Nie jesteśmy informatykami, jednak od kilku lat prowadzimy witryny internetowe swoich bibliotek: www.bibliofilur. republika.pl i free.of.pl/p/polbib/. Ponieważ należymy do grona jurorów konkursu na najlepszą stronę internetową biblioteki szkolnej lub pedagogicznej „Pokaż swoją dobrą stronę” (www.bibliotekawszkole.pl/ konkurs_www), pilnie obserwujemy „rynek”. Z satysfakcją dostrzegamy coraz więcej interesujących rozwiązań i pomysłów dotyczących witryn bibliotek szkolnych.

Celem konkursu prowadzonego przez „Bibliotekę w Szkole” od grudnia 2001 r. jest promocja bibliotek szkolnych – nie tylko w szkolnym środowisku. Jury konkursu, złożone z dotychczasowych laureatów, wyszukuje i promuje interesujące witryny internetowe. Tym, którzy swoje strony zgłoszą sami, stara się doradzić, co można zrobić jeszcze lepiej.

Zauważamy, że autorzy stron borykają się czasem z podobnymi trudnościami, dlatego chcemy przekazać kilka prostych, praktycznych rad.

Pierwszy krok

Najważniejsze – zacząć. Jest wysoce prawdopodobne, że nie od razu zrobisz najpiękniejszą i idealną pod każdym względem witrynę. Na początku może być bardzo skromna w treści. Najważniejsze jest to, aby zaistnieć w sieci. Wielu młodych ludzi żyje jedną nogą w wirtualnym świecie. Dla nich coś, czego nie ma w internecie, nie istnieje.

Pomyśl o dobrym miejscu na serwerze, postaraj się o dobry adres i tego staraj się trzymać. (Po trzech latach opłacania witryny swojej biblioteki mogłam zmienić adres na lepszy, prostszy – bez słowa republika. Nie zrobiłam tego jednak, bo dzięki temu, że witryna od pięciu lat ma niezmienioną podstawową strukturę i taki sam adres, jest dobrze pozycjonowana i przelinkowana).

Pooglądaj trochę dobrych witryn internetowych (polecamy laureatów naszego konkursu). Zgromadź w jednym folderze trochę materiału ilustracyjnego w formie plików jpg (zdjęcia) i gif (rysunki). Pamiętaj, by każdemu z plików witryny nadać krótką nazwę (do 8 znaków) – bez polskich liter i bez spacji. Rozrysuj na papierze szkielet strony. Prześpij się z tym, przemyśl wszystko, a potem – zacznij tworzyć.

Nie czujemy się kompetentne, by doradzać wybór odpowiedniego oprogramowania i narzędzi. Pojawiają się na rynku coraz lepsze, prostsze w obsłudze, a wśród nich nawet darmowe. Korzystając z dobrego narzędzia, możesz zrobić dobrą witrynę, nawet jeśli twoje komputerowe umiejętności nie wykraczają daleko poza obsługę programu Word.

Razem czy osobno?

Logiczne wydaje się, że witryna internetowa stanowi podstronę szkoły, jednak powoduje to nieraz spore problemy. Dlatego musisz rozważyć, czy w takim przypadku poradzisz sobie z częstą aktualizacją strony, czy każda zmiana w witrynie biblioteki nie będzie wymagała kontaktu z informatykiem, czy dostaniesz wystarczającą ilość miejsca na serwerze. Jeśli zdecydujesz się na samodzielną witrynę, nawiąż jakimś elementem graficznym, układem itp. do strony szkoły. Dobrym tego przykładem jest, rewelacyjna zresztą pod innymi względami, witryna Biblioteki Zespołu Szkół Zawodowych w Starym Sączu autorstwa Danuty Krok: http://republika.pl/biblioteka_zsz1/

Jak się do tego zabrać?

Jeśli w przygotowaniu nawet rewelacyjnej graficznie witryny pomoże ci informatyk (dorosły lub uczeń), może się niestety potem okazać, że nie poradzisz sobie z samodzielnym nanoszeniem zmian, poprawek, aktualizacji. Pamiętaj, że nie ma czegoś takiego jak gotowa strona internetowa. Witryna jest jak żywy piesek, trzeba ją karmić, dopieszczać, pielęgnować (czytaj aktualizować, modernizować, rozbudowywać). Inaczej będzie może i piękna, ale martwa. Jeśli twój czytelnik w październiku zobaczy wśród aktualności życzenia udanych wakacji – może to uznać za okrutny żart i nieprędko na twoją witrynę wróci.

Podstawowe informacje

Zadbaj, by gość twojej witryny bez specjalnych poszukiwań od razu otrzymał podstawowe dane: nazwę biblioteki, szkoły – z adresem, telefonem, adresem e-mail, ewentualnie numerem komunikatora internetowego, oraz dni i godziny pracy biblioteki (o ile to tylko możliwe, staraj się, by te godziny były łatwe do zapamiętania).

Napisz, kto prowadzi bibliotekę, witrynę internetową, kiedy tę witrynę założono i kiedy ostatnio ją aktualizowano. Jeśli strona biblioteki nie jest integralną częścią witryny szkoły, zadbaj, by były ze sobą przelinkowane.

Odpowiednie proporcje

Pamiętaj, że adresatami strony są czytelnicy. Jeśli 80% czytelników biblioteki to dzieci lub młodzież, co najmniej 80% ytreści zawartych w witrynie musi być interesująca i zrozumiała właśnie dla nich. Jeśli publikujesz informacje na temat konkursu, nie pisz, że przygotowały go pani X z panią Y, ale że pierwsze miejsce zajęła Ania z II b. Opublikuj raczej zdjęcie laureata i nagrodzonej pracy niż scenariusz konkursu. Pisz zrozumiałym dla młodego człowieka językiem. Nie musisz być przy tym śmiertelnie poważnym człowiekiem. Nutka humoru zawsze jest dobrze widziana. Ucząc i informując – baw.

Pozostała część witryny powinna być przeznaczona na materiały (scenariusze, konspekty, polecana literatura, fachowe linki) przydatne dla nauczycieli i rodziców, którzy także są czytelnikami biblioteki.

Staraj się nie sprawiać wrażenia, że adresatem witryny ma być komisja oceniająca twój rozwój zawodowy. (Niestety widzieliśmy też witryny, których treść składała się prawie wyłącznie z planów rozwoju zawodowego i sprawozdań z jego realizacji).

Bibliotekarz – wychowawcą

Głównym celem internetowej witryny biblioteki naukowej jest przekazanie informacji. Bibliotekarz szkolny jest jednak nie tylko brokerem informacji, lecz także, a może przede wszystkim – pedagogiem. Dobra witryna biblioteki szkolnej to taka, która wychowuje i uczy. Strona internetowa jest świetnym miejscem do promowania czytelników aktywnych, twórczych, altruistycznych. Publikuj na niej twórczość uczniów. Informuj o tych młodych ludziach, którym – zwyczajnie – chce się coś robić, którzy czytają, pomagają innym, umieją się dzielić.

W bibliotece są często różnorodne zbiory, ale w witrynie biblioteki szkolnej polecaj raczej tylko takie pozycje, które z czystym sumieniem możesz dać do przeczytania własnemu małoletniemu dziecku. Jurorzy przyznający nagrody literackie nie zawsze są pedagogami i nie musi ich razić wybujały erotyzm lub agresja.

Hipertekst

Ważniejsze od przygotowania zestawu linków (są przecież doskonałe wyszukiwarki internetowe) jest to, by pisane przez ciebie teksty były hipertekstami. To znaczy, że czytelnik zawsze swobodnie, z każdego nieomal miejsca będzie mógł pójść dalej, klikając na słowo, które go zaintryguje. Jeśli wymieniasz prenumerowane przez bibliotekę czasopisma, wprowadź obok linki do ich internetowych wersji. Jeśli wypisujesz obowiązujące lektury, daj linki do tekstów on-line.

Interaktywność

Staraj się, by twoja witryna stwarzała możliwość dialogu. Niech gość ma możliwość wpisania się do księgi gości, wypełnienia ankiety, zabrania głosu na forum, zagłosowania na ulubioną książkę. Może mógłby przez internet zamówić potrzebną książkę? Dobrze by było, gdyby przygotowane przez bibliotekę konkursy też zaistniały internetowo. Dlaczego nie opublikować pytań już w ferie? Niech czytelnicy znajdą ciekawe zajęcie w pochmurne dni.

Uczciwie

Niestety, kiedyś bardzo dobrą stronę biblioteczną musieliśmy wyeliminować z konkursu, gdyż autorka nie zachowała praw autorskich. To się wydaje takie proste – tu i tam coś skopiować i wkleić na swoją stronę. Nie musisz wszystkiego robić samodzielnie, ale uczciwość wymaga, by zaznaczyć, z jakiej witryny się korzystało, na podstawie jakiej publikacji przygotowano konkurs. Na jednej z całkiem dobrych witryn autorka zamieściła konkurs dotyczący Pana Tadeusza. Pytania były wprost skopiowane z „Biblioteki w Szkole”. Najdziwniejsze jest jednak to, że podstrona zakończona została następującą informacją: „Opracował nauczyciel bibliotekarz […]. Kopiowanie, drukowanie lub rozpowszechnianie materiałów zawartych na stronach tej witryny w celach komercyjnych bez wiedzy autora jest zabronione. Wszystkie elementy graficzne, zdjęcia i teksty są chronione prawem autorskim należącym do ich autora”...

Czytelnie i schludnie

Staraj się stosować typowe czcionki, które raczej będą zainstalowane na komputerze twojego czytelnika. Unikaj czcionek z tzw. szeryfami (wystającymi częściami liter – przykładem takiej czcionki jest popularny Times). Najbezpieczniejsze i najbardziej polecane są trzy kroje pisma: Arial, Verdana i Tahoma. Wybierz jedną z tych czcionek i tego się trzymaj. Nie pisz dłuższych niż 3-4 słowa tekstów WERSALIKAMI, które gorzej się czyta. Ten typ pisma jest w internecie krzykiem, więc nie wrzesz ;-) Bardziej czytelny jest tekst wyjustowany od wyśrodkowanego. Na środku umieszczaj raczej tylko tytuły.

Nie zapomnij o kodowaniu polskich znaków w ISO 8859-2.

Pamiętaj, że podkreślone słowo w internecie oznacza przekierowanie, czyli link. Jeśli więc chcesz wyróżnić jakieś słowo, zastosuj pogrubienie, kursywę lub inny kolor.

Orgia barw

Staraj się zawsze o duży kontrast kolorystyczny między tłem a napisami (jasne tło i ciemne czcionki lub odwrotnie). Stosowanie niejednobarwnego tła także bardzo utrudnia czytanie. Zaznacz dokładnie, w jakim kolorze mają się na komputerze wyświetlać hiperłącza. Jeśli zostawisz ustawienia typowe, może się okazać, że użytkownik, z powodu osobistych ustawień komputera, czegoś na twojej witrynie nie zobaczy – bo mu się tło zleje z napisem, lub dozna głębokiego uszczerbku na swoim poczuciu estetyki, gdy urazi go jakiś zgrzyt w zestawie barw.

Zastosuj lepiej takie kolory, które nie męczą oczu. Zbyt jaskrawe, krzykliwe wywodują w oglądającym chęć natychmiastowej ucieczki. Lepiej stosować barwy pastelowe.

Wybierz sobie zestaw 2-4 kolorów i w tej tonacji utrzymuj każdą z tworzonych podstron. Dzięki temu witryna będzie stanowiła jednorodną stylistycznie i schludną całość. Witryna Szkolnego Centrum Informacyjnego Powiatowego Zespołu nr 4 Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych w Oświęcimiu (www.pz4seg. internetdsl.pl/sci/index.html) jest dobrym przykładem na to, że można stworzyć jednolitą w stylu witrynę, stosując różne kolory na każdej z podstron – ale taka operacja wymaga niemal cyrkowej sprawności.

Obrazowo

Staraj się ilustrować to, o czym piszesz na stronie. Zamieszczaj – o ile to możliwe – zdjęcia twojej biblioteki, czytelników, prace uczniów, logo lub ekslibris biblioteki.

Gdy zamieszczasz ilustracje, pamiętaj, by wszelkie występujące na nich postacie były zwrócone do środka strony.

Wiele osób ma stałe łącze internetowe, ale (nawet jeśli nie chodzi o impulsy) warto uszanować czas czytelników. Nie przesadzaj więc z jakością zamieszczanych na witrynie zdjęć, by nie otwierały się zbyt długo (niech „ważą” około 30 KB; nieprzekraczalna objętość fotografii to 100 KB).

Problemy ze wzrokiem u gościa witryny możesz wywołać, stosując zbyt wiele ruszających się elementów. Nadmiar neonów, ruchomych gifów czy innych „atrakcji” wygląda niepoważnie. Najlepiej przyjmij zasadę – maksymalnie jeden ruszający się element na podstronie.

Witryna na ekranie

Tworząc witrynę, pamiętaj, że internauci mogą mieć monitor 14-, 17- lub 19-calowy. Mogą mieć nastawioną swoją ulubioną – odmienną od twojej – rozdzielczość. Mogą korzystać z innej niż ty przeglądarki internetowej. Zadbaj, by twoja strona na każdym monitorze wyglądała i funkcjonowała odpowiednio. Możesz wprawdzie podać zalecaną rozdzielczość, ale nie wierzę, by internauta zmieniał ustawienia komputera po to tylko, by któraś z wielu odwiedzanych przez niego stron wyglądała lepiej.

Idealnie powinno być tak, by cała podstrona mieściła się na ekranie. Większość użytkowników internetu ma już myszki z rolkami, więc przesuwanie witryny w dół nie stanowi wielkiego problemu, ale postaraj się by witryna nie rozsuwała się wszerz poza monitor.

Czy znajdą twoją stronę?

Wyszukiwarki internetowe mniej więcej raz w miesiącu przeglądają zawartość internetu i zapisują odnalezione treści w formie swoistego katalogu słów kluczowych. Jeśli najważniejsze słowa są zapisane w formie gif, bo zależało ci na ozdobnej czcionce – utrudniasz zadanie tym, którzy będą szukali twojej strony.

Zadbaj o pozycjonowanie strony. Postaraj się, by na wielu różnych witrynach internetowych pojawił się link do niej. Gdy tak będzie, wyszukiwarka uplasuje twoją witrynę na wyższej pozycji spośród znalezionych. By to osiągnąć, zgłoś swoją witrynę do katalogów stron internetowych, do bazy stron internetowych bibliotek szkolnych (biblioteka.oeiizk. waw.pl/bib_szkol.html), do katalogu Interkl@sy (eduseek.interklasa.pl/katalog/ index.php?l=158) oraz innych katalogów, np. do portalu Onet.pl (katalog.onet.pl/ 5285,biblioteki-szkolne-pedagogiczne,k. html). Możesz też wymienić się linkami z przyjaciółmi.

W witrynie internetowej „Biblioteki w Szkole” znajdziesz praktyczny Poradnik dla twórców stron WWW bibliotek szkolnych, którego autorem jest Bożena Boryczka (www.bibliotekawszkole.pl/ inne/poradnik-www.php).

Do dzieła!

Co w numerze?