Potraktowałam zajęcia kółka czytelniczego w nieco odmienny sposób – postanowiłam przybliżyć uczniom sylwetki ludzi znanych, zasłużonych lub popularnych, którzy w jakiś sposób weszli do historii.

Za cele zajęć postawiłam sobie:

– poznawanie życiorysów i działalności osób, które miały wkład w rozwój ogólnoludzki w różnych dziedzinach;

– ocena działalności danej osoby przez uczniów;

– wyrobienie w uczniach realistycznego spojrzenia na tę osobę jako przeżywającą także – jak każdy inny człowiek – swoje sukcesy i porażki;

– zbudowanie w uczniach przekonania, że też mogą wejść do historii, jeśli odkryją dziedzinę, której mogliby się poświęcić.

Osoby przedstawione w cyklu spotkań stawały się uczniom bliskie – prowadząc zajęcia, rezygnowałam z podawania suchych faktów z ich życia, zamiast nich przedstawiałam wydarzenia mało znane lub anegdoty. Bohaterowie zajęć zostali strąceni z pomników zbudowanych im przez historię, stali się bliscy uczniom i żywi, uczniowie mogli się z nimi zaprzyjaźnić. Takie przedstawienie wzbudziło zaciekawienie i zainteresowanie życiem omawianej osoby.

Czym wiadomości encyklopedyczne różnią się od powieściowej autobiografii?

suchość faktów, faktograficzność	obrazowość, plastyczność opisu
układ chronologiczny	sensacyjność faktów, brak chronologii
pomnikowość	brak dystansu
dystans i złudzenie odległości	strącenie z pomnika opisywanej osoby, uświadomienie, że była takim samym człowiekiem jak my

Zajęcia przeprowadzałam według poniższego schematu:

Wprowadzenie – zapoznawałam uczniów z życiorysem omawianej osoby (dzieciństwo, dom rodzinny, lata młodzieńcze, wiek dojrzały, schyłek życia, śmierć); podawałam informacje dotyczące epoki, w której ta osoba żyła, jej osiągnięcia. Czas trwania wprowadzenia – około 5-10 minut.
Dyskusja – tematyka dyskusji była różnorodna, ale starałam się, aby uczniowie ocenili omawianą osobę w kontekście swego życia, aby się z nią porównali, budując swój pozytywny mentalny obraz, i stwierdzili, że mogą jej dorównać. Każdy uczeń wypowiadał się na zadany temat. Czas trwania dyskusji – około 10-15 minut.
Podsumowanie – ogólna charakterystyka omawianej osoby, z ponownym zwróceniem uwagi na jej osiągnięcia i pracę nad sobą, która doprowadziła ją do sławy, popularności. Czas trwania – około 2 minut.
Tematyka spotkań – podaję ciekawostki z życia danej osoby, które szczególnie zainteresowały uczniów, i źródło, z którego korzystałam. Ciekawych informacji oraz materiałów ilustracyjnych można też szukać w internecie.

I

ŻycieWandy Rutkiewicz

Wiadomości o domu rodzinnym – mieszkali we Wrocławiu, ojciec mało zarabiał, żyli w nędzy. Mieli kozę, która dawała im mleko. Mama nie radziła sobie z domem. Wanda już jako czterolatka sama robiła zakupy.
Wanda była dwa razy zamężna.
Ostatnia wyprawa Wandy – na Kangczendzongę w Himalajach. Szła z Carlosem Carsolio, szła wolno, rozdzielili się. On zdobył ośmiotysięcznik, spotkali się, gdy on już wracał, a ona atakowała szczyt. Carlos ostrzegał ją, żeby zeszła, była cała opuchnięta. Wanda zaginęła w górach, jej matka nigdy nie uwierzyła w śmierć córki.

Źródło

Artur Andersen: Wysokie obcasy. Portrety. Warszawa 2000

II

Michael Jackson ikoną kultury popularnej, czyli czy bycie idolem daje szczęście?

Michael od dziecka miał kontakt ze sceną. Jego wizerunek najpierw stworzył ojciec, potem był prowadzony przez swoich menedżerów, którzy dbali o jego wygląd, samopoczucie i życie prywatne. Był manipulowany, zniewolony.
Nie lubił szkoły. Nauczycieli obdarowywał biżuterią matki. Klasa szkolna wydawała mu się miejscem nieciekawym i obcym. Miał kłopoty z nauką, ponieważ ojciec organizował rodzinie zbyt dużo koncertów i Michael nie mógł się przygotować do lekcji, na których zwykle spał.

Źródło

Kevin J. Fox: Michael Jackson. Sekrety raju utraconego. Katowice 1996

III

Niektóre wątki z życia i twórczości Czesława Miłosza, czyli zwyczajne życie daje pogodę ducha i zadowolenie

Ojciec Miłosza pracował na Syberii, w Krasnojarsku. Cała rodzina Miłoszów pojechała tam koleją transsyberyjską.
Miłosz nie chodził do szkoły podstawowej, matka nauczyła go czytać i pisać. Potem nauczycielka prywatnie przygotowała go do egzaminu do gimnazjum, który od razu zdał w 1921 r. Było to Gimnazjum im. Króla Zygmunta Augusta w Wilnie.
Uniwersytet Berkley – w 1960 r. zaproszenie Miłosza, zaproponowanie mu tytułu profesora dożywotniego po kilku miesiącach jego bytności tam. Wykładał m.in. literaturę polską i rosyjską, chociaż nie ukończył w tym kierunku żadnych studiów filologicznych.

Źródło

Aleksander Fiut: Rozmowy z Czesławem Miłoszem. Kraków 1981

IV

Anna Achmatowa – twórczość i życie na tle historii sowieckiej Rosji

Aresztowano syna Anny Lowę i jej męża Punina. Achmatowa napisała list do Stalina – obaj po tym zdarzeniu wyszli na wolność.
Achmatowa bez środków do życia – 14 sierpnia 1946 r. Komitet Centralny partii podjął uchwałę o miesięcznikach literackich „Zwiedza” i „Leningrad”. „Leningrad” unicestwiono, a w „Zwiedzie” wymieniono redakcję pod zarzutem publikowania utworów bezideowych. Achmatową wysiedlono z mieszkania, potem mieszkała kątem u różnych przyjaciół.

Źródła

Artur Andersen: Wysokie obcasy. Portrety. Warszawa 2000 Anna Achmatowa: Poezje. Wybór i posłowie Jadwiga Szymak-Reiferowa. Kraków 1981

V

Maria Skłodowska-Curie, czyli czy warto poświęcić życie dla nauki?

Za swą pracę badawczą Maria nie dostawała wynagrodzenia, ale w połowie 1898 r. członkowie Akademii Francuskiej przyznali jej jako pierwszej kobiecie nagrodę Gegnera w wysokości 3800 franków.
W listopadzie 1906 r. objęła jako pierwsza kobieta w historii Sorbony wykłady po Piotrze Curie, nie dostała jednak jego katedry, tylko pełniła obowiązki wykładowcy. Pracowała nad uzyskaniem metalicznego radu.
Maria organizowała podczas I wojny światowej ambulansy do prześwietlania rannych. W lipcu 1916 r. jako jedna z pierwszych kobiet zrobiła prawo jazdy, aby móc prowadzić półciężarowy samochód. Wojskowi dopuszczali ją niemal do linii frontu. Wyposażone w aparaty rentgenowskie pojazdy zwano małymi Curie, przebadano w nich 10 tysięcy rannych.

Źródło

Artur Andersen: Wysokie obcasy. Portrety. Warszawa 2000

VI

Życiei twórczość Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej

Pawlikowska-Jasnorzewska była córką Wojciecha Kossaka, wnuczką Juliusza Kossaka, siostrą Magdaleny Samozwaniec.
Swoją kulturę umysłową zawdzięczała starannej edukacji domowej i lekturom. Nauki szkolnej nie pobierała, nie kończyła też wyższych studiów. Przez krótki czas uczęszczała jako wolna słuchaczka na ASP w Krakowie.
Miłości i małżeństwa Marii Pawlikowskiej- Jasnorzewskiej – jej pierwszym adoratorem był Rumun Guido Della Scala, podarował jej pięknego ogiera ze stadniny swej ciotki. Potem pojawił się porucznik ułanów Bzowski. Maria wyszła za niego za mąż w 1915 r., okazało się jednak, że nie rozumie on jej nastrojów. Maria poznała w Zakopanem Jana Pawlikowskiego, rozwiodła się z Bzowskim i poślubiła Pawlikowskiego, ale ich pożycie nie układało się. Pawlikowski wyjechał do Wiednia, poznał tam baletnicę, z którą miał dziecko. Maria, dowiedziawszy się o zdradzie, rozwiodła się z mężem. Po raz trzeci wyszła za mąż za Stefana Jasnorzewskiego, oficera lotnictwa, który okazał się kochającym mężem, czułym, wesołym. To małżeństwo trwało do jej śmierci 9 lipca 1945 r. w Manchesterze (Anglia).

Źródła

Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny. Tom II. Warszawa 1985 Piotr Łopuszański: Sławni ludzie. Warszawa 1996 Maria Pawlikowska-Jasnorzewska. Portret z łezką. Poezje. Bielsko- -Biała 1993 Magdalena Samozwaniec: Zalotnica Niebieska. Warszawa 1995

VII

Życiei twórczość Juliana Tuwima

Julian Tuwim w gimnazjum uczył się źle, szczególną trudność sprawiała mu matematyka.
Po wojnie – lewicowe przekonania Tuwima podobały się władzy komunistycznej, która dała mu mieszkanie przy ul. Wiejskiej w Warszawie, samochód, a potem willę w Aninie. Tuwim po wojnie utrzymywał kontakty jedynie ze Staffem, który dzięki jego protekcji otrzymał mieszkanie.

Źródła

Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny. Tom II. Warszawa 1985 Piotr Łopuszański: Sławni ludzie. Warszawa 1996 Julian Tuwim: Wiersze wybrane. Opracował Michał Głowiński. Wydanie I

V, rozszerzone. Wrocław 1986

VIII

Życiei twórczość Leopolda Staffa

Staff dostał się pod patronat Maryli Wolskiej, dzięki niej uzyskał trzysta koron na druk debiutanckiego tomiku Sny o potędze. Tomik ukazał się w 1901 r. Za pośrednictwem Wolskiej Staff poznał rodzinę Pawlikowskich. Przeżył też pierwszą miłość do Halszki Hubickiej.
Małżeństwo Staffa z Heleną Lindenbaum – poznał ją w 1908 r. w Zakopanem i kazał jej na siebie czekać aż dwanaście lat.

Źródła

Piotr Łopuszański: Sławni ludzie. Warszawa 1996 Leopold Staff: Wiersze wybrane. Warszawa 1951 IX

Życiei twórczość Marka Twaina

Mark Twain urodził się w 1835 r. Jego prawdziwe nazwisko to Samuel Langhorne Clemens. Pracował na Missisipi jako pilot parowców rzecznych; później okrzyk ludzi pilotujących statki – mark twain (miara dwóch sążni głębokości, oznaczający bezpieczną żeglugę) – przyjął jako swój pseudonim literacki.
W 1870 r. ożenił się z Olivią Langdon. Poznali się dwa lata wcześniej i zakochali od pierwszego wejrzenia. Olivia była dla Twaina wcieleniem ideału kobiety. Ona pierwsza czytała jego utwory, poprawiała je. Przeżyli z sobą 34 lata. Swój stosunek do kobiety pisarz przedstawił humorystycznie w Pamiętnikach Adama i Ewy.

Przygody Hucka uznano za najwybitniejszą powieść amerykańską, o której Hemingway powiedział, że cała nowoczesna literatura amerykańska wywodzi się z tej jednej książki. Źródło Piotr Łopuszański: Sławni ludzie. Warszawa 1996

X

Życiei twórczość Honore de Balzaca

Balzac zatrudnił człowieka, który miał mu dostarczać pomysłów do powieści w zamian za utrzymanie. W końcu zbankrutował, rodzinny majątek przepadł, pisarz wpadł w długi.
Sławę przyniosły mu powieści Szuani, potem Fizjologia małżeństwa. Był przyjmowany na salonach, kobiety pisały do niego listy pełne uwielbienia, jednak wysokie honoraria nie pokryły długów, zaangażował się więc w ryzykowne przedsięwzięcia – szukał srebra na Sardynii. Wpadł w jeszcze większe długi, ukrywał się przed wierzycielami, spał w dzień, do miasta wychodził nocą, każde jego kolejne mieszkanie miało drugie wyjście.
Kochał ze wzajemnością hrabinę Ewelinę Hańską. Spotkali się w Szwajcarii pod okiem męża hrabiny, starszego od niej o 25 lat. Potem spotykali się w Wiedniu, a po śmierci męża hrabiny wzięli ślub w Berdyczowie, po 18 latach znajomości. Balzac gościł w majątku żony w Wierzchowni, po półtora roku oboje przyjechali do Paryża.

Źródła

Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny. Tom II. Warszawa 1985 Piotr Łopuszański: Sławni ludzie. Warszawa 1996

Co w numerze?