Scena pusta. Na boku trzy rzędy krzeseł i stolik. Z daleka słychać rozśpiewany korowód weselny. Goście śpiewają popularną krakowską piosenkę. gra kapela ludowa. Część w strojach krakowskich.

Hej, od Krakowa jadę
w dalekie obce strony,
bo mi nie chcieli dać, hosadyna,
Marysi ulubionej.
Oj, szerokim gościńcem,
oj, jedzie wóz za wozem,
jak mi cię nie dadzą, hosadyna
oj, popłynę se morzem.
Oj, popłynę se morzem,
czy utopię się w Wisie,
żebyś ty wiedziała, hosadyna,
jak ja o lobie myślę. bis

(Michał Woźny: Nasze tańce i piosenki)

Już przed wejściem na salę śpiewają, na melodię I strofy Krakowiaczek ci ja.

Zakwitła nam ruta,
zakwitło nam ziele,
z brzękiem, z hukiem
jedzie krakowskie wesele.

Wchodzą do sali, śpiewają na melodię Krakowiaczek ci ja.

Koniki parskają,
druhenki śpiewają,
a swacha ze swatem
miodem przepijają.

Idą krokiem tanecznym w kierunku sceny, śpiewają i ciągle grają.

Chodziła tu zorza od morza do morza,
zaglądała w chaty, gdzie dzieweczka hoża.
Zobaczyła Kasię, kiedy płótno tkała,
zapłonęła złotem. Jasiowi znać dała.
Otwierajcie, ojcze, malowaną skrzynię.
już ci Jaś do chaty bierze gospodynię.
Szykujże Jasieńku konia cisawego,
nie żałuj mu siana ni owsa złotego.

Wszyscy już weszli na scenę i szybko ustawiają się do tańca. Tańczą i śpiewają piosenkę. Układ tańca dowolny, dostosowany do każdej z trzech strof piosenki).

Nie chodź, Marysiu, do lasa, do lasa,
nie chodź. Marysiu, do lasa, do lasa,
bo tam leśniczy strzela i krzyczy,
nie chodź, Marysiu, do lasa, do lasa
Nie chodź, Marysiu, tą miedzą, tą miedzą!
nie chodź, Marysiu, tą miedzą, tą miedzą,
bo za tą miedzą tam wilki siedzą,
nie chodź. Marysiu, tą miedzą!
Marysiu moja, kochaj mnie, kochaj mnie,
Marysiu moja, kochaj mnie, kochaj mnie!
Dam ci całuska, tyś moja duska,
Marysiu moja, kochaj mnie!

Gra kapela, wszyscy, rozbawieni, przechodzą na lewą stronę. Po prawej, przy wejściu widać stojącego Czepca. Cisza.

Czepiec

Hola! Hola! Spokój! Cisa!
Każdy chyba o tym słysał.
Wie to nawet kiep z Krakowa,
ze dziś modna jest odnowa.
Cas zakońcyć tańce, psoty,
trza sie zabrać do roboty,
do rzetelnej twardej pracy.
Tak, kochani krakowiacy,
by sie zblizyć do kultury,
zacynamy od matury!

Kasia (zwraca się do towarzyszek)

Moje drogie, cy wie która,
co to może być matura?
Moze to jest tańcowanie?
Moze śpiewy lub sprzątanie?

Kuba

Kasiu, Kasiu – to jest chyba wielkie pranie.

Czepiec

Zacne chłopcy, piekne damy! Zacynamy!

Wszyscy oprócz, komisji natychmiast siadają na rozstawionych krzesłach. W pierwszym rzędzie Kasia, Kacper, w drugim Zosia, Panna Młoda. Wojtek, a najbliżej drzwi Jasiek.

Czepiec

Klimina (przedstawia ją).

Klimina

Po wójcie wdowa (siada w małym rzędzie dla komisji).

Czepiec

Gospodyni (też ją przedstawia).

Gospodyni

Włodzimierzowa (siada).

Czepiec

Radcyni (przedstawia ją).

Radczyni

z Krakowa (siada).

Czepiec (przedstawia się)

Błażej Cepiec, komisja cteroosobowa (siada obok trzech kobiet).

Marysia (po chwili ciszy)

Matura, ale z cego?

Radczyni

Z czego? – A z polskiego.

Komisja rozdaje arkusze papieru, wszyscy wyciągają pióra i szykują się do pisania. Czepiec bierze zalakowaną kopertę z. pytaniami, daje do sprawdzenia jednemu z „maturzystów”. Otwiera i podaje Kliminie.

Klimina

Kłopotów nie bedzie wiela,
wsystkie tematy z „Wesela”.

Czepiec (bierze tematy od Kliminy i czyta)

Temat pierwsy –
Niech napise chłopak i każda pannica,
jaka urocystosć była w Bronowicach.
Powtórzyć?

Piszący

Taaak!

Cała Komisja wstaje i śpiewa temat na melodię Zakwitła nam ruta. Mogą nawet tańczyć, przytupywać, harmonista cichutko przygrywa.

Czepiec (czyta następny temat)

I jesce nam napis, młody przyjacielu, co goście robili na Rydla weselu?

Komisja powtarza temat, śpiewając go na melodię koniki parskają, druhenki śpiewają.

Czepiec (czyta trzeci temat)

Po trzecie napiscie, przyjaciele mili, którzy goście jedli, którzy tylko pili?

Komisja śpiewa trzeci temat znowu na melodię Zakwitła nam ruta.

Czepiec (czyta czwarty temat)

A na koniec napis, miły maturzysto, którzy pili z miodem, a którzy zaś cystą?

Komisja śpiewa znowu temat na melodię Koniki parskają i siada. Wszyscy piszą, nie odrywając oczu od papieru.

Kasia (po chwili ciszy)

Boże! Boże! Niech mi trochę ktoś pomoże!

Panna Młoda

Wsyscy święci się obrazą.
Pannie Młodej w dniu wesela pisać każą!

Kuba (zwraca się do Kacpra)

Kasper, bracie, kiepsko z nami,
skorzystajmy z tego stołu z pomocami.

Podchodzą do stołu, na którym stoi butelka z wódką i leży kilka książek. Przeglądają książki, potem chwytają o- baj butelkę, wyrywają sobie i zaczynają się bić i kłócić.

Czepiec (doskakuje do nich)

A to co za awantura, tu nie karcma, tu matura!

Gospodyni (wstaje)

Jak się kłócą, jak się łają!

Radczyni

Ha, temperamenta grają.
Temperament gra, zwycięża.
Tylko im przystawić oręża,
zapalni jak sucha słoma,
tylko im zabłysnąć nożem,
a zapomną o imieniu bożem.

Marysia

Natchnienie nie przysło jesce,
ujęły mnie jakieś kiesce
przestrachu, ogromne grozy,
wolałabym temat z prozy.

Kasia

Ja wyjść musę, Cepcu złoty,
ja z pęcherzem mam kłopoty.

Czepiec

Prose

Kasia otwiera drzwi i wraca, krzycząc głośno.

Kasia

Jakieś widma tutaj idą:

(gaśnie światło)

Zgasły światła, reflektory,
idą do nas strasne zmory!

Wojtek (do Kacpra)

Chodźmy sprawdzić.

(idą w kierunku drzwi)

Kuba (do drużby)

I my z wami.

Wojtek (otwiera drzwi i wesoło woła) Toż to mamy z kanapkami.

Wchodzą dwie mamy, mają biedę fartuszki, niosą kanapki na talerzach. Pierwsza mama śpiewa na melodię Zakwitła nam ruta, kapela gra.

I Mama (może tańczyć z talerzem)

Sanowni panowie i kochane panie,
zaprasamy wszystkich na drugie śniadanie.

II Mama (śpiewa na melodię koniki parskają)

Siedźcie, siedźcie sobie,
jedzcie, jedzcie sobie
i niech te kanapki
idą wam na zdrowie.

(częstuje kanapkami)

Czepiec

Ogłasam przerwę w^; maturze.

Wszyscy się zrywają, kapela gra, tańczą, skaczą w rytm melodii Zakwitła nam ruta. Jest bardzo głośno i wesoło, tupią, gwiżdżą.

Czepiec (po chwili)

Koniec przerwy !

Wszyscy cichną i wracają do pisania.

Kacper (przedtem najbardziej łapczywie jadł kanapki)

Ja wyjść musę, Cepcu miły,
kanapki mi zaskodziły.

Idzie, otwiera drzwi, reflektor gaśnie, wtedy krzyczy głośno.

Zgasły światła, reflektory!
Idą do nas strasne zmory!

Wraca przerażony na miejsce.

Kuba

Co to będzie, bom ciekawy.
Idą do nas strasne zjawy!

Panna Młoda

Strasnie mi fantazja zbladła,
cuję tu jakieś widziadła.

Kasia (wychodzi, otwiera drzwi i krzyczy przerażona)

To nie widma, to nie zmory,
ale...(łapie oddech)
ale... WIZYTATORY !

Ucieka na miejsce. Komisja w popłochu porządkuje papiery na stole. Radczyni spogląda w lusterko. Czepiec wstaje, prostuje się, gotowy do powitania gości. Od drzwi wchodzą wolnym krokiem Widmo, Szela i Wernyhora)

Czapiec (przedstawia ich po kolei)

Wizytator Józef Widmo (postać kłania się).
Kurator – Jakub Sela (postać kłania się).
Minister – Jezy Wernyhora (kłania się).

Widmo (w białym ubraniu)

Wypełniam dziś swoją misję,
muszę przestraszyć komisję.

Zakłada maskę. Próbuje straszyć, ale nikt się go nie boi.

Szela

Tu się nikt nie boi zgoła,
tu laicka przecież szkoła.
Dajcie, bracie, kubeł wody,
ręce myć, gębę myć.
Muszę dzisiaj na maturze
kogoś strasznie zbić.
Chce mi się dziś na maturze
siekać, młócić, żnąć
kogokolwiek, kogo bądź !
W imię ojca, ducha, syna
rzeź okrutną rozpoczynam.

Komisja wstaje przerażona i krzyczy, każdy po kolei.

Gwałtu! Rety! Toż to zbój!

Wernyhora (dostojnie, z przejęciem)

Panie Szelo! Proszę, stój!
Panie Szelo! Boże chowaj.
To matura postrajkowa.
Dziś nie wolno straszyć, zmuszać
ale schylić kapelusza i powiedzieć tak:
Sława wszystkim! Witam gości
na miłej uroczystości.
Każda dusza dziś szczęśliwa,
bo to chwila osobliwa.
Przynoszę wam dziś nowinę,
że skończono z egzaminem!
Mam dla was miłe orędzie,
że matury już nie będzie.
Ustalono wczoraj z rana,
że matura zakazana.

Daje Czepcowi pismo, on patrzy ciekawie.

Czepiec

Pismo ważne, juz od wcora
Podpisano?

Nie może przeczytać, pokazuje komisji.

Komisja i Czepiec (z podziwem) Wernyhora!!

Wernyhora (zwraca się do siedzącego najbliżej niego Jaśka)

Jaśku: rękę miej szczęśliwą!
Daję tobie złoty róg.
Zadmij w niego jak najgłośniej,
ogłoś nowinę radośnie (daje mu róg)

Jasiek

Miły Bóg!
Toż to scerozłoty róg.

(cieszy się, skacze, tańczy)

Toż to seerozłoty róg!
Scerozłoty róg.
Złoty róg.

W trakcie wymawiania powyższych słów schyla się po czapkę i gubi róg, który spada głośno na podłogę. Jasiek zwraca się do piszących. A ci od momentu rozpoczęcia wypowiedzi Wernyhory siedzą i piszą jak zaklęci, piszą, nie reagują na nic.

Jasiek

Cóz to, co to, cy zaklęci
pisą syscy jak posnięci.
Aha, prawda, żywy Bóg
przecie miałem trąbić w róg.
Kaz ta, zaś ta, cyli zginął,

(Szuka rogu)

cyli mi się ka odwinął.
Kajsim zabył złoty róg.
Ostał mi się ino snur.

Chochoł (podchodzi od drzwi do Jaska)

Jak ci spadła czapka z piór.

Jasiek (chodzi wokół piszących)

Tak sie męcą, pot z nich ścieko
bladość lico przyoleko.
Jak ich zwolnić od tych mąk?

Chochoł

Powyjmuj im pióra z rąk,
poodpasuj nogi z pęt,
zaraz och odejdzie smęt.

Jasiek

Nic nie słysom, miły Bóg!

Chochoł (gra i śpiewa na melodię Od Krakowa ciemny las)

Miałeś chamie złoty róg,
wielką szansę dał ci Bóg.
Róg złoty zgubiłeś,
szansę utraciłeś,
egzaminów czeka huk.
Miałeś chamie złoty róg.
Od swobody był już krok.
Róg złoty zgubiłeś.
szansę utraciłeś,
będziesz zdawać w każdy rok.

Kogut pieje.

Jasiek

Jezu! Jezu! Zapiał kur!
Hej, hej, bracia, zzućta pióra,
zućta pióra, pójdźta w tan,
tak rozkazał wielki pan.

Chochoł przygrywa i śpiewa.

Chochoł

Będziesz zdawał w każdy rok...

Jasiek (ochrypłym głosem)

Rzućta pióra! Rzućta pióra! (po chwili)
Nic nie słysom, nic nie słysom,
ino pisom, ino pisom.

Jasiek rozpacza, szarpie ich, słania się. Słychać pianie koguta.

Jasiek

Pieje kur, ha pieje kur.

Chochoł (śpiewa i gra)

Miałeś chamie złoty róg.

Jasiek podchodzi do piszących, odbiera im prace i oddaje Czepcowi. Czepiec pokazuje je komisji. Chwilę się naradzają.

Czepiec

Oznajmiamy gościom zebranym na sali,
że mimo zakazu wsyscy napisali.
Zbliżcie się kochani tu do nas do sceny,
zaraz pzecytamy wstawione oceny.

Radczyni

Jedyną piąteczkę dostała Rachela,
prawdziwa ozdoba naszego wesela.

Klimina

Te zgrabne druhenki

(pokazuje na kilka druhenek)

wesołe jak ptaski
maleńkie trójecki
z bardzo wielkiej łaski.

Gospodyni

Pan Młody i Młoda
jednak cwórki duże,
widać, że i miłość
służy na maturze.

Czepiec

Ażeby nie było
zwycajnych nadużyć
resta musi jednak
maturę powtózyć.

Wszyscy opadają na krzesła. Cisza. Jakby śpią. Po chwili pierwszy budzi się Czepiec.

Czepiec

Co to było ?
Jakiś sen, jakieś zjawy,
widma, duchy.
Dajcie wódki dla otuchy.
Uciekajcie widma, uciekajcie zjawy,
a my wsystkim zycym
wesołej zabawy !

Wszyscy wstają, podrywają się do tańca, chwytają się pod boki, kapela gra krakowiaka, najlepiej przewodnią melodię Zakwitła nam ruta. Co pewien czas jedna para podchodzi do przodu i ktoś śpiewa przyśpiewkę.

I Drużbant

Biegała maturzystka
na zieloną górkę
i jesce przed maturą
urodziła córkę.

Kapela gra, wszyscy tańczą, przytupują, gwiżdżą. Tak ma być po każdej przyśpiewce.

I Druhna

Matuzysta jeden
miał baniaków siedem,
posedł na wiecorówkę
został mu się jeden.

I Drużbant i I Druhna (śpiewają razem na inną melodię)

Nasi matuzyści mają takie zdanie,
żeby na maturze był przedmiot... kochanie.

Zawsze trzecia przyśpiewka na inna melodię.

I Drużbant

Biegała Kasia z Jasiem
wciąż na egzaminy,
a potem tata musiał
sybko sprawiać chrzciny.

I Druhna

Czasami moi mili,
i tak się tez zdarza,
ze żwawy krakowiacek
maturę powtarza.

Dwoje (na inną melodię)

Zakwitła nam ruta,
zakwitło nam ziele,
zawse od matury
lepse jest wesele.

Czepiec

Jak zrobić wesele
dla mojej córecki,
gdy wódka drożeje,
ja bez gotówecki

II Druhna

Nie chce ja juz nauki,
nie chcę juz matury,
chcę tańcyć, podskakiwać,
do samiutkiej góry.

Dwie Druhny

Wsyskie panny wnosą
swój postulat scery
by się ożeniły
wsyskie kawalery.

Wszyscy

Zakwitła nam ruta, zakwitło nam ziele,
już was musi żegnać krakowskie wesele.

(Kłaniają się i schodzą ze sceny)

Co w numerze?