Konkurs zorganizowany przez Zespół samokształceniowy nauczycieli bibliotekarzy szkół osiedla „Zatorze” w Olsztynie, jest zakończeniem cyklu zajęć poświęconych mitologii. Konkurs miał charakter międzyszkolny. Oczywiście może być przeprowadzony (w całości lub w części) jako turniej klas jednej szkoły.

W konkursie biorą udział cztery trzyosobowe zespoły, które są reprezentantami poszczególnych szkół (klas). Uczniowie każdej reprezentacji odpowiadają wspólnie – ustnie lub na kartach uczestnika, czyli kartkach z numerem zespołu.

Prowadzący konkurs wyjaśnia uczestnikom sposób wykonania poleceń.

Wystrój sali powinien wprowadzać w świat mitologii.

Konkurs trwa 1,5 godz.

Wykorzystano następującą literaturę:

Jan Parandowski: Przygody Odyseusza. Rzeszów 1987.

Stanisław Srokowski: Przygody Odyseusza. Wrocław 1994.

Konkurencje

I Mapa

Na dużej planszy, wiszącej na ścianie, namalowana jest mapa wędrówki Odyseusza [2, s. 8] [1]. Miejsca podróży są zasłonięte ośmioma ponumerowanymi kartkami.

Polecenie: Nazwijcie poszczególne etapy wędrówki Odyseusza.

Zespoły odpowiadają na kartach uczestnika. Za każdą dobrą odpowiedź otrzymują 1 p. (punktacja 0-8). Po ogłoszeniu wyników przez komisję, prowadzący zdejmuje kartki z mapy.

Odp.: 1. Troja, 2. Itaka, 3. Wyspa Feaków, 4. Wyspa Eola, 5. Wyspa Kirke, 6.Wyspa Kalipso, 7. Kraina Lotofagów. 8. Wyspa Syren.

II Kto jest kim

Prowadzący czyta dla wszystkich zespołów cechy charakterystyczne czterech postaci, które spotkał Odyseusz:

1 – waleczny, dojrzały, męski, piękny, ma kręcone włosy.

2 – wielki, kudłaty, mieszka w jaskini.

3 – szlachetna dusza, bystry umysł, wierny sługa, pasterz, syn królewski z dalekiego kraju porwany w dzieciństwie i wzięty do niewoli.

4 – piękna, okrutna nimfa, czarodziejka, córka Słońca.

Zespół udziela odpowiedzi na kartach uczestnika. Za prawidłowo odgadniętą postać otrzymuje lp.(punktacja 0-4).

Odp.: 1. Odyseusz; 2. Polifem; 3. Eumajos; 4. Kirke

III Drama – scenka z rekwizytem

Zespoły losują kartki z cytatami:

„Ten (...) mówiono - pewno wart więcej niż wszystko, co nasz pan wywiózł spod Troi. Uważaliście, jak go z oka nie spuszczał? Ani razu spać się nie położył!

-Teraz śpi. Zobaczymy przynajmniej co tam jest!”

„Podniósł się śmiech i wrzaski, które zbudziły Odyseusza. Jego myśl, zawsze pełna strachów i złych przeczuć, podsunęła mu obraz dzikich ludzi albo wiedźm, które gotowe znęcać się nad nim. Ostrożnie wychylił się z kryjówki. Widok bawiących się dziewcząt wprawił go w zdumienie, ale i uspokoił.”
„Nimfa (bo trudno ją było uważać za zwykłą śmiertelniczkę) zaprosiła nieoczekiwanych gości do stołu, podała sery, miód, wino. Jedzą, piją, wesoło patrzą na piękną panią. A ona śmiejąc się każdego dotyka(...) – i oto ciało ich porasta...”.
„Odyseusz nie pozwolił nikomu oddalać się od statków. Tylko dwóch ludzi wysłał na zwiady. Ci spotkali gromadę tubylców, którzy ich przyjęli z wielką serdecznością i nakarmili tym, czym sami się żywili: (...)

Rekwizyty: 1. miech, 2. piłka, 3. różdżka, 4. lotos.

Uczniowie zapoznają się z fragmentem utworu i wybierają rekwizyt powiązany z jego treścią. Następnie głośno odczytują tekst i odgrywają scenkę za pomocą słów, mimiki, gestów i rekwizytu. Komisja ocenia trafność wyboru rekwizytu, walory aktorskie i zgodność scenki z treścią cytatu (punktacja za rekwizyt 0-1, za dramę 0-3).

IV Seria pytań szczegółowych

pogrupowanych według stopnia trudności (zał. nr 1-3).

Zespoły decydują o stopniu trudności pytania i wybierają jego numer (punktacja 0-5).

V Ilustracje – podpisy

Na ścianie wisi 12 ilustracji oznaczonych literami od A do L. [1]:A - s. 17; B - s.2l; C - s.45; D - s.56; E - s.49; F - s.39; G - s.25; H - s.62; I - s.33; J - s.5; K -s.28; L-s. 11.

Do ilustracji wykonanych jest 8 pasków – podpisów ponumerowanych cyframi od 1 do 8. Każdy zespół otrzymuje 2 z nich i przypina pod odpowiednim rysunkiem. Dla utrudnienia 4 ilustracje są bez podpisów.

Podpisy na paskach:

Odyseusz walczy z Cyklopem.
Ludzie zamienieni w zwierzęta.
Odyseusz przywiązany do masztu.
Zalotnicy Penelopy.
Odyseusz rzuca dyskiem.
Wizyta Telemacha u Menelaosa.
Spotkanie Odyseusza z synem.
Spotkanie Odyseusza z Penelopą.

Odp.: 1J. 2L, 3A, 4G, 5F, 6K. 7C, 8H (punktacja 0-2)

VI Greccy bogowie

Na ilustracji z Akropolem (1x1,5m) podane są imiona bogów: Euros, Notes, Ares, Eos, Posejdon, Hades, Atena, Hermes, Eol, Zeus.

Zespoły zapisują na kartach uczestnika imiona bogów, którzy wystąpili w przeczytanych lekturach.

Odp.: Eol, Hermes, Zeus, Posejdon, Atena, (punktacja 0-5).

VII Kto i do kogo kieruje te słowa

Prowadzący czyta dla wszystkich uczestników 4 cytaty, najbardziej charakterystyczne dla osób wypowiadających te słowa:

„Żona zawsze stateczna sercem, dotąd siedzi.

W zamku twym, gdzie dni wszystkie wśród tęsknej żałoby

Płyną jej, a na płaczach schodzą nocne doby.

Berła twego nikt nie wziął, a królewskie włości

Syn twój (...) trzyma, uprawia w cichości.”

„(...)! ty innych pieśni więcej umiesz pewnie,

Co ludzi, bogów sławią, a u piewców słyną.

Więc jedną z takich zabrzmij, a oni niech wino

Piją milcząc. Tej nie chcę pieśni tylko jednej

Taką boleścią serce przenika mnie biednej.

Już i tak udręczonej tym płaczem ustawnym.”

„Zacny mój Laertydo (...),

Zatem chcesz jak najprędzej z wyspy wymknąć mi się

I wrócić do ojczyzny? Szczęśliwej ci drogi!

Lecz żebyś mógł przewidzieć, jakie los złowrogi

Przeznacza ci opały, nim staniesz u celu – ”

„Ktoś tu idzie; zapewne jakiś duch się zbliża

Lub znajomy: pies żaden na niego nie szczeka.

Lecz się łasi – stąpanie słyszałem z daleka.”

Zespoły na kartach uczestnika pisemnie odpowiadają kto i do kogo kieruje wypowiadane słowa. (punktacja 0-8)

Odp.: 1 – matka do Odyseusza, 2 – Penelopa do Femiosa, 3 – nimfa Kalipso do Odyseusza, 4 – Odyseusz do Eumajosa.

VIII Drama – żywe pomniki

Każdy zespół otrzymuje w kopercie jeden z 4 fragmentów tekstu:

„Słysząc to Polifem urwał kawał góry i cisnął w stronę głosu. Chybił; tylko fala, którą wzburzył głaz rzucony, poniosła okręt. Byli już poza zasięgiem jego rąk, ale nie jego klątwy. Polifem wyciągnął do gwiazd obie dłonie. I tak się do mórz władcy modlił:...”
„To był nie lada triumf widzieć u swych stóp boginkę proszącą o zmiłowanie!... .”
„Odyseusz słuchał roztargniony. Wśród mar, które wyszły z podziemia, zobaczył swą matkę. Nic nie wiedział ojej śmierci, widok drogiej staruszki przejął go bólem.”
„Odyseusz wychodził rano na wybrzeże, siadał na samotnym upłazie i marzył o ojczyźnie.” Po głośnym odczytaniu swojego tekstu, jedna z osób zespołu zastyga w bezruchu w przedstawianej pozie opisanego tam bohatera. Komisja ocenia sugestywność odegranej postaci i zgodność scenki z tekstem (punktacja 0-3)

IX Seria pytań szczegółowych pogrupowanych według stopnia trudności (zał.1-3).

X Koleje losu Odyseusza w obrazkach

Uczestnicy otrzymują koperty z rozsypanką obrazkową, przedstawiającą losy Odyseusza. Należy ją ułożyć chronologicznie. Ilustracje pochodzą z książki Parandowskiego Przygody Odyseusza: 1-s.3; 2-s.14; 3-s.19; 4-s.23; 5-s.30; 6- s.36; 7-s.42; 8-s.60 (punktacja 0-8)

XI Trudne wyrazy

Prowadzący odczytuje trudne wyrazy i trzy (a, b, c) wersje ich znaczenia do wyboru:

Ambrozja
gliniane naczynie z malowidłem
pokarm bogów
rodzaj potrawy
Chiton
szata bez rękawów spinana klamrą
rodzaj twardej masy ceramicznej
rodzaj gry uprawianej przez Greków
Peplos
pierwszy bóg świata greckiego
nazwa miasta greckiego
prostokątny płat materii do owijania ciała
Forminga
naczynie do mieszania wina z wodą
harfa
barani łój
Płonka
dzika oliwka
rodzaj paleniska w domach pasterzy
ofiara z owcy składana bogom

Uczestnicy zapisują odpowiedzi symbolami na kartach uczestnika.

Odp.: 1b, 2a, 3c, 4b, 5a. (punktacja 0-5)

XII Drama – dyscypliny sportowe

Zespoły losują jedną z kopert z nazwą dyscypliny sportowej: rzut dyskiem, walka na pięści, biegi, strzał z łuku. Jedna osoba z zespołu odczytuje nazwę dyscypliny i prezentuje ją w ruchu (punktacja 0-3)

XIII Seria pytań szczegółowych pogrupowanych według stopnia trudności – zał.1-3 (punktacja 0-5)

XIV Krzyżówka z hasłem (zał. nr 4)

Punktacja: 0-4

Odp.: 1 – Charybda,2 – Menelaos,3 – Hermes, 4 – Eurykleja, 5 – baran, 6 – Nestor,7 – Posejdon, 8 – Lestrygonowie, 9 – Alkinos, 10 – Penelopa, 11 – Troja, 12 – Telemach.

Hasło: Homer Odyseja

Zał. nr 1

Pytania szczegółowe za 1 punkt

Jak długo trwała wojna trojańska?
Z czym powracały do domu greckie wojska?
Do jakiego boga modlił się Polifem?
Kim był Polifem?
W co zamieniała ludzi Kirke?
Jak miał na imię syn Odyseusza?
Jak miała na imię żona Odyseusza?
Ile lat miał Telemach, gdy Odyseusz powrócił do domu?
Podaj nazwę ojczyzny Odyseusza?
W kogo zamieniła Atena Odyseusza, kiedy wrócił on do swojego kraju?
Kogo z rodziny spotkał Odyseusz wśród duchów w Królestwie cieni?
Kim byli Lestrygonowie?
Kto pomagał Odyseuszowi i Telemachowi w walce z zalotnikami?

Odp.: 1. 10 lat, 2. z łupami, 3. Posejdona, 4.Cyklopem, 5. w zwierzęta, 6. Telemach, 7. Penelopa, 8. 20 lat. 9. Itaka, 10. w starca, 11. matkę. 12. olbrzymami i ludożercami, 13. bogini Atena

Załącznik nr 2

Pytania szczegółowe za 3 punkty

Z ilu okrętów składa) się oddział Odyseusza, gdy wypłynął z Troi?
Jaką niezwykłą moc posiadał lotos?
Jakim imieniem przedstawił się Odyseuszowi Polifem?
W jaki sposób Odyseusz i jego towarzysze wydostali się z jaskini Polifema?
Kto udzielił Odyseuszowi wskazówek, jak uniknąć czaru syren?
Jak nazywał się wiatr, który Eol zostawił na wolności?
Kto był królem Sparty?
Co rzuciła Odyseuszowi Leukolea?
Jak miał na imię ojciec Odyseusza?
Jak miał na imię pies Odyseusza?
Czym odpłynął Odyseusz z Ogigii?
Gdzie wyruszyli Telemach i Pejsistratos?
Ilu zalotników mieszkało w domu Odyseusza?

Odp.: 1. 12, 2. utrata pamięci, 3. Nikt, 4. pod brzuchami baranów, 5. Kirke, 6. Zefir, 7. Menelaos, 8. cudowną przepaskę, 9. Laertes, 10. Argos. 11. tratwą, którą sam zbudował, 12. do Sparty, 13. 100.

Załącznik nr 3

Pytania szczegółowe za 5 punktów

Jakie miasto ograbił Odyseusz po wyruszeniu z Troi, gdy wracał do domu?
Jaki szczep zamieszkiwał trackie wybrzeże?
Ilu ludzi stracił Odyseusz u schyłku nocy, gdy Kikonowie napadli na Greków?
Ile dzieci miał Eol?
Kto otworzył miech Eola?
W jaki sposób pomógł Odyseuszowi bóg Hermes?
Czyją duszę miał wywołać Odyseusz w Królestwie Cieniów?
Ile statków zniszczyli Odyseuszowi Lestrygonowie?
Jakiego złego czynu dopuściła się załoga Odyseusza na wyspie Słońca – Trynakrii?
U kogo zamieszkał Odyseusz po powrocie do Itaki?
Jakie zwierzęta pasał Eumajos?
Jak miała na imię piastunka Odyseusza i Telemacha?
Jaką wyspą rządzili Alkinos i Areka?

Odp.: l. Ismaros, 2. Kikonów, 3. 72 (po 6 z każdego okrętu). 4. 12, 5. Euryloch, 6. Dał mu czarodziejskie ziele, 7. Terezjasza, 8. 11, 9. Zjadła woły. 10. u Eumajosa, 11. świnie, 12. Eurykleja, 13. Feaków,13. Scherią

[1] W nawiasach kwadratowych podano źródła map i ilustracji. Cyfra 1 oznacza książkę – Jan Parandowski: Przygody Odyseusza, cyfra 2 – Stanisław Srokowski: Przygody Odyseusza.

Materiały dodatkowe znajdują się w pliku PDF.

Co w numerze?