(Melodia „Poranek” – E. Griega z suity Peer Gynt.)

Narrator: Działo się to bardzo dawno temu, tak dawno, że nie było jeszcze ani nas, ani naszych rodziców, babci, dziadków, ani nawet pradziadków na świecie. W czasach, kiedy można było spotkać prawdziwych rycerzy i kiedy to zdarzały się różne dziwy i niezwykłości. Wszystko to, o czym powiemy i co pokażemy, zdarzyło się na wsi, może i takiej samej jak nasza wieś, kto wie? W tej wsi żyła sobie pewna kobieta, która sama wychowywała swoje córki, a miała ich trzy. Najstarsza nazywała się Jednooczka, bo miała tylko jedno oko na środku czoła. Średnia córka nazywała się Dwuoczka, bo miała dwoje oczu. tak jak wszyscy ludzie. Najmłodsza zaś to Trójoczka. bo miała troje oczu. z których trzecie tkwiło na środku czoła. Najstarsza i najmłodsza córka były oczkiem w głowie mamy – za swą niezwykłość i inność, że zaś Dwuoczka wyglądała tak jak wszyscy ludzie, matka i siostry nienawidziły jej. Poszturchiwały, dawały jej najlichsze sukienki, a jeść mogła tylko to, co jej zostawiały. Kiedy tylko mogły, znęcały się nad nią.

Jednooczka: Czymże jesteś lepsza od pospolitego ludu. masz dwoje oczu, tak jak i oni.

Trójoczka: Jesteś inna od nas, dlatego jesteś wyrodkiem naszej rodziny.

Narrator: Matka postanowiła, że Dwuoczka nie może się tak wylegiwać jak jej pozostałe dwie córki, że trzeba dać jej jeszcze więcej zajęć niż dotychczas. Postanowiła wysyłać Dwuoczkę paść kozę.

Matka: Dwuoczko ruszaj się, a żwawo. Pójdziesz na łąkę paść kozę.

Dwuoczka: Ale ja jestem głodna, nie jadłam jeszcze śniadania.

Matka: Trzeba było jeść. Śniadanie mogłaś sobie zrobić sama. Siostry twoje nie marudzą, tylko ty wiecznie jesteś głodna.

Narrator: Wzięła więc Dwuoczka kozę i zaprowadziła ją tam, gdzie była piękna trawa, a sama usiadła na miedzy i poczęła rzewnie płakać. A gdy tak płakała, ujrzała nagle przed sobą jakąś postać, była to nieznajoma kobieta, która spytała ją:

Wróżka: Czemu płaczesz, Dwuoczko?

Dwuoczka: Jakże mam nie płakać? Jestem smutna i głodna. Siostry i matka nienawidzą mnie za to, że mam dwoje oczu, jak zwykli ludzie. Przepychają mnie z kąta w kąt. Pozwalają mi jeść tylko to, co one pozostawią. Dzisiaj jeszcze nic nie jadłam. Ale kim ty jesteś dobra pani?

Wróżka: Jestem dobrą wróżką. Nie bój się mnie. Otrzyj łzy Dwuoczko, powiem ci coś takiego, co cię pocieszy, nie będziesz już cierpiała głodu. Powiedz tylko do kózki: „Kózko moja, mee, a stoliczku nakryj się”, a zaraz przed tobą stanie pięknie nakryty stolik ze wspaniałym jedzeniem i będziesz mogła jeść, ile tylko zechcesz. A gdy się już najesz, zawołaj: „Kózko moja, mee, a stoliczku ukryj się” i stoliczek zniknie natychmiast.

Narrator: Dwuoczka postanowiła, że trzeba wypróbować, czy to prawda, co mówiła wróżka, a że była bardzo głodna zawołała:

Dwuoczka: „Kózko moja, mee, a stoliczku nakryj się” (muzyka „Poranek” E. Griega i w tym czasie pojawia się wysuwany stolik z jedzeniem.). Och, jakie pyszne, jakie smakowite, sama nie wiem, od czego zacząć (je. w oddali słychać muzykę). Kózko moja, mee, a stoliczku ukryj się. (Stoliczek chowa się wciągany za scenę, Dwuoczka bierze kozę i wraca do domu zadowolona, nucąc po drodze, uśmiechając się.) Toż dopiero piękne gospodarstwo. Tak bardzo się cieszę.

Matka (wita Dwuoczkę na progu domu): Czy koza na pewno się najadła?

Dwuoczka: Tak matuchno, miała zieloniutką trawę i koniczynę.

Matka: Zagoń kozę do obórki (matka odchodzi do domu, a Dwuoczka zagania kozę „do obórki” i wraca do domu. siada w kącie izby; siostry spoglądając na siebie podsuwają jej jedzenie).

Jednooczka i Trójoczka: Siadaj, jedz!

Dwuoczka: Dziękuję, pójdę już spać.

Jednooczka i Trójoczka: Wcale nie tknęła jedzenia (siostry wychodzą, wszyscy usypiają. Pojawia się księżyc, nadchodzi noc).

Narrator: Nadeszła noc, wszyscy usnęli głębokim snem. Ale jak to zwykle bywa, po nocy zawsze dzień nastaje. Dwuoczka pierwsza wstaje i wychodzi przed dom Dopiero głośne – „kukuryku” – zbudziło matkę dziewczynek. Wstała ze snu zła i gdy zobaczyła, że Dwuoczka nie śpi i nie ma jej w domu, a śniadanie nie jest przygotowane, wybiegła przed dom i krzyknęła:

Matka: Dwuoczko, ty leniuchu jeden, śniadanie nie gotowe, a ty się obijasz, bierz kozę i ruszaj z nią na łąkę. Za karę pójdziesz bez śniadania (Dwuoczka idzie po kozę).

Narrator: Siostry początkowo nie przywiązywały wagi do tego, że Dwuoczka nic nie je w domu. Ale, gdy się to ciągle powtarzało, rzekły do matki:

Jednooczka: Coś jest z Dwuoczką nie w porządku.

Trójoczka: Nie je nic z tego, co jej dajemy, a dawniej pożerała wszystko chciwie. Mamo, niech jedna z nas pójdzie z Dwuoczką na łąkę i podpatrzy, co się tam dzieje.

Matka: Dobrze, niech pójdzie Jednooczka (Dwuoczka wychodzi z kozą).

Jednooczka: Pójdę ja z tobą na łąkę zobaczyć, czy kózka dobrze się pasie.

Narrator: Ale Dwuoczka zrozumiała, o co chodzi siostrze, pognała kózkę w wysoką trawę i rzekła:

Dwuoczka: Paś się kózko tutaj (koza odzywa się: mee, mee. Dwuoczka wraca do siostry): Chodź Jednooczko, siądziemy sobie tutaj, odpoczniesz sobie, a ja ci coś zanucę.

Jednooczka: Ale ja się zmęczyłam (siadają obie, Dwuoczka śpiewa).

Dwuoczka: (2x)

Jednooczko zaśnij proszę,
Jednooczko smacznie śpij.
Jednooczko czuwasz?
Jednooczko śpisz?

(Dwuoczka upewnią się, że już Jednooczka zasnęła). Kózko moja, mee, a stoliczku nakryj się (gdy Dwuoczka mówi zaklęcie – muzyka w tle i pojawia się stolik zjedzeniem; dziewczyna je, potem nakazuje ukrycie stolika, muzyka „Poranek” Dwuoczka budzi Jednooczkę.). Cóż to, Jednooczko, chcesz pilnować kózki i zasypiasz. Kózka mogłaby dawno uciec. No dobrze już, chodź, czas już wracać do domu.

(Po powrocie do domu Dwuoczka odprowadza kozę do obórki, a Jednooczka rzuca się na jedzenie i mówi z pełną buzią, jedzenie ucieka jej między palcami. Dwuoczka wraca do domu, gdy Jednooczka skończy opowiadać. Wszyscy idą spać. Pojawia się księżyc jako symbol nocy).

Matka: No i co, opowiadaj.

Jednooczka: Ale jestem głodna, (je) Zasnęłam (je) zmęczona na łące (je) i nic nie widziałam i nic nie słyszałam (je).

Matka: Ty niedorajdo! Jutro ty z nią pójdziesz Trójoczko!

(Wstaje dzień – pojawia się słońce, księżyc chowa się, słychać – „kukuryku”.

Dwuoczka wychodzi bez śniadania i idzie po kozą. Za nią podąża matka z Trójoczką). Idź Trójoczko i pilnie uważaj, czy ona tam coś je i pije. Czy kogoś spotyka. Bo to przecież niemożliwe, żeby mogła żyć bez jadła i picia cały dzień (wychodzi Dwuoczka z kozą).

Trójoczka: Pójdę ja z tobą dzisiaj na łąkę, żeby zobaczyć, czy się kózka dobrze pasie.

Narrator: Ale Dwuoczka i tym razem wiedziała, o co chodzi siostrze, co chce podpatrzeć. Pognała kózkę, gdzie była bujna trawa i rzekła:

Dwuoczka: Paś się kózko tutaj, masz dobrą trawkę (kózka odzywa się: mee, mee. Dwuoczka wraca do Trójoczki). Pójdź Trójoczko, siądziemy sobie tutaj, odpoczniesz, a ja ci coś zanucę:

Hej, Trójoczko zaśnij proszę.
Hej, Trójoczko smacznie śpij.
Hej, Trójoczko czuwasz?
Hej, Trójoczko śpisz? (2x)

Narrator: Wówczas Trójoczka zamknęła dwoje oczu. ale trzecie oko na czole nie zasnęło, ponieważ piosenka do niego jeszcze nie przemówiła. Wprawdzie Trójoczka przymknęła je także, ale to był tylko podstęp. Udawała, że śpi. Gdy Dwu- oczka zobaczyła, że siostra zamknęła wszystkie oczy, sądziła, że już zasnęła, więc zawołała:

Dwuoczka: Kózko moja, mee, a stoliczku nakryj się. (Pojawia się stolik, słychać muzykę „Poranek ”, Dwuoczka je): „Kózko moja, mee, a stoliczku ukryj się” (muzyka cichnie, stolik znika). Cóż to, Trójoczko, chcesz pilnować kózki i zasypiasz? Tak nie można! Chodź, czas już iść do domu. (Bierze kozę – mee – i wracają w ciszy do domu, Dwuoczka zadowolona, niczego nie podejrzewając, prowadzi kózkę do obórki. W tym czasie Trójoczka zła i głodna zdaje relację matce i siostrze).

Matka: No i co tam córuchno się działo?

Trójoczka (zapychając się jedzeniem): Wiem już matuchno (je), dlaczego ta dumna dziewczyna nic nie je i tak dziwnie się zachowuje (je). Kiedy przychodzi na łąkę (mówi z pełna buzią), śpiewa nam piosenkę i usypia nas, a potem woła: „Kózko moja, mee, a stoliczku nakryj się” i pojawia się przed nią stolik pełen jedzenia i to lepszego niż nasze. Kiedy skończy jeść, woła: „Kózko moja, mee, a stoliczku ukryj się” i stolik wnet znika. Widziałam to dobrze, dwoje oczu uśpiła mi Dwuoezka, ale trzecie oko na czole nie zasnęło na szczęście.

Matka: Dwuoczko, chodź no tutaj. Myślałaś, że nas oszukasz. Ty niedobra dziewczyno! Chcesz mieć lepiej niż my!? O, nie! Nigdy na to nie pozwolę! Przyprowadź mi tu kozę! (dwuoczka przyprowadza kozę, która wyrywa się czując niebezpieczeństwo, ale i tak ginie z rąk matki. Siostry stoją przestraszone z otwartymi ustami, Dwuoczka płacze po stracie kozy. Siostry wyciągają kozę za kurtynę. Matka rozwścieczona wchodzi do domu, za nią idą córki. Tylko Dwuoczka rozpaczając po stracie nic niewinnej kózki, idzie na łąkę).

Dwuoczka: Moja biedna kózka. Moja biedna kózka.

Wróżka: Czemu płaczesz, Dwuoczko, co się stało?

Dwuoczka: Jakże mam nie płakać? Matka moja zabiła moją kózkę, moją dobrą kózkę. Teraz znowu będę cierpiała głód. Oj, biedna ja biedna.

Wróżka: Nie płacz już, proszę, kózce już nie pomożesz, ale dam ci dobrą radę. Poproś siostry, aby dały ci coś z kozy. Wiem, że nie zechcą ci dać nic lepszego, poproś więc o serce zabitej kozy. Gdy je dostaniesz zakop je pod płotem a los twój wkrótce się odmieni (wróżka znika, Dwuoczka wraca do domu).

Dwuoczka: Dajcie mi serce mojej kózki, przynajmniej ono mi zostanie.

Jednooczka i Trójoczka: No, tyle możemy ci dać.

(Dwuoczka zakopuje serce kózki pod płotem. Pojawia się księżyc, wszyscy idą spać. Nadchodzi ranek – słońce -pianie koguta – muzyka – „Odgłosy przyrody”. W miejscu zakopanego serca pojawia się drzewko).

Narrator: Nazajutrz, gdy słońce było już wysoko na niebie, stał się dziw nad dziwy. Gdy matka i córki przebudziły się i wyszły przed dom, oczom ich ukazał się niezwykły i niecodzienny widok. Tuż pod płotem stało piękne drzewo, takiego drzewa jeszcze nie widziały. Liście miało srebrne a owoce – złote. Nic piękniejszego i bardziej drogocennego nie było na święcie. Nie wiedziały, skąd się drzewo wzięło. Tylko Dwuoczka domyśliła się, że wyrosło ono w tym miejscu, w którym zakopała serce kózki. Przypomniała sobie słowa wróżki, po czym zrobiło się jej lżej na sercu.

Matka: Jednooczko, drogie dziecko, wejdź na drzewo i urwij nam owoców.

Jednooczka (próbuje, ale gałęzie z owocami uciekają od niej): Nie mogę.

Matka: Pójdź ty, Trójoczko, może tobie się uda zerwać owoce z tego drzewa.

Trójoczka (sytuacja powtarza się): Nic z tego. tym razem i mnie się nie udaje, owoce uciekają przede mną.

Dwuoczka: A może ja spróbuję, może mnie się uda narwać jabłek z tego drzewa.

Jednooczka: Ha, ha, ha. Nam się nie udało, a tobie ma się udać.

Trójoczka: Co, chcesz być zręczniejsza od nas?!

Dwuoczka: Myślę, że mi się uda, pozwólcie mi tylko to zrobić (bez trudu zrywa jabłka).

Matka: Oddawaj szybko wszystkie jabłka, coś zerwała (poszturchuje Dwuoczkę i zabiera jej owoce, wszyscy się rozchodzą).

Narrator: Od tej chwili los Dwuoczki, i tak bardzo ciężki, jeszcze bardziej się pogorszył. Siostry ciągle jej dokuczały, matka warczała na nią, jak na psa. Jedynie obcy ludzie, mieszkańcy wsi, współczuli jej.

Wiejscy ludzie (trzy osoby): Biedne dziecko. Co za matka! Aż żal patrzeć, aż ściska coś za serce.

Narrator: Od pewnego czasu docierały do wsi wieści, że pewien bogaty pan dowiedział się o tym niezwykłym drzewie i pragnie je zobaczyć na własne oczy (głos trąbki).

Wiejscy ludzie: Jakiś orszak zbliża się do wsi. O, już jest blisko! Jadą, jadą.

(Ponowny głos trąbki. Siostry wraz z matką wyglądają ciekawe zza płotu. Dostrzegając orszak matka nakazuje siostrom schować Dwuoczkę).

Narrator: Ale cóż to za zbiegowisko, chyba cała wieś się zebrała. Już blisko słychać odgłos nadjeżdżających konno ludzi.

Dworzanin 1: Uwaga ludzie, zejdźcie z drogi (wjeżdżają: dworzanin, bogaty pan, dworzanin: ludzie rozsuwają się; wychodzi matka, za nią Jednooczka i Trójoczka. Kłaniają się ciągle).

Dworzanin 2: Mój pan pyta, kto tutaj mieszka i do kogo należy to cudowne drzewo?

Wiejscy ludzie: Mieszka tutaj matka z córkami.

Dworzanin 2: Przedstawcie się memu panu.

Matka: Wielmożny panie, oto moje córki, Jednooczka – najstarsza i Trójoczka – najmłodsza.

Pan: Witam was, czcigodna matko i was piękne panny. To do was należy to niezwykłe drzewo? Zerwijcie mi z niego owoców, która to zrobi, może zażądać ode mnie, czego zechce.

Jednooczka i Trójoczka: Z wielka przyjemnością, to zaszczyt dla nas. Chętnie ci zerwiemy nawet gałązkę z jabłkami (próbują obie zerwać owoce, ale żadnej się to nie udaje).

Pan: To dziwne, utrzymujecie, że to drzewo należy do was, a jednak nie możecie zerwać z niego jabłek.

Matka: Tak, to nasze drzewo, przecież rośnie na naszym podwórku.

Jednooczka i Trójoczka: Ależ tak, drzewo jest nasze, tylko nasze.

Narrator: Gdy siostry i matka wciąż utrzymywały, że drzewo jest ich własnością, stało się coś nieoczekiwanego. Dwuoczka, która siedziała schowana, nie mogąc słuchać kłamstw, które mówiły siostry i matka, postanowiła wytoczyć kilka jabłek. I stało się tak, że trafiły one wprost pod kopyta konia, na którym siedział bogaty pan. Gdy je ujrzał, zdziwił się bardzo, bo coś się w tym wszystkim nie zgadzało. Podejrzanie spojrzał na matkę z córkami i rzekł:

Pan: Skąd więc wzięły się te jabłka, skoro żadnej z was się nie udało ich zerwać? Może ktoś zechce mi to wytłumaczyć.

Wiejscy ludzie: Panie, bo matka nie rzekła ci wszystkiego. Ma jeszcze jedną córkę, Dwuoczkę. Dobra to, grzeczna i pracowita dziewczyna.

Pan: Gdzież więc jest ona?

Jednooczka i Trójoczka: W domu została, panie, bo ona jest taka, taka zwyczajna. Za to my, my to dopiero jesteśmy niezwykłe.

Jednooczka: Ja mam jedno oko na środku czoła.

Trójoczka: Ja mam troje oczu.

Matka: Takie właśnie są moje córuchny! Moje ślicznotki. Moje jedyne (głaszcze córki po głowach).

Pan: Dwuoczko, wyjdź proszę, nie lękaj się niczego (Dwuoczka wychodzi, spuszcza głowę zawstydzona, kłania się). Dwuoczko, ty z pewnością potrafisz zerwać gałązkę z tego drzewa i możesz podarować mi jedno jabłko szczerozłote.

Dwuoczka: Tak panie, potrafię to zrobić, gdyż drzewo to jest jedyną pamiątką po mojej kózce i należy do mnie (zrywa gałązkę z jabłkiem).

Pan: Czego pragniesz w nagrodę Dwuoczko?

Dwuoczka: Ach, panie, pragnę, abyś zabrał mnie stąd i uwolnił od cierpień i poniżeń, które tu znosiłam do tej pory.

Wiejscy ludzie: Panie, dobry panie, zabierz Dwuoczkę ze sobą. Szkoda jej tutaj. Zasłużyła na lepszy los. One zmarnują ją. Niech skończy się jej poniewierka.

Pan: Zabiorę ciebie Dwuoczko z tego domu. Już nikt nie będzie ciebie głodził i poniżał.

Dworzanin I: Ludzie zejdźcie z drogi! (głos trąbki – dworzanie, pan i Dwuoczka odjeżdżają).

Narrator: Po odjeździe orszaku ludzie ze wsi rozeszli się. Zazdrosne siostry były wściekłe, bo nie spodziewały się, że sprawy tak się potoczą. Matka pocieszała je, jak mogła.

Matka: Trudno, nie ma jej i bez niej damy sobie radę. Zobaczcie, to, co najcenniejsze zostało. I to drzewko da nam sławę, a wam mężów. Kto wie, jakie będą wasze losy? Niejeden przyjezdny się tu zatrzyma, niejeden przyjedzie z daleka, aby podziwiać nasze cudo.

Narrator: Ale następnego ranka drzewo zniknęło, a wraz z nim rozwiały się nadzieje matki i córek na lepsze jutro. Jednakże drzewko nie rozpłynęło się w powietrzu jak mgła, lecz pojawiło się tuż pod oknem pokoju, w którym mieszkała Dwuoczka. Drzewko przybyło za Dwuoczką do zamku. Szczęśliwie upływało życie Dwuoczki, nie brakowało jej niczego. Wkrótce odbyło się wesele Dwuoczki z bogatym panem. Wszyscy Dwuoczkę polubili, nawet służba, za jej dobre serce, dama dworu została jej wierną przyjaciółką. (Dwuoczka spaceruje z damą dworu po ogrodach zamkowych). Mijały dni, miesiące, lata. Ale oto pewnego dnia do zamku przybyły dwie żebraczki (Były to Jednooczka i Trójoczka w łachmanach, z kijami w ręku. Dobijały się do bram zamkowych, służba otwiera drzwi, siostry padają na kolana przed Dwuoczką).

Lokaj: Wielmożna pani, ktoś dobija się do drzwi zamkowych.

Dwuoczka: Proszę, zobaczcie, kto to taki.

Lokaj: Jaśnie pani, to tylko zwykłe żebraczki.

Dwuoczka: To nic, że żebraczki. przyprowadź je, może potrzebują pomocy.

Lokaj: Wejdźcie, pani prosi (prowadzi je). Jaśnie pani, oto i one. (Kłania się i odchodzi na bok).

Żebraczki: To my, kochana siostro, Jednooczka i Trójoczka. Wybacz nam, kochana siostro, że byłyśmy takie niedobre dla ciebie.

Jednooczka: Dopiero teraz zrozumiałyśmy, jak bardzo cię krzywdziłyśmy.

Trójoczka: Matka nasza chorowała i umarła w męczarniach, a my popadłyśmy w straszną nędzę.

Jednooczka: Pozwól nam zostać. Nie wypędzaj nas.

Trójoczka: Będziemy ci wiernie służyły, tylko pozwól nam zostać tutaj.

Dwuoczka: Idź, zawołaj pana. (Lokaj wychodzi i wraca z panem). Przybyły moje siostry. Los był dla nich mniej łaskawy niż dla mnie. Chciałabym, żeby zostały tutaj, razem z nami.

Pan: Wiem, że masz dobre serce, dlatego i ja się zgadzam.

Jednooczka i Trójoczka: Dziękujemy ci Dwuoczko, dziękujemy wam z całego serca. Nigdy wam tego nie zapomnimy. (Jednooczka całuje w rękę Dwuoczkę, Trójoczka całuje pana w rękę. Wszyscy odchodzą do zamku.)

Co w numerze?