśnie te doświadczenia utwierdziły nas w przekonaniu, że warto działać dalej.

Dlatego w nowym roku szkolnym 2026/2027 ruszamy z kolejną edycją „Akademii Ambasadorów Czytelnictwa”. Już teraz zachęcamy szkoły z województwa pomorskiego do zapoznania się z informacjami o projekcie i sprawdzenia, czy Akademia może być ciekawą propozycją dla ich uczniów. Szczegółowe informacje dotyczące II edycji, regulamin oraz terminy i formularze zgłoszeń dostępne są na naszej stronie internetowej.

Akademia Ambasadorów Czytelnictwa 2025/2026 w liczbach:

• 137 przeszkolonych nauczycieli (webinar i warsztaty)
• 1382 książki przekazane szkołom
• 438 uczestników konkursu „Czytam, bo mogę – mogę, bo czytam”
• 50 uczniów nagrodzonych
• 6 lektur konkursowych
• 5 spotkań autorskich
• 5 warsztatów stacjonarnych