Program SOCRATES

Jego zadaniem jest rozszerzanie współpracy europejskiej w dziedzinie edukacji. Jej różne formy obejmują dzieci, młodzież i dorosłych – od przedszkola po uniwersytet. Celem programu jest kreowanie europejskiego wymiaru w nauczaniu, powiększanie kręgu osobistych doświadczeń o wiedzę na temat innych krajów Europy, rozwijanie poczucia jedności w Europie oraz wspomaganie procesów przystosowania się do nowych warunków społecznych i ekonomicznych w perspektywie zjednoczonej Europy.

Program edukacyjny SOCRATES jest inicjatywą Wspólnoty Europejskiej przyjętą do realizacji w latach 1995-1999 (I faza programu) oraz 2000-2006 (II faza programu). Polska i inne kraje stowarzyszone z Unią Europejską brały w nim udział już od roku szkolnego 1996/97 – w ramach działań przygotowawczych. Formalne przystąpienie Polski do programu nastąpiło w marcu 1998 r.

COMENIUS jest komponentem programu SOCRATES. Grupy partnerskie pracują wspólnie według uzgodnionego planu. Uprawnionymi do realizacji projektu są: szkoły podstawowe, gimnazja i szkoły ponadgimnazjalne. W ramach COMENIUSA realizowane są trzy różne projekty: szkolne, językowe i rozwoju szkół.

Celami projektu rozwoju szkoły są: doskonalenie zarządzania placówką oraz rozwój metod dydaktycznych. Maksymalny okres finansowania takiego projektu wynosi 3 lata.

Grupy partnerskie powinny tworzyć trzy szkoły, pochodzące spośród krajów UE, państw należących do Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) oraz ubiegających się o członkostwo w Unii Europejskiej.

Aby przystąpić do realizacji projektu, należy najpierw znaleźć partnerów za granicą. Następnym krokiem jest wybór tematu projektu – albo przyłączamy się do grupy poszukującej partnera, albo sami wymyślamy tematykę i tworzymy grupę partnerską (wtedy stajemy się szkołą koordynującą). Uzgadniamy z partnerami język, w którym będziemy się komunikować i prowadzić korespondencję. Plan realizacji projektu zgłaszamy do Agencji Narodowej, która analizuje go wraz z wnioskiem o fundusze. Po zaaprobowaniu, możemy przystąpić do pierwszych działań – tj. wizyty przygotowawczej u naszych partnerów lub goszczenia ich u nas. Szkoła koordynująca rocznie otrzymuje na realizację zadań 2000 €, partnerska 1500 €. Dodatkowo przewidziane są granty zmienne na wyjazdy zagraniczne. Zainteresowanych odsyłam do artykułów: Krystyna Strużyna: Comenius bez tajemnic. „Głos Nauczycielski” 2002 nr 26 i 27; s. IV (żółta), Krystyna Strużyna: Comenius. „Głos Nauczycielski” 2002, nr 45; s. 10 oraz do Internetu: Agencja Narodowa – www.socrates.org.pl, „Part Base” (poszukiwanie partnerów) – http://partbase.eupro.se, i „European Schoolnet” – http://www.eun.org; inne przydatne adresy: http://europa.eu.int/comm/education/languages/index.html, http://europa.eu.int/comm/education/socrates/comenius/tools/evalchkl.htm, e-mail: socrates@socrates.org.pl.

Nasz projekt:

Szkoła Podstawowa nr 1 w Łodzi (www.spl.edu.lodz.pl) została koordynatorem projektu w ramach programu europejskiego Socrates Comenius o nazwie „Moje korzenie. Skąd pochodzę?”. W realizacji zadań współpracują z nami szkoły z Irlandii, Hiszpanii i Włoch. Program ma trwać dwa lata. Pierwszy rok to zagadnienia związane z obszarami wiedzy dotyczącymi najbliższego otoczenia ucznia: „Moje otoczenie. Moje miasto”, drugi to rozszerzenie wiedzy na temat „Mój kraj. Moja Europa”. Program koncentruje się więc na realizacji ścieżki regionalnej, tyle że w szerszym niż zazwyczaj zakresie.

Podczas analizy zadań projektu wyłoniła się potrzeba wydawania biuletynu, który ukazywałby się co dwa miesiące i zawierał informacje o działaniach podjętych w ramach programu. Redakcja biuletynu przypadła w udziale nauczycielce języka polskiego i nauczycielowi bibliotekarzowi.

Dyskutując na temat zawartości czasopisma, doszłyśmy do wniosku, iż lepiej będzie, jeśli zawartość biuletynu „zaprojektują” uczniowie. W końcu to głównie dla nich przeznaczone jest to wydawnictwo. Postanowiłyśmy zrealizować ten pomysł metodą projektów. W ten sposób powstało coś w rodzaju „projektu w projekcie”.

Biuletyn

W tej formie zajęć wzięli udział chętni uczniowie z klasy szóstej. Zadaniem uczniów było ułożenie treści w stałe rubryki, zapoznanie się z budową czasopisma, znalezienie i wykorzystanie w praktyce informacji na temat takich pojęć, jak: redaktor, komitet redakcyjny, oprawa graficzna, winieta czasopisma, artykuł, sprawozdanie, komentarz, felieton, reportaż i innych. Zaprosiłyśmy uczniów do odwiedzania biblioteki, przeglądania czasopism i rozmów z bibliotekarzem. Wskazałyśmy też inne drogi zdobywania wiedzy: instytucje związane z wydawaniem gazet i czasopism, pomoc rodziców, wreszcie studiowanie we własnym zakresie budowy wydawnictw periodycznych. Praca nad projektem trwała dwa tygodnie. W tym czasie uczniowie przygotowali pierwszy, przykładowy numer biuletynu. Zadania z tym związane uczestnicy wykonywali samodzielnie, opierając się często na własnym doświadczeniu, wykorzystując wiedzę już zdobytą, niekoniecznie w szkole; bez nadzoru ze strony nauczycieli, choć z ich pomocą zgodnie zresztą z ideą „metody projektów”. Po zakończeniu projektu, chętni będą działali dalej redagując teksty, zbierając informacje od nauczycieli i uczniów, realizujących zadania Socratesa.

W realizacji projektu uczestniczyło dwadzieścia osób z jednej klasy. Wielu z nich skorzystało z indywidualnych i grupowych konsultacji z bibliotekarzem, studiowali też samodzielnie dostępne czasopisma. Udzielano porad związanych z komputerową edycją tekstów (wykorzystując sprzęt dostępny w bibliotece), chociaż większość dzieci potrafi posługiwać się komputerem.

Prezentację projektów zaplanowano na lekcji języka polskiego pod kierunkiem, wychowawczyni, polonistki i jednocześnie współinicjatorki projektu – Elżbiety Milczarskiej.

Uczniowie stworzyli sześć propozycji budowy biuletynu. Pozostała część klasy wzięła udział w ocenie przygotowanych prezentacji. Uczniowie oceniali osiągnięcia swoich kolegów przyznając poszczególnym grupom miejsca od trzeciego do pierwszego. Wcześniej poszerzyli swoją wiedzę o ich pracy biorąc udział w „minikonferencji prasowej” zorganizowanej po prezentacji.

Uczestniczący w projekcie wydali opinię o swoich działaniach, wypełniając arkusz ewaluacji (wzór przejęty z artykułu Elżbiety Wójcickiej: Projekty edukacyjne na zajęciach z edukacji czytelniczej i medialnej). Oto charakterystyczne odpowiedzi na pytania: czego się nauczyłeś pracując w grupie i czy odpowiada ci taka forma zdobywania wiedzy:

Czego się nauczyłeś?	Czy odpowiada Ci taka forma?
Współpracy w grupie	Jest to fajny sposób zdobywania wiedzy poprzez zabawę i pracę
Nauczyłam się dużo rzeczy o Łodzi i współpracy w grupie	Tak, ponieważ była to zabawa i dobra nauka
Nauczyłam się zgodnej pracy w grupie	Tak, ponieważ pomysły wszystkich z grupy zostały w części spełnione
Pracy w grupie i zgadzania się ze swoimi współpracownikami	Tak, można się czegoś nauczyć i było fajnie
Współpracować w grupie, korzystać z pomocy nauczycieli (chętnie to robili)	Bardzo się cieszę, że podjęłam się pracy nad projektem. Moje oczekiwania zostały spełnione.
Cierpliwości i pracy w grupie	Tak, ponieważ można się w tej pracy pobawić.
Cierpliwości i że można liczyć na innych	Wydaje mi się, że była to dobra forma zdobywania wiedzy, przy okazji dobra zabawa.
Pracy w grupie i umiejętności pracy na komputerze	Tak, gdyż dużo dowiedziałam się o Łodzi.
Jak tworzyć gazetkę	To dobry sposób zdobywania wiedzy przy redagowaniu gazetki.

Podczas zajęć inicjujących projekt uczniowie zostali uprzedzeni o tym, w jaki sposób będą oceniane ich propozycje i jak będą wykorzystane ich pomysły.

Nauczyciele oceniali według trzech kryteriów:

zawartości (treść, rubryki stałe, zgodność z zadaną tematyką);
oprawy graficznej;
prezentacji (umiejętność ciekawego przedstawienia swoich dokonań).

Skala ocen. jak w szkole, od 1 do 6.

Każdy z projektów był na swój sposób interesujący. Nam jednak chodziło głównie o to, by uczniowie zorientowali się, co się dzieje na terenie szkoły z związku z programem i umiejętnie umieścili zebrane informacje w stałych rubrykach, wykorzystując do tego komputerowe edytory tekstu. Zawartość biuletynu i zgodność z tematyką była najważniejszym kryterium. Oprawa graficzna w niektórych grupach okazała się jedynym elementem, który można było wysoko ocenić. Sposób prezentacji własnych dokonań zawierał w sobie elementy promocji i reklamy oraz dramy.

Zadanie okazało się dość trudne dla uczniów. Świadczy o tym ilość pytań postawionych podczas inicjacji projektu. Najczęściej pytano o zawartość rubryk stałych. Uczniowie mieli problemy z podziałem treści, które chcieliby zamieścić w biuletynie, na grupy tematyczne oraz z poprawnością stylistyczną. Prezentacja własnych dokonań to część projektu, którą (teraz to sobie uświadomiłam). dobrze byłoby poprzedzić treningiem asertywności (godziny wychowawcze) oraz zajęciami kształcącymi umiejętności oratorskie (język polski lub godzina wychowawcza).

Uczniowie, nawet ci, którzy nie brali udziału w projekcie, redagują teksty, zbierają informacje, przepisują reportaże i felietony innych autorów na komputerze, układają krzyżówki i zagadki w języku angielskim. Te materiały przynoszą do biblioteki, gdzie tworzony jest biuletyn. Pod moim kierunkiem umieszczają je w odpowiednich rubrykach. Trzeba jednak ich stale mobilizować, przypominać o zbieraniu materiałów w klasach i od nauczycieli. Służą temu zebrania zespołu redakcyjnego (raz w miesiącu zbierają się wszyscy członkowie). Każdy tekst należy skrupulatnie sprawdzać, poprawiać i pilnować, by informacje zapożyczone były opatrzone opisem źródła. Aby zapobiec powstawaniu błędów w edycji, należy jak najczęściej spotykać się z redaktorami (spotkania indywidualne) i nieustannie przypominać o zasadach pisowni i stylistyki. Poprawianie tekstów przeważnie zostawiamy autorom. Niestety – na wydawanie takiego biuletynu odpowiedzialni nauczyciele muszą zarezerwować dużą ilość czasu. Pomijając samo komputerowe opracowanie tekstów (chociaż większość jest zapisana na dyskietkach, pozostaje chociażby zastosowanie kolorów czcionek i ich wysokości), które też zabiera sporo czasu, najwięcej uwagi poświęca się sprawdzeniu zgodności materiałów i sprawdzeniu, czy niczego nie pominięto.

Biuletyn opracowywany jest w programie Word. Każda strona ma jednakowy graficznie nagłówek i układ. W fazie tworzenia czasopisma wykorzystujemy umiejętności uczniów zdobyte na lekcjach informatyki (edycja tekstów), języka polskiego i angielskiego (poprawna stylistycznie redakcja tekstów i form wypowiedzi).

Zakończono edycję pierwszego numeru. Wydrukowany został na drukarce komputerowej i powielony. Pieniądze na dystrybucję czasopisma pochodzą z funduszu Socrates Comenius. Kilka egzemplarzy zostanie wysłanych do szkół stowarzyszonych, reszta rozprowadzana jest wśród uczniów, nauczycieli i rodziców za symboliczną kwotę ok. 50 gr., która zostanie przeznaczona na zakup materiałów eksploatacyjnych do drukarek komputerowych.

Na zakończenie chciałabym wszystkich zachęcić do podejmowania takiej formy pracy z uczniami. Sprawiła nam ona niesamowitą satysfakcję. Z przyjemnością oglądałyśmy prezentacje grup. a efekty wychowawcze przerosły oczekiwania. W tej metodzie równie ważny jest produkt końcowy, jak sam proces tworzenia i integrowania się członków grup w pracy nad wspólnym celem.

Bibliografia:

Szymański Mirosław. O metodzie projektów. Warszawa 2000.

Wójcicka Elżbieta. Projekty edukacyjne na zajęciach z edukacji czytelniczej i medialnej. „Biblioteka w Szkole” 2001 nr 10 s. 1-5.

Bibliografia dotycząca tworzenia gazetek szkolnych:

Materiały z Internetu http://www.odn.pila.pl/opracowanianauczycieli/podstawowe/wierzbicka/wierzbicka.htm.

http://www.gim1.slupsk.ids.pl/gazetka.htm

artykuły (wszystkie zostały opublikowane w „Bibliotece w Szkole” 1999 nr 10)

Miller Magda, Wasilewski Juliusz. Szalejący reporter, czyli jak zacząć (i szybko nie przestać) wydawać szkolną gazetę?

Miller Magda, Pisz tak jak mówisz, czyli to i owo o dziennikarstwie – propozycja warsztatów.

Stanisławczyk Teresa, Gazetka szkolna jako nietypowa forma pracy z czytelnikiem

Zarzycka Aleksandra, Samodzielnie redagujemy „Gońca Rumskiego”. Konspekt lekcji bibliotecznej w klasie I gimnazjum.

Co w numerze?