Przejmująca, niepokojąca muzyka, z dowolnego filmu kryminalnego (np. Różowa Pantera). Agata Christie siedzi przy stoliku, głośno czyta.

Agata Christie: „Pani Bantry często się rozkoszowała porannymi snami, przerywanymi zwykle przyniesieniem śniadania. Nabierała świadomości, słysząc znajome odgłosy budzącego się domu. Szczęk kółek od firanek na schodach, gdzie pokojówka podnosiła story. Kroki drugiej pokojówki, krzątającej się ze szczotką i szufelką po korytarzu. A w oddali głuchy dźwięk ciężkiej zasuwy, otwieranej przy drzwiach wejściowych. […] w końcu rozlegną się szybkie, lekkie kroki na korytarzu, szelest nakrochmalonej sukni, cichy brzęk filiżanek. […] Pani Bantry zmarszczyła czoło. W jej półsen wdarło się coś niezwykłego; kroki na korytarzu były o wiele za szybkie, o wiele za wczesne. […] W zielonym półmroku nagle pojawiła się zdyszana pokojówka i zanosząc się od płaczu, wykrztusiła:
– Och, proszę pani, w bibliotece leży trup!
Potem Mary, łkając spazmatycznie, wypadła z pokoju”.

Pukanie, wchodzi asystentka i anonsuje.

Jane: Przyszedł pan Oliver Patterson, redaktor jakiejś gazety. Czy może wejść?

Agata przerywa czytanie.

Agata Christie: A to z „Timesa”! Zapraszam cię, młody człowieku! Dochodzi 17, więc napijemy się razem starej, dobrej angielskiej herbaty!

Olivier: Pani Agato, to prawdziwy zaszczyt gościć u pani. Nie przeszkadzam?

Agata Christie: Skądże. Właśnie przypominam sobie moją książkę z 1942 r. – Noc w bibliotece. To świetny sprawdzian, przeczytać swoją książkę np. po 17, 18 latach. Zmienia się punkt widzenia. Jedna rzecz wytrzymuje próbę czasu, inna nie. Książkę tę napisałam w czasie wojny, ba, jednocześnie pisałam dwie książki: Noc w bibliotece i N. czy M. Działało to na mnie odświeżająco; nie chciałam siedzieć bezczynnie i snuć czarne myśli. Wie pan, dopiero dziś w pełni zdaję sobie sprawę z tego, jak ogromny dorobek przyniosły mi lata wojny. Pewno dlatego że brakowało rozrywek; prawie nie wychodziło się wieczorem.

Olivier: Zapewne… Pracuje pani nad swoją biografią. Czy mógłbym liczyć na uchylenie rąbka tajemnicy warsztatu pisarskiego?

Bez wstępu następuje recytacja Agaty.

Agata Christie:
Dziesięć małych Murzyniątek
Jadło obiad w Murzyniewie,
Wtem się jedno zakrztusiło –
I zostało tylko dziewięć.
Dziewięć małych Murzyniątek
Poszło spać o nocnej rosie,
Ale jedno z nich zaspało –
I zostało tylko osiem. […]

Jane wnosi herbatę i włącza się w recytację.

Agata Christie: To stare dzieje. Napisałam taką powieść w 1939 r. Dziesięciu Murzynków, ponieważ zafrapowały mnie niebywałe trudności z przeprowadzeniem całego pomysłu. Dziesięcioro ludzi musiało zginąć w taki sposób, aby historia nie wydała się absurdalna ani morderca nazbyt oczywisty. Dopracowywałam tę książkę miesiącami, ale efekt wypadł jak należy. Fabuła jest prosta, klarowna, zagadka praktycznie nie do rozwikłania, chociaż da się sensownie wyjaśnić. Chyba to właśnie dzięki Dziesięciu Murzynkom zostałam dramatopisarką. Później zmieniłam tytuł na I nikogo już nie było.

Olivier: Czy fascynowały panią historie mrożące krew w żyłach?

Agata Christie: Zaczęłam pisać powieści kryminalne, choć nie znosiłam nigdy okrucieństwa i rozlewu krwi. Kto by przypuszczał, że będę pisarką? Przecież uwielbiałam matematykę! W moich książkach najważniejsza jest dla mnie tajemnica. Kto zabił? – zachodzi w głowę czytelnik, ale nigdy nie udaje mu się rozwikłać zagadki.

Olivier: Rzeczywiście, pani książki są pełne inteligentnych łamigłówek. Skąd czerpie pani pomysły na te wszystkie historie?

Agata Christie: Pomysły zjawiają się w najmniej oczekiwanych momentach: idę ulicą, oglądam wystawę sklepu z kapeluszami, aż tu nagle błyska myśl: o, w ten sposób można by znakomicie zamaskować zbrodnię, nikt się nie domyśli. Czasem jakiś pomysł przychodzi mi do głowy podczas zmywania naczyń. Zwykle mam pod ręką pół tuzina zeszytów, notuję tam co ciekawsze koncepty, informacje o truciznach i lekach, wyczytane w gazecie doniesienia o szczególnie chytrych oszustwach. Rzecz jasna, gdybym trzymała notatki w idealnym porządku, uniknęłabym wielu kłopotów.

Olivier: A na truciznach znała się pani wybornie…

Agata Christie: Ba! W czasie wojny przeszłam szkolenie pielęgniarskie. Początkowo pracowałam w szpitalu, potem w aptece. Śmiertelnie się nudziłam, jedyną rzeczą, która mnie tam interesowała, były trucizny. Zafascynowana zabójczą siłą jednej zaledwie kropli, postanowiłam napisać książkę o morderstwie przez otrucie… To wtedy wymyśliłam postać detektywa Herkulesa Poirot. W ciągu kilku tygodni napisałam swój pierwszy kryminał – Tajemnicza historia w Styles. Był to rok 1920, a ja liczyłam sobie 30 wiosen.

Olivier: Herkules to, zdaje się, pani ulubiony bohater.

Agata Christie: Na pewno mam sentyment do tej postaci, bo od tej książki zaczęła się moja kariera pisarska. Poirot to as belgijskiej policji, nieubłagany tropiciel przestępców. To nieduży jegomość o czarnych wypielęgnowanych wąsach, nienagannym wyglądzie i nienagannych manierach. Nie znosił angielskiej kuchni i whiskey.

Agata nastawia płytę z muzyką z dawnych lat, np. foxtrotem. Słuchają fragmentu, muzyka cichnie.

Olivier: A życie prywatne, jeśli wolno spytać?

Agata Christie: Pochodzę ze szczęśliwej, bogatej rodziny, mieszkałam z rodzicami w Ashfield na zachodnim wybrzeżu Anglii. Ojciec, Amerykanin, był człowiekiem niezwykle zgodnym i miał poczucie humoru, w przeciwieństwie do matki, która była melancholiczką.

Olivier: Pani znana jest z pogodnego usposobienia?

Agata Christie: Owszem. Zawsze budziłam się rano z uczuciem radości, radości z tego, że żyję. Można lubić prawie wszystko i cieszyć się prawie każdym rodzajem jadła i stylu życia. Można znajdować przyjemność w życiu na wsi, w psach, w błotnistych drogach, albo w miastach, w zgiełku, w ludziach, w gwarze. Nie każdy dzień musi być przyjemny… Muszę powiedzieć, że potrafię się cieszyć prawie ze wszystkiego. Jedną z radości w moim życiu było pływanie, kąpanie się, i nadal nią zostało.

Olivier: To zdumiewające, miła pani…

Agata Christie: W młodości byłam przystojna (puszcza oczko). Moja rodzina wybucha gromkim śmiechem, gdy mówię, że uważano mnie za ładną dziewczynę. Córka powiada wtedy: Ależ, mamo, nie mogłaś być ładna, popatrz na te okropne stare fotografie! Mówiono też, że nigdy nie pasowałam do „dobrego towarzystwa”. Miałam silną osobowość, bujną fantazję i pogodę ducha, a kobiety w latach mojej młodości musiały być kruche i nadwrażliwe.

Olivier: Ale przyszedł i dla pani czas na miłość?

Agata Christie: O tak! Archiego, oficera lotnictwa, poznałam na tańcach, jeszcze przed I wojną światową. Byłam prawdziwie zakochana, jednak… Istotę szczęścia odczułam przy moim drugim mężu, Maksie Mallowanie, archeologu. Poznałam go w 1930 r., gdy wyruszyłam w samotną podróż słynnym pociągiem Orient Express, o której zawsze marzyłam. Zawsze uwielbiałam pociągi. Podróż ta zaowocowała słynną książką Morderstwo w Orient Expressie. Przeżyliśmy razem bardzo długie i bardzo dobre życie. Tak więc choć w książkach mordowałam, w życiu kochałam gorąco. Drogie panie, pamiętajcie: Najlepszym mężem jest archeolog – im starsza żona, tym bardziej się nią interesuje… Lepiej nie mogłam trafić, tym bardziej że dzieliła nas spora różnica wieku, 14 lat.

Olivier: Pani Agato, jest pani niezwykłą kobietą, obdarzoną bujną wyobraźnią i żyłką awanturnika, nie przejmowała się pani konwenansami epoki. Z tego, co wiem, oba śluby odbyły się w atmosferze skandalu. I jeszcze to pani tajemnicze zniknięcie…

Agata Christie: Wszyscy wiedzą, że na te zwierzenia nie dam się naciągnąć. Niech ten incydent pozostanie moim sekretem. Dziękuję Bogu za dobre życie. I miłość, która była mi ofiarowana. Moje życie było pełne: dwie wojny światowe, dwa małżeństwa, podróże dookoła świata, rodzina… Jestem zadowolona, robiłam to, co chciałam robić.

Olivier: Miło było posłuchać głosu kobiety spełnionej i zadowolonej ze swego życia. Czy czuje pani dumę ze swoich osiągnięć? Przecież lista pani czytelników stale rośnie, jest pani równie poczytna jak Szekspir. Pokuszę się o matematyczne podsumowanie: napisała pani prawie 80 powieści i zbiorów opowiadań kryminalnych, powstały 23 filmy pełnometrażowe na podstawie pani powieści, 18 sztuk scenicznych, dwie książki autobiograficzne, dwa tomiki wierszy, tomik opowiastek i wierszy gwiazdkowych…

Agata Christie: Bardzo cenię sobie to, że dzięki literaturze stałam się bogata i że mogłam zjeść kolację w Buckingham z królową Elżbietą II (wręczyła mi ona Order Imperium Brytyjskiego). Własny samochód i kolacja u królowej Anglii – nie wierzyłam, że coś podobnego spotka właśnie mnie. Sporo radości sprawiło mi też to, gdy przedstawiciele muzeum figur woskowych Madame Tussaud zaproponowali, że wykonają moją podobiznę. To daje mi pewną szansę na nieśmiertelność (śmiech).
Olivier: A propos, czy zdarza się pani myśleć o śmierci?

Agata Christie: Śmierć mnie nigdy nie przerażała. Jeśli już mowa o wojnie: napisałam dwie książki i złożyłam je w sejfie bankowym, w razie gdybym zginęła w czasie nalotu. „Od razu wam się poprawi humor – powiedziałam córce Rosalind i mężowi – Pomyślcie, wracacie z pogrzebu, a tu na każde czeka książka!” „Wolelibyśmy ciebie” – odparli. „Mam nadzieję!” A potem wszyscy wybuchnęliśmy śmiechem. (Z nostalgią): Życie jest fascynujące, wie się o nim tak mało – zna się jedynie własną niewielką rólkę…

Olivier: Czas na mnie, dziękuję. Wywiad ukaże się w przyszłym tygodniu. Do widzenia! A, jeszcze jedno: herbata wypita w takim towarzystwie smakowała wybornie.

Agata Christie: Mimo tej kropli arszeniku?… (Po chwili konsternacji gościa): Żartowałam! Dobrej podróży! A ja wracam do Nocy w bibliotece. Może bym jednak tutaj coś zmieniła?…

Muzyka jak na początku.

Agata Christie (po wyjściu gościa, do siebie):
Ślepe myszki trzy,
Spójrz, jak one biegną.
Pobiegły wszystkie do farmera żony,
Ona ostrym nożem obcięła im ogony.
Zegar pierwszą bije,
Mysz w dziurze się kryje.
Hickory, dickory, dock.
Głośna muzyka z Różowej Pantery.

Bibliografia:

Agata Christie: Autobiografia. Wrocław: Wyd. Dolnośląskie, 2010. ISBN 978-83-245-8956-2
Agata Christie: Noc w bibliotece. Warszawa: Prószyński i S-ka, cop. 1957. ISBN 83-7469-372-X

Strony internetowe:

Agata Christie o swoich utworach [online]: agathachristie.pl [dostęp: 27.08.2015]
Motta i cytaty w utworach Agathy Christie [online]: agathachristie.pl [dostęp: 27.08.2015]
Bibliografia [online]: agathachristie.pl [dostęp: 27.08.2015]
Agatha Christie o literaturze kryminalnej [online]: agathachristie.pl [dostęp: 27.08.2015]

Co w numerze?