WYBÓR TEMATU

W przypadku każdego konkursu kluczowy jest wybór tematu. Może on oczywiście nawiązywać do aktualnych rocznic i obchodów, ale niekoniecznie. Warto pokusić się o krótkie, a zarazem intrygujące nazwy typu: „Ja, Samostrzelnik”, „Jak Oskar”, „Czytam: bo…” czy „Jak chleb” (patrz: ramka).

LOGO I STRONA INTERNETOWA

Pracę nad konkursem po wymyśleniu tematu zaczynam zawsze od starania się o logo i od razu przygotowuję stronę internetową. O logo najlepiej prosić kogoś, kto wykona je od razu w grafice wektorowej na komputerze. Warto się postarać, by logo było możliwie proste, tak by ładnie prezentowało się nawet po wydrukowaniu w odcieniach szarości (nie wszystkie związane z konkursem dokumenty musimy wszak drukować, używając kolorów). Jeżeli nie ma akurat nikogo, kto mógłby stworzyć logo konkursu, można je zrobić na własną rękę w najprostszy sposób: korzystając z posiadanych programów graficznych lub narzędzi dostępnych w internecie.

Nad stroną internetową też warto pomyśleć od razu – dzięki temu jest szansa, że trafi do wyszukiwarek internetowych i uda się ją przelinkować. Jej adres warto podawać we wszystkich związanych z konkursem pismach. Będzie można na niej publikować wszelkie potrzebne informacje, galerię nagrodzonych prac oraz zdjęcia z gali laureatów. U dołu strony można dać stosowne linki zachęcające do zainteresowania się daną szkołą. Głównym powodem organizowania konkursu jest wszak najczęściej promocja naszej placówki.

KOORDYNACJA I PROMOCJA

Biblioteka szkolna jest z wielu względów bardzo dobrym miejscem do koordynowania konkursu. Najczęściej jest (a przynajmniej powinna być!) długo otwarta, więc łatwo dostarczać do niej konkursowe prace. Nauczyciel bibliotekarz to zazwyczaj osoba dobrze zaznajomiona z wieloma programami bibliotecznymi i co za tym idzie, władna, by przygotować piękne plakaty promujące konkurs, dyplomy dla uczestników (patrz niżej) oraz wszelkie inne pisma. Zazwyczaj bibliotekarz przygotowuje także stosowną stronę internetową, informuje o konkursie w mediach społecznościowych i nawiązuje współpracę z mediami tradycyjnymi.

Informacje o konkursie warto wysłać drogą elektroniczną do lokalnych mediów (prasy, portali internetowych, lokalnej rozgłośni radiowej lub telewizyjnej). Często w siedzibie wydziału edukacji lub kuratorium oświaty mieszczą się specjalne skrytki, do których można włożyć materiały promujące wydarzenie (wydrukowane plakaty i regulamin). Do niedawna można było prosić instytucje związane z oświatą o przesłanie informacji o konkursach drogą elektroniczną, teraz – przynajmniej u nas – niestety nie jest to już możliwe. Oczywiście informacje do szkół można wysłać drogą internetową także osobiście, ale lepiej zrobić to z oficjalnego adresu szkoły, a nie naszego prywatnego adresu, który nie zawsze – miejmy tego świadomość – wygląda poważnie (buziaczki, krycha, 145cukierek itp.).

Dobrze zacząć informować o konkursie wszelkimi możliwymi sposobami najpóźniej 2 miesiące przed terminem oddawania prac konkursowych lub weryfikowania wiedzy. Jeszcze lepiej zrobić to pół roku wcześniej, a miesiąc przed konkursową datą przypomnieć potencjalnie zainteresowanym o zbliżającym się terminie.

Najlepiej organizować konkursy w możliwie najspokojniejszym dla szkoły czasie, gdy nie wystawia się ocen na nowy semestr.

FORMUŁA KONKURSU

W naszej szkole od kilku lat z powodzeniem są organizowane konkursy sprawdzające wiedzę: „Z przyrodą na ty” oraz analogiczny dla starszych uczniów – „W świecie żywiołów”. To rewelacyjne imprezy, które pozwalają zaprezentować uczestnikom bogate wyposażenie szkoły. Osoby biorące udział w konkursie rozwiązują zadania z poszczególnych dyscyplin wiedzy, przechodząc od stolika do stolika. Przy każdym z nich dwoje uczniów asystentów demonstruje ilustrujące dane pytanie eksperymenty. W białych kitlach młodzież wygląda bardzo profesjonalnie.

Zalet tego typu konkursów jest wiele, ale organizacja wymaga karkołomnych wysiłków i zaangażowania sporej liczby przedstawicieli kadry pedagogicznej oraz uczniów. W dni, w których się odbywają, większość uczniów jest wypraszana ze szkoły (idą do kina lub mają inne zajęcia). Dlatego też najlepiej organizować je w możliwie najspokojniejszym dla szkoły czasie, gdy nie wystawia się ocen na nowy semestr. Jest to oczywiście mimo wszystko kłopot, bo brakuje potem godzin do realizacji programu, ale ponieważ dyrekcja w czasie rozmów rekrutacyjnych z kandydatami do szkoły wielokrotnie słyszy, że decyzja o wyborze szkoły zapadła właśnie dzięki udziałowi w konkursie – gra jest warta świeczki.

Wiedzę można też sprawdzać w czasie pisanego przez uczestników testu, którego prawidłowość wypełnienia według przygotowanego schematu może weryfikować młodzież.

FORMAT PRACY

Format A4 jest bardzo wygodny w transporcie. Uczestnikom konkursu nie sprawi przy tym dużej trudności wypełnienie całej kartki bez zostawiania pustej białej przestrzeni. Najlepsze prace można zeskanować, korzystając z urządzeń wielofunkcyjnych z naszych MCI (o ile jeszcze działają). Zazwyczaj jednak łatwiej wypowiedzieć się plastycznie na większej kartce. Zwłaszcza forma notatki, plakatu, fotoreportażu, komiksu wymaga formatu co najmniej A3.

METRYCZKA

Nieodłącznym elementem każdej pracy konkursowej powinna być metryczka. Najwygodniej jest prosić uczestników konkursu o przyklejenie jej z tyłu pracy. Zawsze jednak istnieje wtedy niebezpieczeństwo, że jury zostanie posądzone o stronniczość. Dlatego lepiej prosić o zakodowanie prac i metryczek – znaczenie prac i kopert zawierających dane uczestnika takimi samymi symbolami.

W metryczce należy poprosić o bardzo czytelne (najlepiej w formie wydrukowanego tekstu) podanie imienia, nazwiska i wieku uczestnika (lepiej prosić wręcz o zakwalifikowanie ucznia do odpowiedniej kategorii wiekowej). Warto poprosić też o informację, jak dane nazwisko odpowiednio odmienić na dyplomie (istnieją nazwiska lub ich człony, których mimo ogólnej zasady nie powinno się odmieniać).

Na zakończenie warto zaopatrzyć metryczkę w odpowiednią formułę – zgodę na podanie danych personalnych mediom, wykonanie zdjęć w czasie wręczania nagród. Zgodę tę najczęściej powinni podpisać rodzice lub prawni opiekunowie uczestnika konkursu.

ZBIERANIE PRAC

Gdy spływają do mnie prace konkursowe, od razu wprowadzam wszelkie potrzebne dane do tabelki w programie Excel, nadając każdej pracy roboczy numer. Numer ten zapisuję na odwrotnej stronie pracy (najlepiej robić to ołówkiem – długopis czy marker jest bardziej widoczny, ale niestety, przebija się potem przez cieńsze kartki i psuje efekt wizualny). Ten sam numer zapisuję na metryczce pracy. Metryczki i prace warto od razu segregować na kategorie wiekowe. Numery przydają się, bo symbole zaproponowane przez uczestników bywają często zbyt skomplikowane i ich przepisywanie jest mozolne, a także później, gdy będziemy przygotowywać wystawę, prezentację multimedialną lub głosowanie na nagrodę publiczności.

Do udziału w jury konkursowym najlepiej zaprosić osoby niezwiązane z daną szkołą, a najlepiej z żadną – by ich ocena była możliwie obiektywna.

JURY KONKURSU

Do udziału w jury konkursowym najlepiej zaprosić osoby niezwiązane z daną szkołą, a najlepiej z żadną – by ich ocena była możliwie obiektywna i by umożliwić uczestnictwo w konkursie także dzieciom i młodzieży z naszej placówki. W naszych konkursach bardzo chętnie w obradach jury uczestniczą np. pracownice biblioteki pedagogicznej i plastyk z biblioteki publicznej. Konkursy o szczególnej tematyce lub formie zmuszają nas wręcz do tego, by zaprosić np.: artystę fotografika, osoby pracujące w wolontariacie… Po ostatnich obradach jury postanowiliśmy jednak na przyszłość zapraszać do grona jurorów chociaż jedną osobę z naszej szkoły, by mieć jakiś wpływ na ocenę prac. Czasem żal nam – organizatorom, że jurorzy którejś wyjątkowo udanej pracy w swoich ocenach nie uwzględnili…

Jeżeli konkurs wymaga sprawdzenia wiedzy, odpowiedzi na konkretne pytania – zazwyczaj można wcześniej przygotować klucz odpowiedzi, i wtedy pisemne prace może sprawdzać młodzież.

OCENA PRAC KONKURSOWYCH

Jeżeli formą pracy konkursowej jest zdjęcie lub prezentacja multimedialna – trudno zweryfikować samodzielność jej wykonania. Uciążliwe i czasochłonne jest również ocenianie prac pisemnych. Z mojego punktu widzenia najłatwiej zapanować nad konkursami plastycznymi. Pracą konkursową niekoniecznie musi rysunek – równie dobrze można zaproponować wykonanie plakatu, notatki graficznej lub mapy myśli.

W przypadku konkursów polegających na sprawdzaniu wiedzy lub umiejętności pewnym kłopotem bywa przygotowanie dyplomów dla uczestników. Ręczne wypisywanie personaliów sprawia, że dyplom nie jest już tak ładny (chyba że wśród organizatorów są osoby mające wyjątkowo piękny charakter pisma). W czasie konkursu „Mój sen o Narnii” uczestnicy czekali na dyplomy, oglądając mały spektakl w wykonaniu naszej młodzieży, ale i tak było nerwowo. Łatwiej jest, gdy do szkoły miesiąc przed finałem docierają prace, które ocenia jury. Wtedy zostaje czas na spokojne przygotowanie indywidualnych nagród.

Warto postarać się o przygotowanie pięknych dyplomów i o zaproszenie dziennikarzy. Zaistnienie w mediach też jest piękną formą nagrody.

NAGRODY

W przypadku nagród dla zwycięzców zazwyczaj najskuteczniej jest ubiegać się o materiały promocyjne z urzędu miasta lub gminy bądź starostwa powiatowego. Tego typu gadżety często można otrzymać wraz z torebkami prezentowymi. O nagrody można też postarać się w różnych zaprzyjaźnionych firmach – nie tylko w księgarniach. Miłym prezentem może być talon do pierogarni, pizzerii lub kina. Jeżeli organizatorzy dysponują gotówką, zawsze bezpieczniej zamówić talony prezentowe np. do księgarni niż kupować konkretne pozycje. Jak już wspomniano, zawsze warto też postarać się o przygotowanie pięknych dyplomów i o zaproszenie dziennikarzy lub chociaż poinformowanie lokalnej prasy i portali internetowych o naszym konkursie – również z myślą o zwycięzcach. Zaistnienie w mediach też jest piękną formą nagrody. Oczywiście należy wcześniej postarać się o zgodę na publikację zdjęcia i upublicznienie danych osobowych. Zawsze można i warto postarać się robić zdjęcie całej grupie nagrodzonych, a nie pojedynczym osobom, by jak najbardziej chronić prywatność uczniów.

Dla każdego uczestnika można przygotować pamiątkowe zakładki do książek z logo konkursu i adresem strony internetowej. Taką zakładkę może otrzymać potem każdy zaproszony na galę uczestnik oraz każdy opiekun. Będzie to miła pamiątka, a zarazem sposób promocji naszej szkoły.

ORGANIZACJA FINAŁU

Wybór sali, w której będziemy organizować galę laureatów, zależy oczywiście od liczby uczestników i samej formuły konkursu. Zazwyczaj wybór pada jednak na szkolną aulę lub salę gimnastyczną, gdzie można zadbać o stosowny wystrój i wygodne miejsca. Jeżeli przewidujemy poczęstunek, stoliki można ustawić w kawiarniany sposób. Dobrze jednak pamiętać, że jeżeli gala ma być tylko rozdaniem nagród i nie trwa dłużej niż 2 godziny, nie jest konieczne fundowanie zaproszonym gościom poczęstunku. Można go zresztą przygotować w bardziej symbolicznej formie – np. poczęstować gości krówkami z logo szkoły. My w czasie finału konkursu „Jak chleb” poczęstowaliśmy uczestników kawałkami dużego bochenka chleba wypieczonego w tradycyjny sposób, na zakwasie. Pięknie to wyglądało i o dziwo – wszyscy tym symbolem byli zachwyceni i ten suchy chleb zjedli z apetytem.

Dobrze przygotować przy wejściu do pomieszczenia, w którym odbywa się gala, wieszaki na wierzchnie okrycia oraz stolik recepcji, przy którym będzie można poprosić o opieczętowanie delegacji, wręczyć podziękowania za przygotowanie uczniów nauczycielom opiekunom, jak również przygotować do oddania prace, których jury nie zakwalifikowało do wystawy konkursowej. W drodze od drzwi wejściowych do auli warto zainstalować wystawę prac nagrodzonych, wyróżnionych i zakwalifikowanych do wystawy, a także zamieścić informacje o sponsorach nagród, patronach, współpracownikach i partnerach.

GALA LAUREATÓW

Do pomocy w organizacji gali laureatów najlepiej poprosić uczniów. Młodzież angażuje się w tego typu wydarzenia chętnie, ponieważ otrzymawszy odpowiedzialne zadanie, czuje się doceniona, dowartościowana. Obsługa sprzętu multimedialnego, praca w recepcji, konferansjerka – to też elementy preorientacji zawodowej, o czym każdy pedagog winien pamiętać w swojej pracy. Warto, by pomoc uczniów została formalnie doceniona uwagą pozytywną lub punktami do oceny z zachowania.

Z myślą o gali laureatów już na etapie tworzenia metryczki należy poprosić uczestników o podanie nazwy szkoły, nazwiska nauczyciela i adresu e-mail, za pomocą którego będzie się można skontaktować w celu zaproszenia laureatów i opiekunów na uroczystość wręczenia nagród. Formuła konkursu przewidująca przygotowanie prac w ustalonym terminie, a nie np. pisanie testu na miejscu, umożliwia swobodne podjęcie decyzji, ile osób zaprosimy na finałową galę laureatów. W zależności od tego, jakim pomieszczeniem dysponujemy i ile osób wzięło udział w konkursie, można zaprosić wszystkich uczestników konkursu, tylko tych nagrodzonych i wyróżnionych albo tych, których prace zostały zakwalifikowane do wystawy.

Poza uczniami na galę warto zaprosić różnych oficjeli, którzy swoją obecnością podniosą rangę konkursu. Te osoby można prosić o pomoc przy wręczaniu nagród. Warto przemyśleć, czy nie warto by do współpracy w organizacji konkursu zaprosić biblioteki publicznej, pedagogicznej, oddziału TNBSP… Nawet gdyby pomoc miała polegać tylko na pracy w jury i udostępnieniu lokalu w celu zorganizowania wystawy pokonkursowej – i tak warto. Galę laureatów można uświetnić dodatkową oprawą, tak aby nie była tylko suchym wręczeniem dyplomów. We współpracy z nauczycielem muzyki można przygotować krótki występ wokalny, albo nawet małe przedstawienie nawiązujące tematyką do konkursu. Można też jako dekorację lub przerywnik wyświetlić na projektorze pokaz slajdów związanych z tematem. My np. w czasie gali konkursu „Czytam, bo…” wyświetliliśmy prezentację na temat zalet czytania.

W ogóle – warto pokazywać! Zawsze staramy się zeskanować nagrodzone prace lub zrobić im zdjęcia i w czasie wręczania nagród eksponujemy prace zauważone przez jurorów. Na slajdach prezentacji można pokazać dane partnerów i patronów konkursu. Wizualizacja ułatwi pracę konferansjerom i pomoże skupić uwagę uczestnikom gali konkursowej.

WARTO!

Pracy przy organizacji konkursu jest zazwyczaj sporo. Pojawiają się nerwowe sytuacje, pojawia się zmęczenie. Ale jednak warto! Satysfakcja, zacieśnienie więzi z osobami i instytucjami, z którymi przy organizacji współpracujemy, a także konkretna, wymierna promocja szkoły rekompensują wszelkie trudy.

Przykłady konkursów:

Tytuł	Opis	Zadanie konkursowe
Ja, Samostrzelnik	Konkurs międzyszkolny dla uczczenia 500-lecia twórczości artystycznej renesansowego iluminatora Stanisława Samostrzelnika. Strona internetowa konkursu: http://www.bsip.miastorybnik.pl/ss/ja.htm	Odpowiedź na pytanie: „Jak wyglądałaby kartka z Twojej ulubionej książki 500 lat temu?” w formie pracy formatu od A5 do A4, przedstawiającej pojedynczą stronę takiej rękopiśmiennej księgi z fragmentem tekstu i ilustracją (iluminacją).
Jak Oskar	Konkurs międzyszkolny ogłoszony z okazji Roku Oskara Kolberga. Strona internetowa konkursu: bsip.miastorybnik.pl/Oskar/Kolberg.htm	Stworzenie fotoreportażu dokumentującego nadal żywe w środowisku lokalnym elementy kultury ludowej.
Czytam: bo…	Konkurs międzyszkolny promujący czytelnictwo. Strona internetowa konkursu: http://bsip.miastorybnik.pl/czytam/bo.htm	Wykonanie dowolną techniką plakatu formatu A3 ilustrującego odpowiedź na pytanie: „Dlaczego warto czytać?”.
Jak chleb	Konkurs międzyszkolny poświęcony patronowi roku, św. Adamowi Albertowi Chmielowskiemu. Strona internetowa: http://bsip.miastorybnik.pl/jak/chleb.htm	Stworzenie bogato ilustrowanej notatki graficznej, najlepiej w formie mapy myśli, lub ewentualnie pracy plastycznej (rysunku, wyklejanki) formatu A2 dającej odpowiedź na pytanie: „Jak dziś można realizować słowa św. Adama Alberta Chmielowskiego: «Bądź dobry jak chleb»?”.

Niektóre rodzaje konkursów – wady i zalety:

Rodzaj konkursu	Zalety	Wady
Pisemny test sprawdzający wiedzę	w miarę łatwy w organizacji młodzież może pomóc w sprawdzaniu testów	nudny, mało medialny trzeba zająć czas opiekunom uczniów (poczęstunek) trudno wcześniej przewidzieć liczbę i rodzaj nagród, wyróżnień nie można wcześniej przygotować ładnych dyplomów
Konkurs sprawdzający wiedzę i umiejętności np. przy specjalnych stanowiskach lub w formie pytań ilustrowanych prezentacją multimedialną z udziałem widowni	bardzo atrakcyjny, medialny sprzyja pokazaniu bogatej bazy szkoły	trudny w organizacji wymaga ogromnego nakładu sił i środków oraz zaangażowania wielu osób trudno wcześniej przewidzieć liczbę i rodzaj nagród, wyróżnień nie można wcześniej przygotować ładnych dyplomów
Konkurs fotograficzny lub na prezentację multimedialną	łatwy w organizacji można wcześniej przygotować nagrody i dyplomy	trudno zweryfikować samodzielność wykonania pracy konkursowej nie można powierzyć sprawdzania prac uczniom
Konkurs plastyczny	łatwy w organizacji można wcześniej przygotować nagrody i dyplomy w miarę łatwo ocenić samodzielność wykonania pracy	nie można powierzyć sprawdzania prac uczniom

Co w numerze?

Dodatek:Biblioteka – Centrum Informacji 01/2019

Dodatek:
Biblioteka – Centrum Informacji 01/2019