Scenariusze podzieliłam na części ilustrujące etapy tworzenia się klubu literackiego i organizowania pracy z nim:

Poznajemy się bliżej, tworzymy klub literacki.
Wzbogacamy swój słownik.
Poddajemy się wyobraźni.
Poszukujemy słów odpowiednich do nazywania rzeczywistości.
Tworzymy z tego, co nam dano.
Dopasowujemy formę.
Sami dla siebie jesteśmy krytykami.

Poznajemy się bliżej, tworzymy klub literacki

Powiedz nam swoje imię

Uczestnicy zajęć siedzą w kręgu. Każdy wymienia różne formy swojego imienia, np.: Katarzyna, Kasia, Katka, Kasieńka, Kasiula, Kaśka, Katarzynka, na koniec podaje tę formę, którą najbardziej lubi. Celem jest poznanie się grupy.

Rymowanie

Uczestnicy zajęć siedzą w kręgu. Każdy wymienia swoje imię, a grupa podaje jak najwięcej wyrazów rymujących się z imieniem, np.: Beata – rata, strata, łopata, krata, errata, bogata, małolata. Celem jest poznanie się grupy.

Mój ulubiony bohater literacki

Uczestnicy siedzą w kręgu. Każdy wymienia swojego ulubionego bohatera literackiego i opisuje, za co ceni tę postać. W tym ćwiczeniu należy słuchać, nie oceniać i nie komentować wypowiedzi. Celem jest poznanie się grupy, ustalenie hierarchii wartości poszczególnych jej członków.

Bądź aktywny w klubie

Uczestnicy zajęć podchodzą do siebie, żeby nawiązać krótką rozmowę. Zadanie polega na powiedzeniu zdania wyrażającego upodobania bądź opinie czytelnicze, literackie oraz zadaniu pytania o opinię lub upodobania rozmówcy, np.: „Lubię czytać poezję. A ty? Nie znoszę wulgaryzmów w literaturze. A ty? Cenię sobie ludzi, którzy piszą piękną polszczyzną. A ty?”. Celem jest ułatwianie nawiązywania kontaktów, wzajemnego poznawania się.

Podsumowując ćwiczenie, warto zapytać, jak czuli się uczniowie, pytając kolegów o opinie oraz wyrażając własne zdanie.

Poznajmy nasze poczucie humoru

Każdy uczestnik dzieli otrzymaną kartkę na cztery części, numerując je w rogach. W każdej z części należy wpisać nazwę zwierzęcia, z wyjątkiem psa i kota. Do każdej z wymienionych nazw trzeba dopisać trzy określenia tego zwierzęcia. Po wpisaniu prowadzący informuje uczestników zajęć, aby przed nazwami zwierząt wpisali w poszczególnych częściach następujące wyrażenia:

W części 1: W domu jestem jak …

W części 2: W szkole jestem jak …

W części 3: W przyjaźni jestem jak …

W części 4: W naszym klubie jestem jak …

Jedna z osób zbiera kartki i odczytuje.

Celem zabawy jest integracja grupy i wprowadzenie przyjaznego klimatu zabawy.

Przedstawiamy się za pomocą akrostychu

Akrostych – wiersz, w którego tekst wpisany jest jakiś skryty, a ważny dla utworu napis, ułożony z pierwszych liter kolejnych wersów albo z liter ostatnich, środkowych, krzyżujących się po przekątnej, czy też uszeregowanych w jeszcze innym porządku². Uczestnicy spotkania opisują w treści wiersza:

– swoje atuty; te cechy osobowości, zainteresowania, umiejętności, które mogą wzbogacić pracę klubu literackiego, którymi mogą podzielić się z innymi (uświadomienie sobie mocnych stron własnej osobowości);

– swoje oczekiwania w stosunku do osób spotykających się w klubie (świadomość pozytywnego wpływu otoczenia na własny rozwój intelektualny).

Uczniowie wpisują w treść wiersza swoje imiona, ułożone z pierwszych liter kolejnych wersów. Przykład własny:

Emocjom ulec łatwo

Ledwie wyklutym słowom

Żal odlecieć od światła

Barwę zmienić na nową

Istota poezji w tobie

Esencja wiersza tuż, tuż

Trudu trzeba by dobiec

Atramentowych wzgórz

Elastyczność przede wszystkim

Lecz, broń Boże, nie nadmierna

Żadnych ulg dla siebie nie mam

Byleby dogodzić bliskim

I odnaleźć w cudzych sercach

Echo słów i przemilczenia

Tak wiążące ludzi z sobą

A tak łatwe do spełnienia

Zajęcia sprzyjać powinny wspólnemu wypracowaniu reguł obowiązujących grupę (wzorów zachowań, zasad etycznych, przyjętej hierarchii wartości, przyjętych celów, charakterystycznych dla grupy koleżeńskiej). Reguły te ujęte w formę kontraktu mogą podpisać, jako przyjęte przez siebie, wszyscy członkowie klubu włącznie z opiekunem.

Wzbogacamy swój słownik

Łańcuch skojarzeniowy Ćwiczenie polega na przechodzeniu od jednego znaczenia do drugiego, np.: chleb – igrzyska: chleb → ziarno → zarodek → płód → dziecko → szkoła → WF → sport → igrzyska.

Słowa mogą być wybierane losowo przez odliczanych uczestników (np. ktoś podaje cyfrę i taką liczbę trzeba odliczyć wśród uczestników – ten, na kogo przypadnie odliczona liczba, podaje wyraz, w taki też sposób pozyskuje się drugi z nich).

Warto wykorzystywać metodę łańcucha skojarzeniowego z jak najmniejszą liczbą ogniw, np. jak skojarzyć Arystotelesa z baranami? Arystoteles → uczniowie → barany.

Celem jest wytrenowanie podstawowego mechanizmu twórczości – kojarzenia; wzbogacenie zasobu leksykalnego. Można traktować jako swoistą rozgrzewkę przed trudniejszymi zadaniami.

Doskonalenie umiejętności posługiwania się słownikami języka polskiego (z wykorzystaniem także dla większej grupy uczestników zajęć)

Uczeń:

– poznaje słowniki języka polskiego gromadzone w bibliotece szkolnej, przypomina sobie drogę poszukiwania haseł słownikowych;

– rozumie zasadność doskonalenia umiejętności posługiwania się słownikami, właściwego ich doboru, wzbogacania własnego słownictwa (zwrócenie uwagi na niekomunikatywność skąpego słownictwa, znaczenie właściwie dobranych synonimów w pracach pisemnych i wypowiedziach ustnych, zwrócenie uwagi na kulturę języka;

– umie właściwie odczytywać polecenia, dobrać odpowiedni do potrzeb słownik i wykorzystać go w wyszukiwaniu potrzebnych haseł.

Metoda: pogadanka, metoda działań praktycznych.

Pomoce dydaktyczne: plansza „rodzaje słowników”, plansza „aparat pomocniczy książki” (plansze może zastąpić prezentacja w formie elektronicznej), zestaw słowników (wg bibliografii załącznikowej), kartki z przygotowanymi parami wyrazów.

Plan zajęć

Zaprezentowanie zestawu słowników niezbędnych do ćwiczeń.
Z pomocą planszy określenie rodzaju tych słowników i próba zanalizowania ich przydatności (kiedy sięgać do jakiego rodzaju słowników).
Przypomnienie znaczenia poszczególnych elementów hasła słownikowego.
Na planszy przedstawiającej aparat pomocniczy książki uczniowie podkreślają te elementy, które ułatwiają szybkie dotarcie do potrzebnych informacji w słowniku językowym.
Rozdanie uczniom kartek z parami wyrazów i poleceniem: „Czy podane pary wyrazów są synonimami? Jeżeli nie, podaj przykłady ich użycia w wyrażeniach”.
Przypomnienie znaczenia pojęć „synonim” i „wyrażenie”. Synonim – wyraz bliski znaczeniowo innemu wyrazowi (lub niekiedy z nim jednoznaczny), zwykle różniący się od niego odcieniem znaczeniowym i barwą uczuciową, wyraz bliskoznaczny. Wyrażenie– zespół co najmniej dwóch wyrazów powiązanych ze sobą składniowo i mający charakter imienny. Ośrodkiem wyrażenia jest rzeczownik, przymiotnik, imiesłów przymiotnikowy, czasem przysłówek np. czarna rozpacz, szum wody, bardzo wysoko.

Poinformowanie uczniów o zasadach wykonywania poleceń. Przy parach wyrazów synonimicznych należy napisać słowo „są”; jeżeli nie są synonimami, należy napisać przykłady ich użycia w wyrażeniach połączone myślnikiem, w kolejności takiej, jak podano w parach, np. łamaniec – łamigłówka; językowy – rozwiązana.

Za każde prawidłowe określenie pary wyrazów uczeń uzyskuje dwa punkty. Brak połowy odpowiedzi lub nieprawidłowe określenie wyrazu to odjęty jeden punkt. Razem można otrzymać 58 punktów.
Każdy uczeń może skorzystać ze słowników wyeksponowanych na wystawce. Nauczyciel pomaga w doborze właściwego słownika, jeśli uczeń nie potrafi sam określić, który z nich jest mu potrzebny przy rozwiązaniu problemu.
Uczniowie podliczają i sumują punkty za prawidłowe odpowiedzi. Zgłaszają pary wyrazów, z którymi mieli najwięcej problemów. Nauczyciel podaje pary wyrazów, które są synonimami, przykłady użycia w wyrażeniach wyrazów, które nie są bliskie znaczeniowo.
Wypowiedzi uczniów na temat znaczenia właściwego doboru synonimów w ich pracy w domu, szkole, w życiu codziennym.
Zachęcanie uczniów do częstego korzystania ze słowników znajdujących się w zbiorach biblioteki szkolnej.

Bibliografia do ćwiczenia:

Witold Cienkowski: Praktyczny słownik wyrazów bliskoznacznych. Warszawa 1993. ISBN 83-7066-470-9

Andrzej Dąbrówka, Ewa Geller, Ryszard Turczyn: Słownik synonimów. Warszawa 1993. ISBN 83-900986-0-1

Helena Kajetanowicz: Licz się ze słowami. Ćwiczenia leksykalne i frzeologiczne. Gdańsk 1998. ISBN 83-85694-60-9

Stanisław Skorupka: Słownik frazeologiczny języka polskiego. Warszawa 1974

Słownik poprawnej polszczyzny PWN. Oprac. Lidia Drabik i Elżbieta Sobol. Warszawa 2005. ISBN 83-01- 14204-9

Słownik współczesnego języka polskiego. T. 1-2. Red. Bogusław Dunaj. Warszawa 2000. ISBN 83-7156-607-7 (T. 1), ISBN 83-7156-608-5 (T. 2)

Słownik wyrazów obcych PWN. Red. Elżbieta Sobol. Warszawa 2000. ISBN 83-01-11487-8

Stefan Reczek: Podręczny słownik dawnej polszczyzny. Wrocław 1968

Karta do ćwiczeń

Czy podane pary wyrazów są synonimami? Jeżeli nie, podaj przykłady ich użycia w wyrażeniach.

wojskowy – wojenny dziecięcy – dziecinny status – statut inteligentny – inteligencki niepożyty – niespożyty dokumentalny – dokumentarny mol – moll tabletka – pastylka chart – hart śmigłowiec – helikopter masaż – masarz polisa – pelisa głoska – zgłoska adaptować – adoptować kary – czarny trampki – tenisówki ulewa – pompa kajet – zeszyt przeto – więc owocny – owocowy motor – silnik goździk – gwoździk polny – polowy krokiet – krykiet boski – boży kluczka – klucznik cennik – ceduła dróżka – drużka opieka – piecza

Indywidualny dobór słów, wzbogacanie słownika, ćwiczenie spostrzegawczości i pamięci

Krzesło ustawione w środku kręgu pełni rolę krzesła literata. Każda z osób uczestniczących określi krzesło jednym przymiotnikiem zaczynającym się od litery p, tak aby te określenia nie powtarzały się. Za każdym razem należy użyć przymiotnika w zdaniu:

Krzesło literata jest …

Wyraz kończę, ty zaczynasz wyraz

Wszyscy siedzą w kręgu. Zaczynający podaje wyraz dowolny, kolejni uczestnicy – wyrazy zaczynające się na literę kończącą wyraz poprzednika, np.: język – komunikacja – alfabet – tonacja – antonim – mowa itp. Celem jest ćwiczenie kojarzenia i rozwijanie zasobu słownictwa.

Poddajemy się wyobraźni

Medytacja z przenośnią (metaforą)

Na stole należy położyć większą ilość kartek. Każdy z uczestników bierze dla siebie. Prowadzący podaje jakieś pojęcie – hasło związane z omawianym tematem, np. nadzieja, wiara, prawda, sukces, książka, opowiadanie itp. Poleca się chwilę skupienia i napisanie na kartkach (w tym przypadku hasłem jest „wiersz”): „Wiersz jest dla mnie jak …”. Przy czym należy wyjaśnić, że chodzi tu o porównanie – przenośnię, np. „Wiersz jest dla mnie jak słońce, potrzebny do życia”. Po 10-15 minutach zbiera się kartki i jedna osoba odczytuje je wolno i poważnie (najlepiej, aby był to prowadzący). Zdań przeczytanych nie wolno omawiać, oceniać ani krytykować.

Nazywamy parę koni

Wprowadzeniem do tego ćwiczenia może być zabawa rozwiązująca zadanie zaproponowane w książce Elżbiety Wójcik³– zagadka „konie i jeźdźcy”. Uczestnicy zajęć otrzymują kartki z ilustracją: po dwa konie i dwóch jeźdźców. Zadaniem jest ułożenie figury tak, aby otrzymać dwóch jeźdźców siedzących na koniach. Kartek jednak nie wolno zginać ani ciąć.

Kolejną częścią ćwiczenia jest poszukanie imion odnalezionym parom koni. Należy dopasować pary wyrazów tak, aby fonetycznie tworzyły pary mieszane (on i ona). Powinny mieć odmienne znaczenie, lecz wspólną podstawę słowotwórczą, np. koniczek – koniczynka. Prowadzący rozdaje uczestnikom wydruk karty do ćwiczenia. W miejsca wykropkowane należy wpisać zgodnie z podanymi wskazówkami. Po wypeł E. Wójcik: Metody aktywizujące w pedagogice grup, s. 99. nieniu kart uczestnicy zajęć czytają kolejne hasła, dopisując inne zaproponowane przez grupę (przykładowe pary wyrazów są dostępne na stronie internetowej bibliotekawszkole.pl przy spisie treści niniejszego numeru). Celem zajęć jest ćwiczenie wyobraźni, wzbogacanie słownictwa.

Karta do ćwiczenia

Poszukujemy imion dla pary koni. Należy dopasować pary wyrazów tak, aby fonetycznie tworzyły pary mieszane (on i ona). Powinny mieć odmienne znaczenie, lecz wspólną podstawę słowotwórczą, np. koniczek – koniczynka.

puszek – … zwrot – … … – śledziona … – kitka lew – … … – sekretarka … – sensacja żur – … post – … … – kretynka … – laska pal – … … – księżna … – piwonia … – procesja płotek – … … – makrela różaniec – … … – kotlina lasek – … … – porcja … – promocja … – kombinacja lek – … komis – … … – organizacja … – wulkanizacja … – bakteria biegun –…

Tworzymy z tego, co nam dano

W cudzej skórze

Oto fragment wiersza Jana Twardowskiego Rachunek dla dorosłego⁴:

Jak daleko odszedłeś

od prostego kubka z jednym uchem …

od sensu …

Zadaniem uczestników jest napisać wiersz składający się z najmniej 10 wersów albo tekst prozy, który byłby:

– rozmową zakochanych,

– kłótnią przyjaciół,

– rozmową emigrantów o rodzinnym kraju i zawierał – w dowolnym układzie użyte – zacytowane wyżej słowa Jana Twardowskiego.

Celem ćwiczenia jest rozwijanie umiejętności wczuwania się w sytuację i przeżycia drugiej osoby; rozwijanie wyobraźni twórczej.

Zaginane rogi

Przypadkowe określenia i związane z nimi różnorodne emocje, przeżycia, doświadczenia.

Na rozdanych kartkach należy napisać w rogu rzeczownik i zagiąć róg. Kartkę podać sąsiadowi. Sąsiad wpisuje w wolnym rogu kartki kolejny rzeczownik, zagina róg i podaje kartkę sąsiadowi. Teraz należy wpisać w wolnym rogu kartki czasownik – zagiąć róg i podać kartkę sąsiadowi. W ostatnim wolnym rogu wpisuje się czasownik, zagina róg i podaje dalej. Na znak prowadzącego zajęcia trzeba zatrzymać kartki i sprawdzić, rozginając rogi, jakie słowa przypadły do tworzenia tekstu.

Używając rzeczowników i czasowników z rogów kartek (kolejność dowolna), należy ułożyć czterozdaniowe historyjki. Podane formy gramatyczne można odmieniać.

Ćwiczenie podsumowuje prezentacja tekstów z podaniem wyrazów, które miały być wykorzystane.

Wyrażanie przeżyć i emocji z góry określoną formą

Uczestnicy warsztatów losują teksty wierszy Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej oraz Elżbiety Ambroż (publikowane w „Płomyczku”) przepisane na kartkach, bez podania tytułów i autora; rozcięte wg wzoru podanego w załączniku (lub innego wybranego przez prowadzącego ćwiczenie) oraz wymieszane. Do wylosowanych tekstów uczestnicy zajęć dopisują swoje własne, tak aby stanowiły pełną wypowiedź w formie wiersza. Kolejno odczytają teksty w porządku zaproponowanym przez zebranych. Na zakończenie prowadzący zajęcia odczyta oryginały tekstów z podaniem tytułu wiersza i nazwiska autorki.

Należy uświadomić młodym ludziom, jak istotny jest ich własny wkład w pracę nad słowem, ich osobiste przeżycia i doświadczenie. Zaproponować podobny sposób pracy nad tekstem – „cięcie” i przetwarzanie własnych pisemnych wypowiedzi, kiedy już nabierze się do nich dystansu, tak, aby „odpowiednie dać rzeczy – słowo”.

Zakończenie (5 min)

W ramach ewaluacji anonimowe wypowiedzi na kartkach informujące o stosunku uczestników do proponowanej formy zajęć.

Teksty wierszy do ćwiczeń

Utwory autorstwa Elżbiety Ambroż, ze zbiorów własnych autorki programu.

Głogi

kropelki jesieni zwarzone pierwszym mrozem

tyle w nich czerwieni

że słońce zasnąć nie może

Liść klonu

żółte palce rozłożone na ziemi

ostatni promyk słońca

czy mapa jesieni

Noce zimowe

Nie lubią noce zimowe

dni wybielonych skrzętnie

więc kradną popołudnia i odchodzą niechętnie

Motyl

Gdy położył się na słonecznych

promieniach,

nawet bogata tęcza nie miała

nic do powiedzenia.

Utwory Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej (z tomu Wiersze wybrane. Warszawa 1987): Liście, Huragan, Wiersz ukradziony, Zmierzch na morzu, Bezpieczeństwo. Wiersze Elżbiety Ambroż pocięte, gotowe do ćwiczeń

kropelki

mrozem

w nich czerwieni

zasnąć nie może

Nie lubią

wybielonych skrzętnie

popołudnia

niechętnie

jesieni

zwarzone pierwszym

tyle

że słońce

noce zimowe

dni

więc kradną

i odchodzą

rozłożone na ziemi

słońca

mapa jesieni

na słonecznych promieniach

nie miała

nic

żółte palce

ostatni promyk

czy

Gdy położył ją

nawet bogata tęcza

do powiedzenia.

Dopasowujemy formę

Proponuję na tym etapie zadania literackie do przemyślenia, np. w ciągu dwóch tygodni przed kolejnym spotkaniem. Prace uczestnicy klubu mogą przynieść ze sobą lub w formie elektronicznej wysłać do prowadzącego. Mogą one być potem opublikowane w szkolnej galerii autorów, na stronie internetowej lub w innej formie.

Celem zadań jest poznawanie małych form literackich i próby tworzenia w tej formie; promocja twórczości uczniów w szkole; wdrażanie do uważnego i krytycznego czytania tekstów.

Zadanie literackie 1

Związane jest z obchodami Międzynarodowego Miesiąca Bibliotek Szkolnych w październiku. Uczestnicy klubu mają za zadanie napisać fraszkę na swoją bibliotekę szkolną. Fraszki poddane zostaną ocenie kapituły szkolnych konkursów literackich (w składzie przedstawiciele wszystkich klas) i zostanie wybrana spośród nich jedna, która będzie swoistym literackim ekslibrisem biblioteki. Fraszki zostaną – po zgodzie autorów – opublikowane na stronie internetowej biblioteki szkolnej.

Fraszka – drobny utwór poetycki wierszem, często o charakterze żartobliwym, oparty na zabawnym pomyśle, dowcipnie spointowany. Przykładowe fraszki autorstwa Jana Sztaudyngera (Nie tylko „Piórka”. Łódź, 1986):

Fraszki nie cuda,

Nie każda się uda.

Fraszka jedynie wtedy spełnia swoją rolę,

kiedy pachnie jak róża i jak róża kole.

Zadanie literackie 2

Uczestnicy zajęć otrzymują wydruk początku miniopowiadania. Ich zadaniem jest dokończyć tekst tak, aby był ciekawy i zajął nie więcej niż stronę A4.

Czapka leżała w szafie na górnej półce, głęboko upchnięta i przyłożona starą flanelową koszulą. Zdziwiło mnie to, bo znam babcine upodobanie do porządku – idealne wręcz kosteczki ubrań, poprawiane wiecznie na wieszakach sukienki, wypchane papierowymi formami kapelusze. Powiem więcej, odkrycie tegoż tajemniczego okrycia …

Zadanie literackie 3

Haiku – słowo określające ten gatunek japońskiej poezji lirycznej wywodzi się z XVII w. Utwór zbudowany jest z trzech wersów o rozpiętości pięć – siedem – pięć sylab. Temat haiku jest ujmowany zwięźle, często dowcipnie, zamykany bardzo wyrazistą pointą. Porusza wszelkie dziedziny życia, a zatem i życia szkoły. Toteż haiku uczniowskie ma być z życia szkoły wzięte.

Wobec nadmiaru informacji, jaki ogarnia nas na co dzień, pośpiechu, nachalnego wielosłowia – proponuję skupienie się na jednym przedmiocie i wniknięcie weń dogłębne, wyciszenie, kontemplację tego przedmiotu, ascetyzm języka i wysublimowaną formę, jaką jest haiku.

Przykłady autorstwa Elżbiety Ambroż : z cyklu Jesienne impresje (ze zbiorów autorki programu)

Głogi

krople jesieni (pięć sylab)

zwarzone pierwszym mrozem (siedem sylab)

lament czerwieni (pięć sylab)

Jesienny liść

liść – wiatru szelest

smutnieje w dźwiękach kroków

dotyka mroku

Jabłko

dojrzałe przecież

a rumieńcami płonie

ogrzewa dłonie

Zadanie literackie 4

Limeryk – słowo określa gatunek poezji humorystycznej wywodzący się z angielskiego folkloru. Limeryk jest rymowaną anegdotą opartą na absurdalnym, groteskowym dowcipie słownym, obowiązkowo z zaskakującą pointą. Dla piszących jest wspaniałą wprawką dyscyplinującą, zabawą literacką. Tematem uczniowskich limeryków niechaj będzie pisanie.

Z takim wzorcem pod ręką łatwiej o zabawę: Limeryk:

– ma pięć wersów o układzie rymów aabba – dwa pierwsze wersy i ostatni rymują się ze sobą i mają stałą liczbę sylab akcentowanych, środkowe wersy są krótsze o dwie, trzy sylaby akcentowane;

– na końcu pierwszego wersu najczęściej występuje nazwa geograficzna, która jest podstawą rymu a.

Oto przykład budowania limeryku (na podstawie tekstu Macieja Słomczyńskiego⁵):

Pierwszy wers przedstawia głównego bohatera limeryku, miejsce akcji. Kończy się najczęściej nazwą miejscowości. Może to być także inne miejsce, np. nazwa szkoły, klasy, klubu itp.

Płetwonurkowi z miasta Pekin

Następna linijka powinna być początkiem akcji, zapowiedzią dramatu, kryzysu, jakiegoś konfliktu, szczególnego wydarzenia szkolnego. Rymuje się z wersem pierwszym aa.

Urodę życia odgryzł rekin.

Kolejne – trzeci i czwarty wers – są zawsze krótsze. Wzmacniają w ten sposób efekt niespodzianki. Tutaj pojawia się nowy rym bb, który wiąże silnie ze sobą oba wersy.

I choć czytał Mao,

Lecz nie odrastało.

Ostatni – piąty – wers jest zaskakującym, absurdalnym, nonsensownym, zabawnym rozwiązaniem. Musi rymować się z pierwszym i drugim wersem, dzięki czemu powstaje układ aabba.

Więc pracował jako damski manekin.

¹ E. Ambroż: Słowo jako materiał do tworzenia własnej rzeczywistości. „Biblioteka w Szkole” 2000 nr 6, s. 13; Poszukiwanie informacji w encyklopediach. „Biblioteka w Szkole” 2001 nr 3, s. 8.

² Podręczny słownik terminów literackich. Red. J. Sławiński. Warszawa, 2000, s. 13.

³ E. Wójcik: Metody aktywizujące w pedagogice grup, s. 99.

⁴ J. Twardowski: Wiersze wybrane. Warszawa, 1995. Rachunek dla dorosłego, s. 137.

⁵ A. Bikont, J. Szczęsna: Pamiątkowe rupiecie, przyjaciele i sny Wisławy Szymborskiej. Warszawa 1997, s. 97

Co w numerze?

Dodatek:Biblioteka – Centrum Informacji 04/2013

Dodatek:
Biblioteka – Centrum Informacji 04/2013