Nauczyciel I:

Starożytna Grecja przez cale wieki wywierała wpływ na ludzkość i dziś fascynuje nie tylko historyków. Również i wy – uczniowie klasy V, którzy w tym roku zetknęliście się z Helladą i jej mieszkańcami – polubiliście ten kraj, chętnie podzielicie się zdobytymi wiadomościami.

Nauczyciel II:

Przenieśmy się zatem kilka tysięcy lat wstecz i spójrzmy na życie Greków.

Uczennica I: (przy mapie starożytnej Grecji; prezentowane eksponaty: gruszki, jabłka, winogrona, groch, cebula, ogórek, zboża.)

GRECJA – kraj w Europie, w starożytności obejmujący południową część Półwyspu Bałkańskiego, Półwysep Peloponeski, liczne wyspy na Morzu Jońskim, Śródziemnym i Egejskim oraz zachodnie wybrzeże Azji Mniejszej.

Podróżny, lecący samolotem z zachodu w kierunku Aten, gdy znajdzie się nad Zatoką Koryncką, spostrzega natychmiast dwie podstawowe cechy ziemi greckiej: przewagę masywu górskiego, który pokrywa 80% całej powierzchni Grecji i znaczne rozczłonkowanie linii brzegowej, dzięki czemu morze sięga daleko w głąb lądu.

Góry nie są zbyt wysokie: na północy najwyższa z nich, Olimp, przez starożytnych uważana za siedzibę bogów, nie osiąga nawet 3000 m. Góry nie stanowią zatem zbyt wielkiej przeszkody w komunikacji, ale mimo to antyczna Grecja nie posiadała dobrych dróg, a drogi polne rzadko były na tyle szerokie, aby dwa wozy mogły mijać się bez trudności.

Grecy korzystali więc chętniej z morza, jeśli musieli odbyć trochę dłuższą podróż. W Grecji nie ma miejsca oddalonego od brzegu morskiego bardziej niż 80 km.

Morze Egejskie było wewnętrznym morzem greckim, tworzącym wraz ze swymi licznymi wyspami prawdziwe centrum Hellady.

Grecja często była nawiedzana przez trzęsienia ziemi. Deszcze są w Grecji rzadkie i skąpe, z wyjątkiem ulew, spadających tak gwałtownie i obficie, że powodują prawdziwe katastrofy. Panuje tam klimat umiarkowanie gorący, występuje roślinność charakterystyczna dla krajów śródziemnomorskich.

Niewiele jest w Grecji równin poza wąskimi dolinami górskimi. Niewiele jest też ziemi nadającej się pod uprawę. Ze zbóż uprawiano w Grecji proso i jęczmień, a tylko na lepszych ziemiach pszenicę. Sadzono winną latorośl i wiele drzew owocowych: jabłonie, grusze, śliwy, figowce. Szczególnie ważną rolę odgrywały drzewa oliwkowe. W ogrodach Grecy uprawiali warzywa: cebulę, groch, bób, ogórki. Na górskich pastwiskach wypasali owce i kozy. Siły pociągowej dostarczały im woły, osły i muły. Koni hodowano niewiele i Używano tylko pod wierzch.

Trudne warunki naturalne sprawiały, że bardzo wielu Greków musiało szukać zajęć poza rolnictwem. Mieszkańcy osad nadmorskich trudnili się rybołówstwem. Inni pracowali w warsztatach rzemieślniczych i wyrabiali tkaniny, broń, naczynia gliniane, budowali łodzie i statki. Inni wreszcie stawali się kupcami i ruszali z rozmaitymi towarami w dalekie, morskie podróże. Bogactw mineralnych miała Grecja mało: trochę rud żelaza, srebra i miedzi. Za to rzeźbiarze i budowniczowie mieli do dyspozycji rozmaite gatunki kamieni.

Niełatwo było żyć ludziom w tym górzystym kraju, tak pięknym, ale i tak biednym zarazem. [1]

Uczennica II (siedzi na podłodze, w dłoniach otwarta Mitologia; jest zamyślona):

Czytając Mitologię, od dawna marzyłam, aby na własne oczy zobaczyć Olimp – najwyższą górę w Grecji, która jest siedzibą bogów. Jednak nie myślałam nigdy, że to wydarzy się naprawdę.

Pewnego dnia, kiedy czytałam mit „Demeter i Kora”, z ilustracji w książce wyfrunął niespodziewanie Hermes. Posłaniec boski ukłonił się i przemówił w te słowa:

-Witaj! Na pewno mnie nie oczekiwałaś, ale mam dla ciebie radosną wieść. Oto sam Zeus zaprasza cię na Olimp, o czym tak marzyłaś.

Wsiadłam z Hermesem do wozu, który pomknął szybciej niż błyskawica. Po chwili znaleźliśmy się na szczycie Olimpu.

Przed nami wznosił się cały w zlocie i lśniący od barwnych kamieni pałac Zeusa, najwyższego z bogów.

W pewnym momencie pojawił się Pegaz, skrzydlaty koń, który galopował po Mlecznej Drodze. Kastor mrugał nam przyjaźnie, a Kasjopea zaprosiła mnie do tańca. Gwiazdy radośnie witały nasz powóz i krążyły wokół niego. Przejażdżka złocistym rydwanem udała się znakomicie. [2]

Narrator I:

Poznajmy bogów greckich. Wyobrażano ich sobie jako zazwyczaj piękne i nieśmiertelne istoty, chociaż nie wolne od wad. Według Hellenów mieli mieszkać na Olimpie.

Uczeń I (trzyma napis OLIMP – nie mylić z OLIMPIĄ”!):

Olimpu nie należy mylić z Olimpią!

Narrator I:

A oto i niektórzy mieszkańcy słynnej góry.

Zeus (zasiada na tronie, kostium z firanki, korona, berło, złoty piorun, sandały, szarfa z napisem „ZEUS”):

Jestem władcą bogów, opiekunem ładu na ziemi. Moją bronią jest piorun. Lękajcie się go tylko wtedy, gdy wpadnę w gniew.

Hera (niebieski płaszcz, szarfa z napisem „HERA”, sandały, w rękach owoc granatu, berło z kukułką):

Jam prawowitą małżonką pana Olimpu królową nieba i opiekunką rodzin ziemskich. Symbolem moim jest jabłko granatu i berło z kukułką. Uważam, że jestem najpiękniejsza na świecie i nie znoszę żadnych porównań.

Narrator I:

Pewnego dnia Zeusa bardzo bolała głowa. Wezwał więc Hefajstosa.

Hefajstos (ubrany w fartuch, koszulę w kratę, niesie topór; wysmolony, kuleje):

Jestem najpracowitszy z bogów. Rzadko bywam na przyjęciach i wszyscy przywykli widzieć we mnie samotnika. Najlepiej czuję się w kuźni na wyspie Lemnos lub we wnętrzu Etny. Kuję pioruny dla Zeusa, naprawiam rydwan słońca, komu potrzebna tarcza, komu miecz, komu piękny pancerz ze złota, ten idzie do Hefajstosa i wie, że mu kulawy kowal nie odmówi.

A w jakiej sprawie dziś mnie królu wzywasz?

Zeus:

Głowa mnie boli straszliwie. Rozbij mą czaszkę i określ przyczynę cierpienia.

(Hefajstos uderza toporem w głowę Zeusa, wyskakuje Atena zza błękitnego prześcieradła)

Atena (suknia z prześcieradła, skórzane pasy skrzyżowane na piersi, pomarańczowy hełm, dzida, tarcza):

To ja, Atena, wygrałam rywalizację z Posejdonem i jestem panią Aten! To ja udzielam dobrych rad, czuwam nad mówcami występującymi na zgromadzeniach, zawsze przestrzegam praw gościnności! Jestem biegła w przędzeniu i tkactwie. Moje atrybuty to: tarcza, hełm i dzida. Jestem patronką wojny, lecz nie krwawej i mściwej, wolę rozstrzygać spory drogą pokojową.

(Ustawia się za Zeusem)

Narrator I:

A oto i pewnego dnia z morskich fal wynurzyła się przepiękna bogini, Afrodyta.

(Szum morza. Zza kurtyny wychodzi Afrodyta.)

Afrodyta (suknia – białe prześcieradło, opaska na czole, na głowie sznur pereł, bransolety, sandały):

Uznają mnie za najpiękniejszą spośród bogiń – i taka jestem. Do mnie modlą się zakochani i składają w ofierze kozy.

(Ustawia się za Zeusem. Pojawiają się Posejdon i Hades. Posejdon - broda, trójząb, ryba w sieci. Hades – wysmolony, korona, czarna peleryna)

Posejdon i Hades:

Jesteśmy braćmi Zeusa. Każdy z nas włada innym królestwem.

Posejdon:

Ja, Posejdon, rzadko bywam na Olimpie, wolę morskie głębiny. Cieszą mnie puchary wina wylewane przez żeglarzy na moją cześć.

Hades:

Lubię mrok podziemi. Wśród ludzi budzę lęk – właściwie nie wiem dlaczego. No cóż, każdy kiedyś się spotyka z Hadesem. Pilnuję dusz zmarłych, by w Tartarze czuły się dobrze.

Uczennica III:

Bogowie chętnie opuszczali Olimp, przybywali na ziemię, aby brać udział w troskach i radościach ludzi. Zdarzało się, że ulegali urokowi zwykłych śmiertelników i z tych związków rodzili się bohaterowie. Byli oni piękni, silni, odważni.

Tetyda (błękitna sukienka, biały kwiat we włosach, duża lalka; dwie dziewczynki rozpinają błękitne prześcieradło):

Jestem Tetyda, bogini morska, ale ojcem mojego dziecka jest zwykły człowiek.

(Kąpie lalkę)

Za radą bogów kąpię Achillesa w wodach Styksu, by jego ciało stało się odporne na ciosy. Muszę trzymać go za piętę, ale może nikt się nie dowie, że to zawsze będzie jego słaby punkt.

Dedal (wchodzi z Ikarem: białe tuniki, sandały, skrzydła z bibuły):

Jestem Dedal. Znany w całej Grecji. Potrafię wyrzeźbić nawet postać w ruchu i z otwartymi oczami. Wynalazłem siekierę, piłę, poziomnicę. Od lat mieszkam na Krecie, cenią mnie tu, gdyż zbudowałem labirynt, ale chcę już wrócić do rodzinnych Aten. Tylko król nie chce mnie wypuścić.

Uczennica III:

Za wiele znasz tajemnic państwowych.

Dedal:

Mam na to sposób! (wyjmuje skrzydła) W drogę Ikarze.

Uczennica III (patrzy w górę):

Pofrunęli. Trudno oszukać bogów, o czym przekonał się Prometeusz, składając wraz z ludźmi ofiarę Zeusowi w postaci kości i tłuszczu. Jakby mało tego, podstępnie ukradł ogień, zniósł go na Ziemię. Sroga spotkała go kara.

Prometeusz (stoi przy ścianie; koszulka i spodenki gimnastyczne; przypięta wątroba z papieru):

Góry Kaukaz IV w. p. n. e.

Droga Ateno!

Piszę do Ciebie, ponieważ jestem w wielkiej potrzebie. Zostałem brutalnie potraktowany przez Zeusa. Za pomocą czarów przywiązał mnie do słupa w górach Kaukazu. Co rano przylatuje do mnie sęp i wyjada mi wątrobę, ale co noc, kiedy marznę, wątroba odrasta.

Ty jesteś najmądrzejszą boginką. Proszę Cię, abyś wstawiła się za mną do Zeusa. Przekonaj go, że postępkiem tym, może doprowadzić do wzburzenia ludu. Wiem, że ludzie będą się buntować. Ateno spróbuj go przekonać, że jego złość jest niepotrzebna. Przecież wie, że ludzie nie mogą być bez ognia. Błagam, wstaw się za mną na Olimpie, bo więcej tych cierpień nie zniosę.

Prometeusz [3]

Narrator II:

O swoich bogach Grecy układali mity. Oto jeden z nich – Kora.

Kora (biała suknia, sandały, kwiat w dłoni):

Jaki piękny kwiat! Lecz czy to nie ten kwiatek, o którym opowiadała mi matka?

Nimfa I:

Tak, to ten kwiat.

Kora:

Trudno mi uwierzyć, że ten piękny biały kwiat, to zaczarowany myśliwy. Wiem, nie mogę go zrywać, lecz bardzo pragnę to zrobić.

(Korą nachyla się i próbuje zerwać kwiat narcyza.)

Nimfa II:

Nie, Koro! Nie zrywaj tego narcyza! Czyżbyś zapomniała o przestrogach matki?!

Kora:

No tak, przecież matka kazała mi trzymać się od niego z daleka.

(Odchodzi zawiedziona.)

Ale jednak...

(słychać hałas. Wybiega Hades i porywa zdziwioną Korę. Jedna z nimf próbuje ją ratować)

Kyane:

Nie uratowałam Kory, a konie zraniły moje ramię!

Demeter: (biała suknia, na głowie biały szał, sandały; zmartwiona)

Koro! Koro! Gdzie jesteś?

(Wchodzi Hekate)

Och, Hekate! Może ty wiesz, gdzie jest moja córka?

Hekate:

Nie wiem, droga Demeter, gdzie jest twoja córka, ale idź do boga słońca – Heliosa. On ci na pewno pomoże.

Helios (pomarańczowa peruka, broda, Żółta tunika):

O nieszczęsna pani! Wiem, po co przyszłaś, lecz cierpieniom twym ulżyć nie mogę. Nadaremne twe szukanie. Hades porwał Korę za zgodą Zeusa. Córka twa, pani, włada w podziemiach zdradzieckiego Olimpu.

Demeter:

O nie! Nie! Moja noga więcej nie stanie w progach zdradzieckiego Olimpu! Ziemio, przeklinam cię! Nie złoć się nigdy łanami zbóż, bądź pusta i sucha! Tak puste i suche jest serce samotnej matki!

(Odchodzi. Zasiada Zeus. Pojawia się Hermes - biała tunika, skrzydełka u nóg.)

Zeus:

Hermesie! Idź do Demeter i w moim imieniu pros' ją, by wróciła na Olimp i nie dręczyła ludzi spiekotą i głodem.

Hermes:

Zrobię, jak każesz, panie.

(Do Demeter)

Pani, wróć na Olimp. Sam Zeus cię prosi.

Demeter:

Och, Hermesie! Czy ty wiesz, co to znaczy stracić dziecko?! Córka była dla mnie wszystkim. Rozumiesz? Ja już nie mam nikogo na tym świecie, ale... pójdę z tobą.

Zeus:

Witaj, droga Demeter, na Olimpie! Ponieważ nie mogę zmienić swoich wyroków, chcę ci to wynagrodzić choć w części. Córka twa, pani, jedną trzecią roku spędzi u boku swego małżonka – Hadesa, a dwie części roku będzie z tobą.

Kora (wbiega szczęśliwa, wita się z matką):

Mamo! Jakże się cieszę, że znów cię widzę! Byłam pewna, że mnie odnajdziesz. Wiem, że mnie kochasz i cierpiałaś z mego powodu, lecz obiecuję, że wynagrodzę ci to i będę ci wierna do końca życia.

Narrator III:

Przenieśmy się do słonecznej Grecji i popatrzmy na zwykły dzień jej mieszkańców.

(Stragany – dzbanki gliniane, amfory, naczynia, sprzedawca olejków ubrany na biało).

Olejkarz:

Kup panie wonne olejki, pachnidła z szafranów dla niewiast swoich! Od lat je wytwarzam, więc nie strwonisz majątku.

Kupiec (ubrany w barwny turban i ciemny płaszcz):

Chętnie wezmę, jeśli wystarczy mi oboli. Proszę trzy flakony.

Rybak (boso, ubrany w krótką tunikę):

Ryby, ryby, prosto z rzek Beocji i Morza Jońskiego!

Kupiec:

A wiesz, jak tę rybę przyrządzić trzeba?

Rybak:

Nauczę cię! Najpierw jej odejmij skrzela. Wypłucz i wyjmij ości dookoła. Dobrze rozpłataj i rozłóż na stole. Potem porządnie zbij ją pękiem ziela i nadziej solą, liśćmi szczawiu. [4]

Kupiec:

Pod językiem mam trzy obole. Daj mi więc pełen kosz swych ryb. Niechaj zabierze je mój sługa.

(Sługa ubrany w tunikę podchodzi do straganu i zabiera ryby; wychodzi).

Sprzedawca wina i warzyw:

Starego wina mam pełne dzbany, figi, owoce winorośl – wprost ze słonecznych winnic! Mam też cebulę, czosnek, sałaty w różnych odmianach i rośliny strączkowe.

Cudzoziemiec:

Od 3 dni wędruję na grzbiecie muła, jestem strudzony i spragniony. Daj panie wina za trzy drachmy... (pije – gasi pragnienie). Dobre wino, pierwszorzędne. Przybyłem panie do Aten, aby nabyć uczone dzieła spisane na papirusie. Poradź mi, gdzie je zakupić.

Sprzedawca:

Oto panie księgarz. Tu znajdziesz wszystko: eposy Homera, bajki Ezopa, poezję mędrca-prawodawcy Solona.

Cudzoziemiec:

Szukam dzieł Hezjoda, ale dwie bajki Ezopa chętnie kupię.

Sprzedawca:

O, dzieła te powstają długo, więc o Hezjoda pytaj za kilka miesięcy.

Rolnik I (luźna koszula, spodnie, sandały, kapelusz, pasek, kij z węzełkiem, woreczek na pieniądze; broda, peruka ze sznurka):

Zmęczyło mnie już miasto. Z chęcią wracam do swych winnic, licznych pastwisk.

Rolnik II:

Już i mnie się chce samemu
Na wieś ruszyć, w pole iść,
Chwycić wreszcie za motykę
I ziemię ryć i tłuc. [5]

Rolnik I:

Ojej! żona kazała mi kupić naczynia.

Rolnik II:

Idźmy do garncarza!

Garncarz (w szarym stroju, fartuchu, na nogach sandały, na stole ma rozstawione garnki, naczynia gliniane, misy - mogą być kamionkowe):

Weź panie tę wazę. Ulepiłem ją z pięknej gliny, wysuszyło ją gorące słońce Grecji. Spójrz jak pięknie ją ozdobiłem. Zapłacisz mi tylko jedną drachmę.

Rolnik I:

Daj panie jeszcze dwie misy. Zawiozę dla swej żony.

Narrator IV:

My, Grecy, mamy wspólnego przodka Hellena, wierzymy w tych samych bogów, razem bronimy kraju, ale nie stworzyliśmy jednego państwa. Żyjemy w swoich polis.

Spartanka (długa tunika, opaska na włosach, sandały):

Jestem mieszkanką Sparty. Nasze państwo jest potężne i jest to zasługa właściwego wychowania wszystkich obywateli. Może ktoś uzna to za niesprawiedliwe, ale u nas nie ma miejsca dla słabych, chorych, niedołężnych. Panuje u nas ustrój arystokratyczny czyli...

Arystokrata (strój bogaty – łańcuchy, ozdoby, złocona tunika, korale – jeśli kobieta):

Rządzą najlepsi, a zarazem najbogatsi.

(wchodzi przedstawiciel periojków — strój skromniejszy, tunika różowa).

Periojek:

My, periojki, jesteśmy wolni, ale nie mamy praw politycznych.

(wchodzi przedstawiciel helotów - boso, strój bardzo ubogi)

Helot:

My, heloci, jesteśmy niewolnikami państwowymi.

(wchodzą dwaj wojownicy – tarcze, miecze, tuniki krótkie, naramienniki etc., pas).

Wojownik I:

Mamy tak dobrą armię, że nie boimy się nikogo i nie wznosimy murów obronnych.

Wojownik II:

Zawsze jesteśmy wierni zasadom: „wrócić z tarczą lub na tarczy”, „mówić lakonicznie – krótko i rzeczowo”.

Narrator – przedstawiciel Aten:

U nas w Atenach, jest inaczej. W naszym państwie jest miejsce dla każdego, nawet dla próżniaka i słabeusza. Potęgę naszą zawdzięczamy Peryklesowi. Organizację naszego państwa najtrafniej określił historyk Tukidydes.

Tukidydes (ze zwojem, z którego czyta):

Nasz ustrój polityczny nie jest naśladownictwem obcych praw, a my sami raczej jesteśmy wzorem dla innych niż inni dla nas. Nazywa się ten ustrój demokracją, ponieważ opiera się na większości obywateli, a nie na mniejszości. W sporach prywatnych każdy obywatel jest równy w obliczu prawa; jeśli zaś chodzi o znaczenie, to jednostkę ceni się nie ze względu na jej przynależność do pewnej grupy, lecz ze względu na talent osobisty, którym się wyróżnia; nikomu też, kto jest zdolny służyć ojczyźnie, ubóstwo albo nieznane pochodzenie nie przeszkadza w osiągnięciu zaszczytów. W naszym życiu państwowym kierujemy się zasadą wolności. W życiu prywatnym nie wglądamy z podejrzliwą ciekawością w zachowanie się naszych współobywateli ... [6]

Narrator I:

Wszyscy wolni mężczyźni mogą decydować o losach państwa zabierając głos podczas zgromadzenia ludowego. Obywatele nie szczędzą swojego czasu, dyskutując od świtu do zmierzchu. Decyzje zapadają podczas głosowania. Niechętnie podejmują decyzje o wojnie. Urzędników wybiera się na okres jednego roku, ale w każdej chwili można ich odwołać.

Narrator II (z tabliczką Olimpia):

Lubimy być silni, zdrowi, zgrabni, dlatego dużo czasu poświęcamy na ćwiczenia sportowe. Co cztery lata sprawdzamy swoją formę podczas igrzysk sportowych. Zawody te odbywają się w Olimpii na Półwyspie Peloponeskim, dlatego nazywamy je olimpiadą. Są one dla nas tak ważne, że na czas ich trwania ogłaszamy „święty” pokój i przerywamy wojny.

Narrator III:

Igrzyska, podobnie jak wojna, to męska sprawa. Kobiety na czas ich trwania muszą opuścić Olimpię. Igrzyska trwają pięć dni i są poświęcone Zeusowi. Najważniejszą konkurencją jest pięciobój, który obejmuje: bieg krótki po linii prostej na komendę: „idźcie”, skok w dał z ciężarkami w dłoniach, rzut dyskiem, rzut oszczepem, i najważniejszą konkurencję - zapasy. Kto ją wygra, jest ogłoszony zwycięzcą całego pięcioboju i w nagrodę otrzymuje gałązkę oliwną poświęconą Zeusowi. Ma prawo wystawić swój posąg w gaju króla Bogów. Ku czci zwycięzcy poeci komponują pieśni.

(w czasie przedstawienia przez Narratora dyscyplin sportowych statyści je prezentują).

Narrator I:

Grecy bardzo sobie cenili przedstawienia teatralne, które odbywały się pod koniec marca ku czci boga wina Dionizosa. Przedstawienia te odbywały się na wolnym powietrzu. Teatry wykute w skale mogły pomieścić nawet 15 tysięcy widzów. Sztuki wystawiano przez cztery dni od wczesnych godzin rannych do wieczora. Dlatego widzowie idący do teatru zabierali ze sobą wiele rzeczy.

(Statyści prezentują te rzeczy: poduszka, żywność, oliwa, napoje etc.).

Narrator II:

Aktorzy (tylko mężczyźni) występowali na niskim pomoście, chór na okrągłym placyku. Teatr zamknięty był niskim budynkiem, z którego wychodzili aktorzy, i go którego mocowano dekorację. Wystawiano dwa rodzaje sztuk: komedie i tragedie.

Aktor I (biała maska — komedia):

Gdy u starego Nereusa ujrzałem
ostrygi w morskiej trawie oraz
jeże. Wziąłem je, bo to smaczna
jest przekąska.
Kupiłem także raję, bo tak sobie myślę:
Niechże kobieta, co poda półmiski,
Rąk delikatnych o ości nie zrani
(...)
Sprytnie i ślicznie tak wszystko przyrządzę,
Tak zgrabnie, smacznie upiekę, przyprawię,
Usmażę, podam, że na pewno goście
Z wielkiej rozkosz zaczną gryźć półmiski. [7]

Aktor II (czarna maska – tragedia):

Rzekłem, com rzec miał.
Odchodzę – nie z lęku
Przed tobą, królu,
bom nie w twoim ręku.
Lecz wiedz, że czyjej
domagasz się głowy
Jako winnego
śmierci Lajosowej,
Jest tu
Na swe nieszczęście!
Bo o kiju, ślepy
Przez dzikie błąkać się będzie wertepy. [8]

Narrator III:

A co jest najlepsze w człowieku? – Rozum. Dzięki niemu wyprzedza człowiek zwierzęta i kroczy śladami bogów. [9]

Platon, chcąc przygotować do życia dobrych obywateli, kupił posiadłość w pobliżu Aten, poświęconą herosowi Akademosowi i założył szkołę filozoficzną – nazwaną akademią.

Narrator IV:

Uczono w niej retoryki, sztuki przemawiania, dyskutowania i obalania argumentów przeciwnika. W ten sposób doszło do rozwoju wymowy i nauki w Grecji.

(Wchodzą wszyscy. Stoją w grupie).

Narrator I:

Wielce zniekształca się obraz starożytnych Greków, kiedy ukazuje się ich jako beztroskich wobec życia. Prawda jest całkiem przeciwna. Ich największą wiarą było przekonanie, że życie jest twarde, a bogowie nielitościwi i zazdrośni, zsyłają ludziom więcej troski niż radości; jedynym zaś dobrem właściwym człowiekowi jest wielkoduszność. Dzięki niej pokonuje on przeciwny los. Człowiek silniejszy od swego przeznaczenia – to ostatnie słowo mądrości greckiej. [10]

[1] R. Flaceliere: Życie codzienne w Grecji za czasów Peryklesa. Warszawa 1985, s. 7-8.

[2] Fragmenty wypracowania klasowego uczennicy klasy V „e” Szkoły Podstawowej Nr 14 w Ostrowcu Św. – Justyny Dryjas.

[3] Fragmenty wypracowania domowego ucznia klasy V „e” Szkoły Podstawowej Nr 14 w Ostrowcu Św. – Grzegorza Orańca.

[4] Z komedii Aleksisa Leuke. Kock II 344, frg. 133 (za L. Winniczuk; „Ludzie, zwyczaje i obyczaje Starożytnej Grecji i Rzymu”, Warszawa 1985, t. II, s. 361).

[5] Arystofanes: Pokój, w. 585-589. Tłum. S. Srebrny, Warszawa 1955, s. 5-90 (za R. Flaceliere j. w, s. 31).

[6] Teksty źródłowe do nauki historii w szkole. Starożytny wschód. Opracował Józef Wolski. Warszawa 1959, nr 2, str. 18.

[7] Fragmenty komedii Aleksisa Krateuas i aptekarz. Kock, 11335, Frg. 110 (za L, Winniczuk, j. w. t. II, s. 359-360).

[8] Sofokles: Edyp królem 380 nn. (Sand.) (za L. Winniczuk, j. w. t. II, s. 674).

[9] Seneka: Listy 76, 9 nn (za L. Winniczuk, j. w. t. U, s. 698).

[10] Arystoteles: Ustrój polityczny Aten. L, 2. Tłum. L. Piotrowicz, Warszawa 1973 (za R. Flaceliére, j. w., s. 241).

Co w numerze?