Dzięki osobistym kontaktom z p. Ireną Linton-Smith, bibliotekarką Junior High School (niższa szkoła średnia) w Vero Beach, Instytut Bibliotekoznawstwa Uniwersytetu Wrocławskiego otrzymał m.in. dwa przewodniki — jeden dla uczniów, drugi dla nauczycieli, zawierające regulamin korzystania z biblioteki i opis rozmieszczenia zbiorów.

Warto z nimi zapoznać się dla porównania stylu i warunków pracy bibliotek szkolnych w USA z naszymi realiami. Szczególnie godne uwagi jest daleko idące wykorzystanie biblioteki przez nauczycieli w procesie dydaktycznym.

POWIERZCHNIA BIBLIOTEKI, a właściwie media center (multimedialne centrum dydaktyczne) w Junior High School w Vero Beach na Florydzie liczy 654 m² i obejmuje czytelnię wraz ze zbiorami, pokój konferencyjny do głośnych grupowych zajęć, salę audiowizualną do zbiorowego korzystania z dokumentów audiowizualnych, biuro i pokój do pracy bibliotekarzy.

SZKOŁA LICZY 1250 UCZNIÓW ósmych i dziewiątych klas (wiek 13-15 lat). W maju 1991 r. w zbiorach znajdowało się 15 747 książek, 555 tytułów czasopism, 3704 jednostki zbiorów nieksiążkowych, jak płyty, przezrocza, filmy, kasety wideo, dyskietki z programami komputerowymi. Gromadzi się też i eksponuje prace uczniów, wytworzone w procesie dydaktycznym (np. w 1992 r. prace poświęcone Szekspirowi). Na ścianach umieszczane są rysunki i afisze wykonane przez uczniów.

BIBLIOTEKA UMOŻLIWIA uczniom i nauczycielom korzystanie z czterech innych bibliotek: z biblioteki wyższej szkoły średniej (Senior High School), College’u, biblioteki powiatowej i stanowej, która pełni funkcję centrum informacji dla stanu Floryda.

Z BIBLIOTEKI KORZYSTA przeciętnie 80-85% uczniów. Średnia wypożyczeń (bez materiałów wykorzystywanych na miejscu) wynosi 18,4 wol. książek, 1,2 czasopism i 2,1 jednostki zbiorów nieksiążkowych na 1 ucznia rocznie.

W BIBLIOTECE PRACUJĄ trzy bibliotekarki, a właściwie specjalistki od mediów (media specialist) i pomoc biurowa. Tygodniowy wymiar czasu pracy bibliotekarzy jest taki sam jak nauczycieli — 39 godzin.

Oprócz udostępniania zbiorów na miejscu i do domu, udzielania informacji i pomocy uczniom poszukującym odpowiednich materiałów, pomocy nauczycielom w organizowaniu samodzielnej pracy uczniów w media center i zajęć w klasach (z wykorzystaniem bibliotecznych zbiorów) bibliotekarki prowadzą przysposobienie biblioteczno-informacyjne dla uczniów ósmych klas i nowo przybyłych uczniów klas dziewiątych. Kończy się ono dwukrotnym quizem (testem) sprawdzającym przyswojone wiadomości i umiejętności. Wyniki quizu są oceniane przez bibliotekarki i odnotowywane w arkuszach ocen przez nauczycieli języka angielskiego. Pracownicy biblioteki troszczą się o rozwijanie zamiłowań i zainteresowań czytelniczych uczniów poprzez konkursy, wystawy, przeglądy nowości dokonywane np. przez uczniów „wędrujących reporterów” w czasie lunchu i publikowane w gazetce szkolnej. Prowadzi się akcję propagującą czytanie w domu przez 20 minut dziennie (co jest dla nas trochę szokujące ze względu na minimalizm wymiaru czasu, jaki uczeń powinien przeznaczać na lekturę).

BIBLIOTEKA JEST SKOMPUTERYZOWANA, opisy nowych nabytków są sukcesywnie wprowadzane do pamięci komputera.

PRZEWODNIK PO CENIRUM DYDAKTYCZNYM JUNIOR HIGH SCHOOL W VERO BEACH NA FLORYDZIE

Przewodnik dla ucznia

(opracowany przez Caroline Davis, Irene Linton-Smith , Helen Davis).

Zasady korzystania z centrum (Library/Media Center)

Centrum czynne jest w godzinach 7.00-14.45. Obsługa zaprasza wszystkich uczniów szkoły do wszechstronnego korzystania ze zbiorów i usług centrum. Materiały, które dostarcza centrum, mogą ci pomóc w nauce szkolnej i rozwoju osobowości. Bibliotekarze będę bardzo zadowoleni, jeśli zechcesz je wykorzystać. Podane niżej zasady zostały ustalone, aby pokierować twoim postępowaniem. Twoja współpraca w przestrzeganiu tych reguł sprawi, że bieżący rok upłynie przyjemnie i pożytecznie.

Wstęp do L/MC podczas godzin nauki szkolnej odbywa się za okazaniem indywidualnej przepustki, którą wystawia twój nauczyciel. Podane jest na niej twoje imię, nazwisko, data i godzina. Okazanie tej przepustki jest warunkiem korzystania z centrum. Następnie połóż teczkę z książkami przy wejściu, po lewej stronie przy ścianie, by nie tarasować drzwi. Wnoszenie teczek do centrum jest zabronione. Podaj bibliotekarzowi, który siedzi za ladą, swoją przepustkę. Gdy zechcesz wrócić do klasy, otrzymasz specjalną przepustkę od bibliotekarza, oryginalna zostanie wtedy w L/MC. Jeśli chcesz z ważnych powodów opuścić centrum, poproś kogoś z obsługi o pozwolenie i przepustkę. Zastrzegamy sobie prawo odmówienia wydania przepustki. Przed i po zajęciach w szkole centrum jest dostępne bez przepustki. Jest to wspaniały czas na naukę, poszukiwania potrzebnych materiałów, wybór wydawnictw informacyjnych na następny dzień lub zwrot przeczytanych książek. Dobre zachowanie jest najważniejsze w utrzymaniu odpowiedniej atmosfery do uczenia się w centrum. Jeśli według opinii centrum uczeń nie zachowuje się poprawnie, przeszkadza innym uczniom, zostaje odesłany z powrotem do klasy lub nawet zabrania mu się korzystać ze środków i materiałów centrum przez pewien czas.

Podpisy na kartach

Do wypożyczania materiałów z centrum konieczna jest karta z odręcznym podpisem ucznia i jego adresem domowym. Każdy jest odpowiedzialny za materiały wypożyczone z biblioteki na jego nazwisko. Nie pożyczaj nikomu pozycji będących własnością centrum.

Wypożyczanie książek

Wypożyczenia są kontrolowane raz w miesiącu, zwykle w trzeci czwartek. Wydawnictwa informacyjne (z niebieską kartą) mogą być wypożyczane uczniom na dobę, tzn. po skończonych lekcjach do następnego dnia. Muszą być zwrócone do biblioteki przed pierwszą lekcją.

Zwrot książek

Jeśli skorzystałeś już z danej książki, staraj się oddać ją jak najszybciej, tak, by inni też mogli z niej korzystać. Za przetrzymywanie książek ustalone są kary: dwa centy za każdy dzień (również w weekendy i wakacje). Za wydawnictwa informacyjne płaci się więcej: dziesięć centów za każdą lekcję zwłoki lub 60 centów za dzień. Jeśli książka zostanie zniszczona lub zagubiona, osoba która ją wypożyczyła, musi za nią zapłacić. Każdy jest finansowo odpowiedzialny za książki, które pożycza. Nie należy pożyczać książek innym osobom.

Źródła informacji i układ zbiorów w L/MC

Książki historyczne, biografie, etc., oparte raczej na wydarzeniach autentycznych niż fantastycznych („Non fiction”). Ułożone wg klasyfikacji dziesiętnej Dewey’a (DDS — Dewey Decimal System). Książki biograficzne należą do działu 921, biografie zbiorowe — 920.
Beletrystyka („Fiction”) — utwory zawierające wymyślone zdarzenia i postaci są ułożone alfabetycznie według autorów.
Wydawnictwa informacyjne i książki popularnonaukowe z różnych dziedzin. Wypożycza się tylko do następnego dnia rano. Ułożone są według DDS.
Odbitki artykułów z gazet, czasopism, dokumentów rządowych i czasopism fachowych na luźnych kartkach (SIRS — Social Issues Resources Series). Są to pozycje dotyczące bieżących, przełomowych problemów i wydarzeń, wobec których staje społeczeństwo. Można z nich skorzystać przy biurku kontrolnym.
Teczka wycinków na temat bieżących wydarzeń, aktualności ze świata (Vertical File). Znajduje się przy ladzie bibliotecznej.
Wydawnictwa periodyczne. Najnowsze czasopisma są wyłożone na specjalnej półce, by był do nich łatwy dostęp. Poprzednie numery są kompletowane i przechowywane w rocznikach, z których również można skorzystać.

Kopiarka

W centrum znajduje się kopiarka, z której mogą korzystać uczniowie (10 centów za arkusz). Istnieje również możliwość powielenia przezroczy – 50 centów za przezrocze.

Terminy, które warto znać

LMC — Library Media Center – centrum, w którym znajduje się zbiór książek, czasopism, zbiorów audiowizualnych oraz sprzęt. Są one wypożyczane uczniom i nauczycielom po to, by pomagać w realizowaniu programu nauczania i wyrabiać nawyk czytania dla przyjemności.

Znak klasyfikacji i sygnatura— szereg liter i cyfr służących do identyfikacji danego dzieła. Spróbuj na podstawie karty katalogowej dotrzeć do książki na półce. Dewey Decimal Classification (DDC) to system klasyfikacji bibliotecznej, który dzieli całą wiedzę na 10 głównych działów. System ten jest używany do układania wszystkich zbiorów poza beletrystyką. Powielone schematy DDC znajdują się na wyznaczonym biurku.

000 Dział ogólny

100 Filozofia i dziedziny pokrewne

200 Religia

300 Nauki społeczne

400 Języki

500 Nauki ścisłe

600 Technika i nauki pokrewne

700 Sztuka

800 Literatura

900 Geografia ogólna i historia

Przewodnik dla nauczyciela

(opracowany przez June Sullivan, Irene Linton-Smith, Helen Davis)

Zadania centrum

Vero Beach Jr. High School Media Center został zorganizowany dla obsługi całego procesu nauczania w szkole. Mogą z niego korzystać uczniowie, nauczyciele, rodzice i inni członkowie społeczności lokalnej. Pomaga w realizowaniu programu nauczania poprzez współpracę z nauczycielami, dostarczanie materiałów drukowanych oraz dokumentów i sprzętu audiowizualnego.

Godziny otwarcia: 7.00-14.45

Zasady korzystania z centrum

Działalność LMC powinna być dostosowana do pracy szkoły. W tym miejscu uczniowie mogą pracować w ciszy, bez rozpraszania uwagi obecnością kolegów. Wszyscy korzystający z centrum powinni w związku z tym zachowywać się tak, by nie przeszkadzać innym. Niezdyscyplinowani uczniowie będą musieli opuścić centrum, mogą też zostać zgłoszeni do dziekana.

Zanim przyprowadzisz klasę do centrum, omów z nią, jak osiągnąć wyznaczony cel przy użyciu różnych materiałów. Uczniom nie wolno hałasować ani chodzić po pomieszczeniach centrum i rozmawiać z kolegami.

Informacje dla nauczyciela

Uczniowie zostawiają swoje teczki przy wejściu po lewej stronie przy ścianie, by nie tarasować drzwi. Materiały, które będą im potrzebne, mogą ze sobą zabrać do centrum. Przy wyjściu wszystkie wypożyczone książki należy otworzyć i pokazać przy ladzie bibliotecznej. Pozwalamy uczniom przez 2-3 minuty odnieść na półki dokumenty, z których korzystali. Potem przechodzą przez drzwi kontrolne i czekają na dzwonek. Jest to ważne dla ochrony zbiorów.

Książki

Wypożyczenia odbywają się przy pomocy karty bibliotecznej z twoją sygnaturą lub karty z twoimi danymi personalnymi. Czas przetrzymywania nie jest ograniczony. Gdy przestaniesz korzystać z danej pozycji, zwróć ją w oznaczonym miejscu przy ladzie bibliotecznej. Jeśli ktoś będzie poszukiwał wypożyczonych przez ciebie dokumentów, otrzymasz pocztą prośbę o zwrot.

Indywidualna praca ucznia

Wszyscy uczniowie korzystający z biblioteki podczas zajęć lekcyjnych muszą mieć indywidualną przepustkę zawierającą imię i nazwisko ucznia, datę, godzinę i podpis nauczyciela. Przepustki są dostępne w biurze centrum.
Każdy nauczyciel może wysłać w czasie lekcji pięciu uczniów do centrum.
Jeśli uczeń nie korzysta z biblioteki lub przeszkadza innym, zostaje natychmiast wysłany z powrotem do klasy.

Korzystanie z biblioteki

Jeśli nauczyciel chce zarezerwować bibliotekę na zajęcia z klasą, musi to zgłosić bibliotekarzowi dzień wcześniej. Terminarz rezerwacji znajduje się w biurze biblioteki. W centrum mogą jednocześnie przebywać dwie klasy.
Nauczyciele muszą przyprowadzić klasę do centrum i stale z nią przebywać.
Nauczyciele powinni wcześniej porozumieć się z bibliotekarzem, jeśli na zajęcia w klasie czy w bibliotece trzeba przygotować książki lub inne dokumenty.
Nauczyciele są odpowiedzialni za zbiory zabrane do klasy.
Nauczyciele na zastępstwie właściwie nie powinni brać klasy do LMC ani wysyłać tam indywidualnie uczniów, chyba że klasie wypadają zaplanowane wcześniej, wynikające z programu zajęcia.
Zbiory w gabinetach powinny być zwrócone do biblioteki po wykorzystaniu, by mogły jak najszybciej służyć innym.

Materiały audiowizualne w Media Center

Sprzęt i oprogramowanie komputerowe są codziennie sprawdzane przed ponownym użyciem,
Nauczyciele powinni wcześniej porozumieć się ze specjalistą od środków AV, gdy chcą skorzystać z dokumentów specjalnych w pracowniach.
Nauczyciele są odpowiedzialni za sprzęt i oprogramowanie wypożyczane do gabinetów.
Przezrocza i inne materiały na przezroczystych błonach uczniowie mogą powielać za pozwoleniem nauczyciela i opłatą za ich wykonanie.
Rewersy na wszystkie materiały znajdujące się w MC są dostępne w centrum AV. Usługi wykonywane są we wtorek i czwartek, do tego czasu należy zgłosić zapotrzebowanie. Laminowanie dokumentów odbywa się również we wtorki i czwartki. Każdy nauczyciel może wykonań 5 odbitek w tygodniu.
Informacja o nowych filmach wpływających do biblioteki jest kierowana do zainteresowanych nauczycieli.

Nowe materiały

Media Center zawsze bierze pod uwagę sugestie dotyczące zakupu nowych tytułów książek i materiałów audiowizualnych.

Tematy zadań do samodzielnego opracowania przez uczniów (Project Work)

Dla jak najkorzystniejszego odbycia zajęć przez uczniów, wcześniej skontaktuj się z centrum, by przygotować i sprawdzić dany projekt. Jeśli MC nie otrzyma wcześniej informacji o zajęciach w bibliotece, może zdarzyć się, że:

będzie za mało materiałów na określony temat,
jeśli dokumenty nie zostaną zarezerwowane wcześniej przez nauczyciela, mogą wypożyczyć je na 3 tygodnie uczniowie opracowujący podobny temat u innego nauczyciela. Inne klasy mają wtedy ograniczony dostęp do źródeł. Niektóre klasy opracowują te same tematy równocześnie. Dlatego należy zgłaszać, kiedy i z czego chcemy korzystać, by centrum mogło opracować ogólny plan zajęć.

Specjalna rezerwacja dla nauczycieli

Książki mogą być odłożone na noc lub na trzy dni do korzystania przez uczniów w klasach.

Sprawdzanie zadań dla uczniów przez nauczyciela

Sprawdź zadanie dla ucznia, odwiedzając Media Center i wykonaj je wcześniej sam, zanim zadasz je uczniom.

Nowy uczeń w klasie

Nowi uczniowie powinni być wysłani do MC w czasie roku szkolnego w celu odbycia przysposobienia bibliotecznego. Dzięki temu korzystanie z centrum będzie łatwiejsze.

Co w numerze?