Wstęp

W kształtowaniu kultury i świadomości ekologicznej młodego pokolenia najważniejsze zadanie przypada szkole i nauczycielom. Powinnością każdego nauczyciela i wychowawcy musi być udział w nowym ekologicznym sposobie myślenia. Jest to zadanie złożone i trudne, gdyż realizacja zagadnień ekologicznych wymaga współdziałania nauczycieli różnych przedmiotów, bowiem kształcenie ekologiczne łączy wiedzę przyrodniczą z humanistyczną postawą, technicznymi umiejętnościami, zasadami filozoficznymi i etycznymi. Jest to edukacja wybitnie wielodyscyplinarna, co stwarza trudności realizacyjne.

Rada Pedagogiczna Zespołu Szkół Ekonomicznych jako zadanie wiodące w programie pracy na rok szkolny 1990/91 przyjęła wprowadzenie ekologii do systemu dydaktyczno-wychowawczego szkoły. Został wyznaczony zespół do przygotowania programu, w składzie: nauczyciel geografii i nauczyciel fizyki.

Praca przebiegała dwoma torami. Przede wszystkim należało rozpoznać stan świadomości ekologicznej młodzieży. Zrobiono to przeprowadzając ankietę w wybranych klasach (omówienie niżej).

Tor drugi był trudniejszy. Każdy z nauczycieli (lub w zespołach przedmiotowych) miał za zadanie wyłowić treści ekologiczne możliwe do realizacji w pracy dydaktycznej i wychowawczej. W niektórych przypadkach trzeba było przekonać nauczyciela o konieczności i realności tego zadania. Nauczyciele otrzymali spis artykułów z „Aury” i innych czasopism zajmujących się problemami ochrony środowiska.

Po przeanalizowaniu ankiet uczniowskich i zebraniu od nauczycieli zestawień pokazujących, gdzie w realizowanych programach zauważyli możliwość przekazywania wiedzy ekologicznej, został opracowany projekt dla całej szkoły.

Koleżanki bibliotekarki przygotowały wybór bibliografii z dziedziny ochrony środowiska ze zbiorów biblioteki szkolnej zawierający 49 wydawnictw zwartych i 473 artykuły.

Całość programu została przedstawiona i po dyskusji przyjęta do realizacji na szkoleniowej konferencji Rady Pedagogicznej.

Ankieta – badanie świadomości ekologicznej uczniów wybranych klas

W październiku 1990 r. przeprowadzono w wybranych klasach ankietę badającą świadomość ekologiczną uczniów. Ankieta objęła klasy licealne: od 1-4 (105 uczniów), oraz klasę handlową ZSZ (21 uczniów). Łącznie ankietą objęto 126 uczniów, w tym z miast 74, ze wsi 52.

Ankieta zawierała następujące pytania:

Wyjaśnij znaczenie słowa „ekologia”.
Jakie możesz podać przykłady degradacji środowiska w twoim najbliższym otoczeniu?
Jakie widzisz zagrożenia ekologiczne w twoim najbliższym otoczeniu?
Jakie znasz źródła zagrożenia środowiska?
Czy widzisz potrzebę poszerzania wiedzy ekologicznej twojej i twoich rówieśników?
Czy widzisz konieczność współpracy ekonomistów z ekologami? (pytanie wynikające z profilu szkoły – przyp. red.)
Jakie znasz czasopisma publikujące artykuły o ochronie środowiska?
Wymień przedmioty, na których można wprowadzić elementy wiedzy dotyczącej ochrony środowiska. Podaj ewentualne tematy.
Twoje propozycje popularyzacji zagadnień ekologicznych w szkole.
Co zrobiłeś lub chciałbyś zrobić dla poprawy środowiska, w którym żyjesz?

Omówienie wyników ankiety

Słowo „ekologia” nie jest w pełni zrozumiałe dla uczniów.

Większość ankietowanych rozumie je jako naukę o ochronie środowiska – 43,7%, a tylko 12,8% określa jako naukę o zjawiskach zachodzących w przyrodzie lub naukę badającą stosunki człowieka i środowiska.

Przykłady degradacji środowiska najczęściej zauważane przez młodzież w najbliższym otoczeniu: powietrze zatrute dymami, pyłami i spalinami – 52,4%, zanieczyszczone ściekami stawy, jeziora, rzeki i rowy - 42,1%, niszczone pojedyncze drzewa i całe lasy – 16%, zaśmiecone lasy – 10,3%.

3 i 4. Treść tych dwóch pytań nie była przez młodzież wyraźnie rozgraniczana. Najczęściej wymieniane źródła zagrożeń: kopalnie, huty, fabryki – 54,0%, ścieki komunalne – 42,0%, dymiące kotłownie – 41,3%, wysypiska śmieci – 20,6%, spaliny – 38,1%, pieczarkarnia – 12,7%.

Na pytanie dotyczące potrzeby poszerzenia wiedzy ekologicznej „tak” odpowiedziało 93%.
Konieczność współpracy ekonomistów z ekologami widzi 80% ankietowanych i podaje przykłady tego współdziałania:

ekonomista może wyliczyć straty spowodowane zanieczyszczeniami,
kierujący zakładami powinni stosować się do zaleceń ekologów,
opracować zasady produkcji bezod- padowej, budować obiegi zamknięte,
nowe przedsięwzięcia powinny być opiniowane przez ekologów,
właściwy przydział terenów na budownictwo mieszkaniowe i przemysłowe,
porównanie kosztów zaniedbań w ochronie środowiska i kosztów utraty zdrowia,
powinna się bardziej opłacać budowa oczyszczalni niż wypuszczanie ścieków.

W Zasadniczej Szkole Handlowej możliwość współpracy z ekologami widzi 85,7% uczniów i jako uzasadnienie podają: sprzedawca musi znać towar, dzieci kupują środki trujące, towar zepsuty musi być zniszczony, bo z braku wiedzy można truć innych, dzięki wiedzy z tej dziedziny człowiek będzie ostrożniejszy.

Uczniowie wymieniają 27 czasopism publikujących artykuły o ochronie środowiska – najczęściej podawane tytuły, to: „Aura”, „Poznaj swój kraj”, „Przyroda Polska”, „ Poznaj Świat”.

21,4% ankietowanych nie potrafi wskazać czasopism zajmujących się tym tematem. Uczniowie ZSZ nie znają miesięcznika „Aura”.

Młodzież wymienia 19 przedmiotów, na których można wprowadzić elementy wiedzy dotyczącej ochrony środowiska: geografię – 71, 4%, fizykę – 36, 9%, ekonomikę – 35, 0%, przysp. obr. – 30,2%, technologię – 25,4%, chemię – 21,4%, WOS – 16,7%.
Najczęściej wymieniane propozycje popularyzacji zagadnień ekologicznych w szkole: konkursy – 25,4%, spotkania z ekologami – 23,4%, pogadanki, dyskusje – 20,6%, wycieczki ekologiczne – 15,2%, filmy – 15,0%, gazetki – 12,7%, kółko ekologiczne – 11,1%.
Na pytanie – co zrobiłeś dla poprawy środowiska, w którym żyjesz? – „nic” – odpowiada 9,5%, a dalej: sadziłem las, sprzątałem park, dbałem o wygląd otoczenia itp.

Odpowiedzi na pytanie – co chciałbyś zrobić? – wyrażają nie tylko własne zamiary uczniów, ale także życzenia.

Biorąc pod uwagę, że większość naszych uczniów to dziewczęta w znacznej części mieszkające na wsi, niepokój wywołuje niedostrzeganie niektórych zagrożeń, jak np.: trujące środki w wyposażeniu mieszkań, możliwość zatrucia niemowląt dymem papierosowym, szkodliwość nadmiernego opalania, zwłaszcza niemowląt (działanie promieni nadfioletowych), grzyby w mieszkaniach i na produktach spożywczych, szkodliwość promieni X (przy prześwietleniach lekarze nie pytają, czy dziewczyna jest w ciąży), zatrute warzywa w pobliżu bardzo uczęszczanych szos (np. marchwianka z marchwi zatrutej azotanami może być przyczyną śmierci niemowlęcia), niewłaściwe nawożenie działek, trucie środkami ochrony roślin, szkodliwe działanie ferm-gigantów na najbliższe otoczenie, brak wiedzy o rolnictwie ekologicznym, szkodliwość hałasu (np. w dyskotekach), zagrożenia zdrowia związane z telewizją, wideo i komputerami, składowanie w Polsce odpadów sprowadzanych z innych krajów.

Z analizy ankiet wynika, że świadomość ekologiczna uczniów jest niewystarczająca i istnieje konieczność pełniejszej edukacji z tej dziedziny w szkole ponadpodstawowej.

Treści ekologiczne proponowane przez nauczycieli do realizacji na poszczególnych przedmiotach (wybrane przykłady)

Klasy licealne

FIZYKA

Klasa I

Dział: Ruch i siły.

W związku z I zasadą dynamiki znaczenie pasów bezpieczeństwa.
Tarcie:

powstawanie zanieczyszczeń środowiska naturalnego w wyniku ścierania okładzin sprzęgieł i tarcz hamulcowych (pyły azbestu) oraz w wyniku ścierania się opon,
pyły asfaltu unoszone podczas ruchu pojazdów.

Dział: Połę grawitacyjne.

Wpływ przebijających atmosferę rakiet na niszczenie ochronnej warstwy ozonu.
Możliwość przedostania się na Ziemię nieznanych drobnoustrojów.
Konieczność skonstruowania sztucznego systemu, który zapewniałby obieg materii i odtwarzania niezbędnych do życia substancji w czasie długich podróży kosmicznych – wszyscy jesteśmy pasażerami „statku kosmicznego Ziemia”.
Pozostałości w kosmosie po lotach kosmicznych (pojemniki, zniszczone satelity itp.).

Dział: Zachowanie energii mechanicznej i wewnętrznej.

Przykłady przemian różnych rodzajów energii zaczerpnięte ze zjawisk przyrodniczych (przepływ energii przez ekosystemy), zjawiska w przyrodzie nieożywionej - wiatry, deszcze, prądy morskie.

Dział: Gazy.

Proces dyfuzji jako przyczyna rozprzestrzeniania zanieczyszczeń.
Rola wietrzenia i wentylacji.
W przypadku dyfuzji zanieczyszczeń – jonów metali, pyłów – te o rozmiarach mniejszych od 1 mm docierają do pęcherzyków płucnych. Pyłki selenu w pobliżu kserografów i ich szkodliwe działanie.
Niebezpieczna sytuacja kierowców w okresie zimy, gdy włączone jest maksymalne ogrzewanie kabiny (CO bezbarwny i bezwonny dyfunduje w powietrzu, a jego obecność poznajemy po tragicznych skutkach).

Dział: Zmiany stanu skupienia.

Słaba dyfuzja ropy naftowej w wodzie - katastrofy ekologiczne po awariach zbiornikowców.

Dział: II zasada termodynamiki.

Niebezpieczeństwo naruszenia równowagi ekologicznej, będące konsekwencją niskiej sprawności procesu zmiany energii cieplnej na pracę użyteczną – cieplne zanieczyszczenie środowiska.
Trujące związki w spalinach silników cieplnych – benzyna bezołowiowa.
Niekonwencjonalny silnik termodynamiczny wykorzystujący różnicę temperatur wody w oceanach na różnych głębokościach.

Dział: Pole elektrostatyczne.

Elektryczność statyczna w otoczeniu człowieka – jej wpływ na zdrowie – szczególnie dodatniej (elektryzowanie dywanów i ubrań nawet do 10 kV, elektryzowanie związane ze sprzętem audiowizualnym).
Próby wykorzystania promieniowania elektronowego o energii 5,5 Me V do oczyszczania powietrza z tlenków siarki i azotu wydzielanych przez urządzenia ogrzewcze.

Klasa II

Dział: Prąd elektryczny.

Wpływ prądu elektrycznego na organizmy żywe.

Dział: Indukcja elektromagnetyczna.

Niekonwencjonalne źródła energii elektrycznej.

Dział: Drgania i fale mechaniczne.

Negatywne skutki rezonansu mechanicznego dla organizmów żywych.

Dział: Akustyka.

Hałas i jego wpływ na psychikę człowieka i cały organizm.
Wpływ infra- i ultradźwięków na organizm ludzki.
Filtry ultradźwiękowe.

Klasa III

Dział: Obwody elektryczne jako źródła fal elektromagnetycznych.

Elektromagnetyczne zniekształcenie środowiska oraz jego wpływ na organizmy żywe – smog elektromagnetyczny (czy może nastąpić zmiana kodu genetycznego?).

Dział: Fale świetlne i ich właściwości.

Wykorzystanie energii słonecznej.
Skutki złego oświetlenia.
Skażenie środowiska rtęcią w pobliżu składowisk odpadów pochodzących z fabryki lamp (np. „Połam” w Rzeszowie).
Rakotwórcze działanie promieni nadfioletowych.
Dziura ozonowa.
Efekt cieplarniany.
Oszczędności energii uzyskiwane dzięki zastosowaniu światłowodów.

Dział. Atomy i widma.

Szkodliwe działanie promieni X.
Czy oglądaniu telewizji towarzyszy szkodliwe promieniowanie?

Dział: Jądro atomowe i cząstki elementarne.

Zastosowanie izotopów radioaktywnych do ochrony środowiska naturalnego.
Energetyka jądrowa – wady i zalety.
Wybuchy jądrowe – skażenia promieniotwórcze gleby i powietrza.
Składowanie odpadów promieniotwórczych.
Ochrona zdrowia przed promieniowaniem. Dopuszczalne dawki promieniowania.
Przykłady zharmonizowania myśli naukowej i techniki z przyrodą (uwzględnić w temacie: główne kierunki rozwoju fizyki współczesnej).

Dział: Astronomia.

Powtórzenie problemów ekologicznych związanych z energią słoneczną.

*

Prócz wyodrębnionych zagadnień ekologicznych przez poszczególnych nauczycieli zespół zaproponował dodatkowe tematy dla klas licealnych.

HISTORIA

Środowiskowe uwarunkowania rozwoju społeczeństw.

RELIGIA, ETYKA

Degradacja środowiska jako problem moralny.
Ochrona środowiska w nauczaniu Kościoła.

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE

Czy można, doganiając Europę i świat w rozwoju gospodarczym, uniknąć błędów ekologicznych tam popełnionych?

KLASY ZAWODOWE ZSZ

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE

Problemy współczesnego świata i sposoby ich rozwiązywania:

zagrożenia ekologiczne,
działanie społeczeństw, państw i organizacji międzynarodowych na rzecz ochrony środowiska.

TECHNOLOGIA ŻYWIENIA

Treści ekologiczne – w zakresie zdrowej żywności – realizowane ciągle, w całym cyklu nauczania, bez wyodrębnienia oddzielnych haseł.

ORGANIZACJA I TECHNIKA SPRZEDAŻY

Reklama formą aktualizacji sprzedaży – reklama zdrowej żywności.
Wybór właściwych źródeł zaopatrzenia sklepów – artykuły spożywcze z regionów ekologicznie czystych.
Racjonalna gospodarka opakowaniami – utylizacja opakowań.
Opakowania ekologiczne.
Artykuły żywnościowe a zdrowie.

BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY

Wpływ działalności człowieka na środowisko.
Normy zanieczyszczeń w środowisku pracy.

FIZYKA

Problemy jakie zaproponowano dla klas licealnych z wykluczeniem działów fizyki nieobjętych programem ZSZ.

Ekologia w pracy wychowawczej i pozalekcyjnej

PRACA WYCHOWAWCZA

Lekcje wychowawcze – propozycje tematów do realizacji jako: odczyty, pogadanki, dyskusje, taśmy z nagraniami, filmy.

Tematy proponowane na lekcje wychowawcze:

Żywienie racjonalne i zdrowe (temat może być przygotowany przez uczniów klas gastronomicznych).
Gdzie budować dom moich marzeń z ekologicznym ogródkiem?
Rolnictwo ekologiczne – spotkanie z rolnikiem.
Promieniotwórczość w budownictwie i naszych mieszkaniach.
Trucizny w budownictwie mieszkaniowym.
Metale ciężkie i ich wpływ na zdrowie człowieka.
Stopień degradacji środowiska województwa leszczyńskiego – źródła zanieczyszczeń.
Współżycie człowieka ze środowiskiem.
Zanieczyszczenia środowiska a zdrowie człowieka.
„Szukaj zysku w odzysku”.
Rola roślinności w ochronie środowiska – czy są większe możliwości ochrony zieleni w Lesznie i województwie leszczyńskim?
Wycieczki klasowe – na wycieczkach wykorzystać okazję do wskazywania przykładów zagrożeń i degradacji środowiska.
Lekcje zastępcze w klasach, gdzie nie prowadzimy własnego przedmiotu – wykorzystywać na przegląd czasopism ekologicznych (np. „Aura”, „Przyroda Polska”).

PRACA POZALEKCYJNA

Organizacje młodzieżowe

ZHP

poznanie wielkości zanieczyszczeń w naszym województwie i prezentacja ich na gazetce – zwiad harcerski,
poznanie programu „Zielonych” i nawiązanie kontaktu,
biwaki i obozy z wdrażaniem określonych zachowań i poszerzaniem wiedzy ekologicznej.

SKKT PTTK „ Rajdochody ”

zdobywanie uprawnień „Strażnika Ochrony Przyrody”,
współpraca z konserwatorem zabytków miasta Leszna.
w czasie rajdów i obozów poznawanie parków narodowych, rezerwatów i pomników przyrody,
udział w akcji „czystość lasów”
znakowanie szlaków turystycznych i robienie tablic ostrzegawczych,
prelekcje o tematyce ekologicznej,
zdobywanie odznaki „Turysta-Przewodnik”,
prowadzenie książki „Turysty-Prze-wodnika” (opis obiektów fotografie, opisy akcji).

LIGA OCHRONY PRZYRODY

kierowanie akcjami ekologicznymi na terenie szkoły,
przygotowywanie materiałów informacyjnych (nagrania),
udział w konkursach przyrodniczych,
udział w Olimpiadzie Ekologicznej,
gromadzenie ciekawych prac uczniowskich,
organizowanie akcji zalesiania i zadrzewiania.

POLSKI CZERWONY KRZYŻ

wszelkie akcje tej organizacji mają związek z człowiekiem i jego środowiskiem.

Biblioteka

przygotowanie bibliografii dla nauczycieli i uczniów pomoc w organizowaniu wystaw,
wyodrębnienie w bibliotece kącika wydawnictw ekologicznych.

Akcje

akcje zaproponowane przez organizacje (jak wyżej),

oraz:

konkurs plakatów połączony z wystawą,
sesja popularnonaukowa,
sąd nad zatruwaczami naszego środowiska (nauczyciele – prawnicy i ekonomiści),
nawiązanie kontaktu z Wydziałem Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego, Sanepidem itp.,
zwiad terenowy – wykrywanie objawów degradacji i wyszukiwanie zagrożeń (materiały z tego zwiadu byłyby wykorzystane przy drugim temacie sesji, a może także do przesłania informacji do. władz terenowych),
jeden numer gazetki szkolnej poświęcony ekologii.

Efekty końcowe akcji można przedstawić w jednym „tygodniu ekologicznym” (może w okresie wiosennym). Odbyłaby się wtedy sesja popularnonaukowa, wystawa plakatów, fotografii połączona z wręczeniem nagród, wystawa biblioteki, a także spotkanie z ekologiem lub prezentacja ciekawego filmu. Ponadto wywieszone byłyby gazetki opracowane przez ZHP, PCK, LOP i Samorząd Szkolny (mogłyby to być hasła).

Ekologia w naszej szkole

poprawić wentylację w sali gimnastycznej, zapobiegać gromadzeniu się kurzu i pyłu (ścieranie na mokro),
ciągle dbać o czystość w toaletach (całodniowy dyżur jednej sprzątaczki),
poprawić opiekę nad zielenią szkolną,
wskazywać na zagrożenia «wiązane z paleniem papierosów,
uwzględniać przy wyborze farb, lakierów i wykładzin stopień ich szkodliwości,
przy remoncie okien naprawić urządzenia odchylające górne szyby (lepsza wentylacja, mniejsze tłumienie głosu nauczyciela),
czy nauczyciele muszą być prześwietlani co roku? (rakotwórcze działanie promieni X),
zamknąć ulicę Poniatowskiego dla samochodów – zbyt duży hałas, pył.

Bibliografia

PROPOZYCJE NA POSZCZEGÓLNE PRZEDMIOTY (wybrane przykłady)

FIZYKA

Radioaktywność w Twoim domu. Aura 1990 nr 7.

Promieniotwórczość a materiały budowlane. Aura 1990 nr 1.

Metody i sposoby zwalczania hałasu. Aura 1988 nr 10.

Techniczne demony (środowisko elektromagnetyczne). Aura 1989 nr 8.

Dziura ozonowa. Aura 1989 nr 1.

Sensacja, ale jakże przerażająca? (biologiczne skutki napromieniowania). Aura 1989 nr 10.

Stan zagrożenia hałasem i wibracjami. Aura 1988 nr 8.

KACZYŃSKI E. Program fizyki a ochrona środowiska naturalnego. Fizyka w Szkole 1985 nr 4-5 s.256-261.

LEWANDOWSKA D. Problematyka ochrony środowiska w nauczaniu fizyki. Fizyka w Szkole 1990 nr 2/3 s. 35-40.

BOGDANIENKO J. Odnawialne źródła energii też zagrażają środowisku. Aura 1989 nr 10 s.6-10.

DĄBROWSKI P. Problematyka ekologiczna w nauczaniu fizyki. Aura 1987 nr 2

29-31.

JAWORSKI Z. Elektrownie jądrowe – zdrowie i środowisko. Problemy 1986 nr 9 s. 2-9.

Mac KEZIE, PEARCE F. Nagła odwilż w Arktyce. Problemy 1990 nr 4 s. 59-61.

Ochrona warstwy ozonowej. Problemy, 1990 nr 1 s. 2-9.

DZ1EWULSKA-ŁOSIOWA A. Ozon w atmosferze Ziemi. Problemy 1990 nr 10 s.

19-23.

JAWORSKI Z. Wypadek w Czernobylu: lekcja dla energetyki jądrowej. Problemy

1989 nr I s. 2-9.

Nie ma ucieczki przed globalnym ociepleniem. Problemy 1989 nr 6 s. 70-71

GIBBIN J. Modelowanie ocieplenia. Problemy 1989 nr 6 s. 76.

SADOWSKI M. Co z tym ociepleniem? Problemy 1989 nr 6 s. 76.

ENGEL Z., ZAREMBA S. Pierwsze w Polsce ekrany akustyczne. Aura 1991 nr 10 s. 15-18.

JARACZ P. Niektóre aspekty tzw. jądrowego cyklu paliwowego. Aura 1992 nr 4 s. 20.

KOFFA T. Motoryzacja a ekorozwój. Aura 1992 nr 5 s. 6-7.

ŚMIGIELSKI J. Akustyczne zatruwanie środowiska. Aura 1992 nr 8 s. 21.

DEGORSKA M. Zmiany w warstwie ozonu atmosferycznego. Fizyka w Szkole 1992 nr 1 s. 10-16.

LALEK H. Zagadnienia ochrony środowiska h> nauczaniu fizyki. Fizyka w Szkole 1992 nr 3, s. 158-161.

NIEWIAROWSKA Z. Zagadnienia ochrony środowiska w nauczaniu fizyki w szkole podstawowej. Fizyka w Szkole 1992 nr 3 s. 161-169.

RZEPECKI T. Promieniowanie i życie. Miody Technik 1993, nr 2 s. 16-20.

RELIGIA

„Egoizm przeciwny miłości” – fragmenty listu pasterskiego Episkopatu Polski na temat ochrony środowiska z 2 maja 1989 r. w Częstochowie. Aura 1989 nr 8.

Degradacja środowiska jako problem moralny. Aura 1988 nr 9.

Kodeks podstawowych zobowiązań etyki ekologicznej. Aura 1990 nr 1.

O możliwości etyki środowiskowej. Aura 1988 nr 7.

Etyka ekologiczna. Aura 1989 nr 8.

Ochrona środowiska w nauczaniu Kościoła. Aura 1989 nr 7.

GODZINA WYCHOWAWCZA

Woda jako źródło życia i przyczyna chorób. Aura 1988 nr 7.

Tytoń i jego dzieło. Aura 1988 nr 10.

Mieszkać zdrowiej – co nam zagraża i jak tego uniknąć. I i II. Aura 1989 nr 7 i 8.

Ruch ekologiczny w Polsce. Aura 1990 nr 10.

Ryzyko związane z biernym paleniem. Aura 1990 nr 7.

Radioaktywność w Twoim Domu. Aura 1990 nr 7.

Promieniotwórczość a materiały budowlane. Aura 1990 nr 1.

VISVACLEV John: Perspektywy ekologii człowieka. Problemy 1988 nr 4 s. 36-37.

W szkole są gromadzone materiały pomocnicze w postaci: czasopism, taśm z nagraniami, programów komputerowych, filmów video.

Uwagi końcowe

Omówiony program jest przewidziany do ciągłej realizacji i w miarę potrzeb modyfikowany, np. w poprzednim roku szkolnym w przedmiocie finanse i rachunkowość przeprowadzono aktualizację wynikającą ze zmiany przepisów finansowych.

Przykłady realizacji programu edukacji ekologicznej w Zespole Szkół Ekonomicznych

Rok szkolny 1991/92

W ramach akcji ekologicznych 19 marca 1992 r. został zorganizowany dzień ekologii pod hasłem „Racjonalne żywienie i zdrowa żywność”. Nad przygotowaniem tego dnia pracowała cała szkoła:

W bibliotece zorganizowano wystawę czasopism i książek,
młodzież wszystkich klas pod kierunkiem wychowawców opracowała referaty związane z hasłem dnia. Najciekawsze prace zostały nagrodzone i złożone do wykorzystania w bibliotece szkolnej,
organizacje szkolne wypełniły swoje gabloty okolicznościowymi gazetkami,
uczniowie klas gastronomicznych w ramach zajęć z technologii żywienia przygotowali odpowiednie zestawy surówek i koktajli, które czekały na degustację w auli szkolnej. Przy okazji młodzież mogła obejrzeć plakaty malowane na konkurs pod hasłem „Odnowa Ziemi”.

Rok szkolny 1992/93

W lutym 1993 roku ogłoszono trzy konkursy:

na przeprowadzenie zwiadu ekologicznego połączonego z konkursem fotograficznym. Zwiad obejmował miasto i województwo. Zadaniem uczestników było wyszukać, sfotografować i opisać wszystko, co zagraża środowisku,
na ułożenie krzyżówki z możliwie największą ilością pojęć z zakresu ekologii,
na rozwiązanie krzyżówki ekologicznej.

Najlepsze prace ze wszystkich konkursów zostały nagrodzone, a zdjęcia z. konkursu fotograficznego zaprezentowano na wystawie. Nagrody wręczono uroczyście podczas Święta Szkoły.

W ramach programu edukacji ekologicznej w roku szkolnym 1992/93 klasy przeznaczyły w okresie wiosennym jeden dzień na prace związane z ochroną środowiska (oczyszczanie, porządkowanie, zalesianie itp.). Przewidziano czas pracy 4-5 godzin. Wybór rodzaju prac był zadaniem samorządu klasowego oraz wychowawcy .

Rok szkolny 1993/94

konkurs fotograficzny „Chronimy nasze środowisko” – przykłady pozytywne,
konkurs na referat pt. .Ekologiczny dom moich marzeń”. W pracach należało uwzględnić: lokalizację, otoczenie, architekturę i organizację życia rodzinnego.
konkurs na ułożenie krzyżówki z możliwie największą ilością haseł z zakresu ekologii.
konkurs zatytułowany „Zaplanuj możliwe trasy rowerowe w Lesznie”. Prace należało przedstawić na planie miasta ze szczegółowym opisem. Udział w konkursie indywidualny lub zespołowy.
konkurs wiedzy o regionie z elementami ekologii (dla klas drugich i trzecich). Finał konkursu dla 10 najlepszych uczestników I etapu w dniu Święta Szkoły. Zestaw lektur do konkursu przygotowany przez bibliotekę..
konkurs na rozwiązanie krzyżówki ekologicznej.

Zwycięzcy konkursów otrzymują nagrody pieniężne.

Podobnie jak w roku ubiegłym każda klasa przeznacza jeden dzień na prace fizyczne związane z oczyszczaniem, porządkowaniem, zalesianiem itp.

Co w numerze?