Narrator I

„Świat bez kobiet byłby jak ogród bez kwiatów – rzekł Piere de Brantome i trochę się wygłupił. Świat bez kobiet nie mógłby w ogóle istnieć, panie Brantome!

Narrator II

Człowiek od początku nic był samotny. I stworzył Bóg człowieka na wyobrażenie swoje, na wyobrażenie Boże stworzył mężczyznę i białogłowę. I tak zaczęły się ich dzieje.

Ewa

Jestem Ewa. Piszę pamiętnik. Żyję już prawie jeden dzień. Zjawiłam się wczoraj. Czuję się jak eksperyment. Myślę, że nic jedyny. Wczoraj po południu poszłam śladem drugiego Eksperymentu. Przypuszczam, że jest mężczyzną. Czuję, że budzi we mnie większe zainteresowanie niż inne gady. Sądzę, że nim jest, bo ma niechlujne włosy i niebieskie oczy. To stworzenie pozbawione jest bioder, a jego ciało zwęża się ku dołowi jak marchewka, gdy zaś staje, rozpościera ramiona jak dźwig; sądzę więc, że jest gadem, choć równic dobrze mógłby być jakąś budowlą. Z początku bałam się go i zrywałam do ucieczki. Z czasem zauważyłam, że to stworzenie także próbuje uciekać.

Adam

Jestem Adam. Piszę swój pamiętnik. To nowe stworzenie o długich włosach ciągle staje mi na drodze i podąża moimi śladami. Nowe stworzenie wymyśla nazwy do każdej rzeczy, zanim zdołam się sprzeciwić.

Ewa

Przez cały ranek pracowałam nad udoskonaleniem naszej posiadłości i celowo trzymałam się daleko od niego, mając nadzieję, że poczuje się osamotniony i podejdzie do mnie. Jednak nic zrobił tego.

Adam

Nowe stworzenie twierdzi, że nazywa się Ewa. Mówi, że tak powinienem na nic wołać, jeśli chcę, aby przyszła. Mnie nic obchodzi, kim jest, byle tylko sobie poszła i przestała tyle mówić. Oznajmiła mi, że powstała z żebra wyjętego z mego boku. Jest to chyba mało prawdopodobne, gdyż nie brakuje mi żebra.

Ewa

W południe zakończyłam pracę na ten dzień i odpoczywałam. Usiadłam w cieniu czekając na niego. Jednak nic przyszedł.

Adam

Ostatnio zajęła się wężem. Jestem z tego zadowolony, gdyż wąż mówi i dzięki temu mam chwile wytchnienia. Następnego dnia domyśliłem się, że Ewa zjadła owoc i śmierć zstąpiła na świat. Przyniosła mi trochę tamtych jabłek. Musiałem je zjeść, gdyż byłem bardzo głodny. Dochodzę do wniosku, że jest bardzo dobrą towarzyszką. Bez niej czułbym się samotny i przygnębiony.

Ewa

Gdy sięgam pamięcią wstecz, ogród wydaje mi się snem. Był piękny, niezwykle, czarująco piękny, a teraz jest utracony i nie ujrzę go już nigdy. Ogród jest utracony, lecz jestem szczęśliwa, gdyż odnalazłam Adama. Nie kocham go dla jego inteligencji. Nic należy winić go za rodzaj inteligencji, jaki posiada. Z czasem jego inteligencja rozwinie się, choć nie sądzę, aby to nastąpiło szybko. Nie kocham go z powodu jego subtelności ani pełnych wdzięku i delikatności manier. Nie, ma pod tym względem braki. Nie kocham go z powodu wykształcenia. Jest samoukiem i ma mnóstwo wiadomości nic całkiem zgodnych z rzeczywistością. Więc dlaczego go kocham? Sądzę, że jedynie dlatego, iż jest mężczyzną.

Adam

Musieliśmy opuścić raj, ale teraz wiem na pewno i te słowa każe wypisać na jej grobie. Gdziekolwiek była ona, tam był Raj. (Twain M.: Pamiętniki Adama i Ewy)

Narrator I

Tak się rozpoczął wspólny los kobiety i mężczyzny. Równolegle, a jednak odmiennie. Dla niej karą, ale i sensem życia stało się macierzyństwo i małżeństwo. Dla niego – praca na roli i powrót do ziemi w śmierci.

Narrator II

Ewa to po hebrajsku żyjąca i dająca życie. Przeznaczeniem kobiety jest nieustanne sprzeciwianie się śmierci – poprzez przedłużanie trwania ludzkiego plemienia. Ona to podaje skarb życia coraz dalej. Jej kara jest jej szczęściem, w jej szczęściu tkwi ból i cierpienie.

Narrator I

„Kobieto! puchu marny! Ty wietrzna istoto! Piękności twojej zazdroszczą anieli: A gorsza jesteś, gorsza aniżeli... Przebóg, tak ciebie oślepiło złoto!”.

Tymi słowami grzmiał Adam Mickiewicz w słynnym i niepochlebnym dla kobiet fragmencie IV cz. „Dziadów”. A jednocześnie ten sam poeta przemawia głosem rozterki.

Recytacja fragmentów wiersza Niepewność Adama Mickiewicza („Gdy Cię nie widzę...” itd.)

Narrator II

W kwestii miłości ludzkość jakoś nic może się niczego nauczyć i wciąż od nowa popełnia błędy swoich rodziców. Czy to ten cień, który pozostał po wygnaniu z raju...?

Recytator

Biblia milczy, czy się Adam z Ewą całowali

bardzo wielu myślących nic to nic obchodzi

chociaż najpierw się żyje a potem się myśli.

Można tylko przypuszczać że się czuli nagle

zwyczajni już i ludzcy skoro z raju wyszli

Mówili patrząc w czarne gwiazdy złote

Bóg przebaczy nam teraz

gdy będziemy się kochać

ale pierwsza miłość nie miała doświadczeń

dopiero spadła z nieba by po ziemi chodzić.

Nie wiedzieli nawet jak w oczy popatrzeć

czy od razu wyznawać czy ukryć wzruszenie

(Tak samo gdy Bóg teraz każe nam się spotkać)

Tęsknota za Nim – to nasze wygnanie

czy tak będzie do końca

radość i samotność

dokładnie wtedy gdy jesteśmy razem

(Twardowski J.: Adam i Ewa)

Narrator I

Oddajcie jej cześć według owoców jej trudu... To dzięki niej trwa miłość w tym życiu pełnym śmierci – To ona trzyma nas na ziemi i wznosi do nieba.

Recytator III

Ty trzymasz mnie na ziemi,

Ty wznosisz mnie do nieba.

Tyś jest mi tutaj wszystkim.

Po co aż tam iść trzeba.

O Tobie wiem jedynie

I tylko Ciebie umiem.

Na świat machnąłem ręką:

I tak nic nie zrozumiem!

Co krok – to nowa droga,

Co myśl – to otchłań wrząca.

Ty jedna odpowiadasz,

Mówiąca czy milcząca.

Krwi słucham twego serca,

Bijącej w białej piersi

I trwam miłością błędną

W tym życiu, pełnym śmierci.

(Tuwim J.: Ty)

Recytator IV

Wyglądasz zupełnie jak tajemnicza

nieznajoma z wagonu.

Patrzę – i w myślach trzepoce mi

romantyczne porwanie,

Tyle lat trwa moje słodkie nierozczarowanie.

Tyś moja – moja do zgonu.

Nie wiem, jak myśleć o tobie –

a cóż dopiero Słowem

Chwycić cię w uścisk (z daleka)

w złotej ulewie czułości!

Tymczasem pokój nawiało ciepłem

powietrzem akacjowem

I, oddychając, śmieję się i płaczę z miłości...

(Tuwim J: Nieznajoma)

Recytator V

Śniło mi się coś dziwnego:

Była aleja długa,

Akacje kwitły

(Białe akacje).

Pachniało.

Było modro... Było biało...

Słoneczna smuga

Po długiej biegła alei,

Był ranek... ranek wczesny,

Był szczęścia sen bezkresny.

Sen szczęścia i nadziei...

Kwitły akacje.

Pachniało,

Było modro... było biało ...

Szedłem z oczyma na niebie.

Szedłem – jak gdybym do Ciebie

Szedł w dal...

Nie śniło mi się nic,

Nie śniło mi się nic,

Lecz gdyby mi się śniło.

Toby tak ślicznie było!...

A teraz – żal...

(Tuwim J: Sen)

Recytator VI

Warto, warto żyć.

Wtedy pachniałaś bzami.

Dziś znów kupiłem flakonik,

Roztarłem kroplę na dłoni.

I przeszłość wieje nad nami Bzami.

Warto, warto żyć.

Mgławo jest za oknami.

Zaraz listonosz zadzwoni,

Ustami przypadam do dłoni.

Całuję cień twojej woni...

Przyjdziesz – będziemy sami.

Jedyni i zakochani,

Chłonąc z czułością perfumy

W miłym uśmiechu intymnej zadumy:

„To my? Ja – i ty?”

Wiesz? Wzdycham... I przez łzy

Powtarzam: warto, warto żyć...

(Tuwim J: Intymny wiersz)

Recytator VII

Gdy cię spotkałem po raz pierwszy.

Mokre pachniały kasztany.

Zbyt długo mi w oczy patrzałaś –

Ogromnie byłem zmieszany.

* * *

Pod mokre płaty gałęzi

Szedłem za tobą w krok.

Serce mi trzymał w uwięzi

Twój fiołkowy wzrok.

* * *

Dawno zużyte słowa

Wróciły do mnie znów

I zrozumiałem od nowa

Znaczenie prostych słów.

I tak się jakoś stało,

że bez tak pachniał – jak bez,

I słowo „pachnieć” pachniało,

I łzy były pełne łez.

* * *

Tęsknota, słowo zużyte,

Otwarło mi swoją dal...

Jak różne są rzeczy ukryte

W króciutkim wyrazie: żal.

(Słonimski A: Żal)

Recytator VIII

Wciąż rozmyślasz. Uparcie i skrycie.

Patrzysz w okno i smutek masz w oku...

Przecież mnie kochasz nad życie?

Sam mówiłeś przeszłego roku...

Śmiejesz się, lecz coś tkwi poza tern.

Patrzysz w niebo, na rzeźby obłoków.

Przecież ja jestem niebem i światem?

Sam mówiłeś przeszłego roku...

(Pawlikowska-Jasnorzewska M.: Miłość)

Recytator X

Jest nam tak cicho, że słyszymy

piosenkę zaśpiewaną wczoraj:

„Ty pójdziesz górą, a ja doliną...”

Chociaż słyszymy – nie wierzymy.

Nasz uśmiech nie jest maską smutku,

a dobroć nic jest wyrzeczeniem.

I nawet więcej, niż są warci,

nie kochających żałujemy.

Tacyśmy zadziwieni sobą,

że cóż nas bardziej zdziwić może?

Ani tęcza w nocy.

Ani motyl na śniegu.

A kiedy zasypiamy,

w śnie widzimy rozstanie.

Ale to dobry sen,

ale to dobry sen,

bo się budzimy z niego.

(Szymborska W.: Zakochani)

Recytator XI

Ile razem dróg przebytych?

Ile ścieżek przedeptanych?

Ile deszczów, ile śniegów

Wiszących nad latarniami?

Ile listów, ile rozstań.

ciężkich godzin w miastach wielu?

I znów upór, żeby powstać

i znów iść, i dojść do celu.

Ile w trudzie nieustannym

wspólnych zmartwień, wspólnych dążeń?

Ile chlebów rozkrajanych?

Pocałunków? Schodów? Książek?

(Gałczyński K.I.: Pieśni – fragmenty)

Recytator XII

Pokochałem ciebie w noc błękitną,

w noc grającą, noc bezkresną.

Jak od lamp, od serc było widno,

gdyś westchnęła, kiedym westchnął.

Pokochałem ciebie i boso,

i w koronie, i o świcie, i nocą.

Jeśli tedy kiedyś mi powiesz:

Po coś miły tak bardzo pokochał?

Powiem: Spytaj się wiatru w dąbrowie,

czemu nagłe upadnie z wysoka

i obleci całą dąbrowę, szuka, szuka:

gdzie jagody głogowe?

(K. I. Gałczyński K.I.: Pokochałem Ciebie)

Narrator II

Kobieta to temat rzeka. Jej psychika to wielki ciemny las. Wielu zbłądziło w nim śmiałków. Złośliwi twierdzą, że kobiety mają charakter, ale codziennie inny. Jeszcze inni, że szczęście jest kobietą.

Narrator I

Kobiety – romantyczne anioły, kobiety fatalne, bohaterki, wspaniałe i okropne, mądre, dzielne, próżne, kapryśne, złośliwe i bardzo skomplikowane. Nie sposób przywołać wszystkich wizerunków stworzonych przez literaturę i życie. Pamiętajmy jednak, że to one tworzą życia czar i ziemię zmieniają w raj.

Recytator XIII

Folgujmy paniom, nie sobie, ma rada;

miłujmy wiernie nie jest w nich przysada.

Godności trzeba nic za nic tu cnota,

miłości pragną nie pragną tu złota.

Miłują z serca nie patrzają zdrady,

pilnują prawdy nie kłaniają rady.

Wiarę uprzejmą nie dar sobie ważą;

w miarę nie nazbyt ciągnąć rzemień każą.

Wiecznie wam służę nie służę chwilę,

bezpiecznie wierzcie nierad ja omylę.

(Kochanowski J.: Raki)

Recytator XIV

Może kto ręką sławy dostać w boju,

Może wymową i rządem w pokoju;

Lecz jeśli żona męża nie ozdobi,

Mąż próżno robi.

Kto z gospodarstwa, a kto zaś z wysługi

Zbierze pieniądze i z kupiectwa drugi,

Jeśli się żona nic przyłoży k’temu.

Zginąć wszystkiemu.

Żona uczciwa ozdoba mężowi

I najważniejsza podpora domowi;

Na niej rząd wszystek; swego męża ona

Głowy korona.

Ona mężowym kłopotom zabiega

I jego wczasu nad wszystkim przestrzega;

Ona wywabić troskę umie z głowy

Słodkimi słowy.

Ona dziateczki ojcowi podobne

Rodzi, skąd rosną pociechy osobne

Ani już spadków upatrują krewni.

Dziedzica pewni.

Trzykroć szczęśliwy, któremu Ty zdarzysz

Ten związek. Panie.

(Kochanowski J.: Może kto ręką sławy dostać w boju ...)

Narrator I

„Mimo tak wielkiej płci naszej zalety my rządzim światem, a nami kobiety” – tak mówił poeta i biskup Ignacy Krasicki. Kobiety maja swój udział w dramacie świata. Potrafią czarować i zabijać, kochać i mścić się, płakać i drwić. Przez kobietę weszło w świat i naturę ludzką Zło i Dobro. Oddajemy im dziś cześć według owoców ich trudu.

One uczą nas miłości, która „...jest spontanicznym, bezinteresownym czynieniem miłości, tak samo jak słońce jest spontanicznym, bezinteresownym promieniowaniem słoneczności. Słońce jest słońcem w świecie heliosowym, miłość jest słońcem w świecie księżycowym. Słońce jest słońcem w świecie jasności, miłość jest słońcem w świecie ciemności”.

(Stachura E.: Miłość jest wszystko)

To ona przywraca powietrzu barwę i ustanawia ład. To dzięki niej z popiołów, zgliszcza i mgły wstaje świt.

Piosenka: Będziesz moją panią z repertuaru Marka Grechuty

Bibliografia:

W scenariuszu zostały wykorzystane głównie teksty z podręczników szkolnych:

Janina Dietrich, Alicja Zacharska: Ślad na fali, podręcznik do języka polskiego kl. VII. Warszawa 1998, s. 54-55.

Tadeusz Garsztka, Zuzanna Grabowska, Gabriela Olszowska: Do Itaki z XX i XXI wieku, podręcznik dla kl. I gimnazjum. Kraków 1999, s. 127-134.

Kazimierz Krajewski: Język polski Echo z dna serca. Warszawa 1998, s. 10 i 17.

Stanisława Sufinowa: Język polski – Mowa rodzinna, podręcznik dla kl. VII. Warszawa 1984, s. 17-19.

Wypisy z literatury dla kl. VIII, Wybór i opracowanie Jolanta Chabiuk, Warszawa 1983, s. 129 i 167.

inne publikacje

Edward Stachura: Miłość jest wszystko, Wydawnictwo Sternik 1994, s. 126.

Julian Tuwim, Wiersze, Czytelnik 1955, s. 193-194,214-215.

Teksty z czasopisma „VICTOR” 1999 nr 8 s. 37; 1999 nr 20 s. 56.

Co w numerze?