I

Wskazówki i propozycje pomocne w sporządzaniu sprawozdania z realizacji działań zgodnie z § 8 ust. 2 pkt. 4 a rozporządzenia (opracowanie i wdrożenie programu działań edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych lub innych związanych odpowiednio z oświatą, pomocą społeczną lub postępowaniem w sprawach nieletnich)

Proponuje się, aby w sprawozdaniu przedstawić niżej wymienione informacje dotyczące opracowania i wdrożenia własnego programu:

diagnoza wstępna: planowanie i organizacja badań diagnostycznych, wybór technik badawczych, opracowanie narzędzi badawczych;
założenia programowo-organizacyjne wykorzystujące wyniki badań diagnostycznych;
adresat programu;
charakterystyka programu: konstrukcja programu, układ treści programowych, sposoby realizacji;
zalecenia metodyczne dotyczące realizacji treści programowych: metody pracy indywidualnej i grupowej, środki dydaktyczne, warunki i sposoby realizacji treści, realizacja programu w systemie lekcyjnym czy pozalekcyjnym;
informacje o ewentualnym wpisie do szkolnego zestawu programów;
opinia o programie napisana przez innego nauczyciela mianowanego lub dyplomowanego z dziedziny, której program dotyczy;
cele ogólne i szczegółowe: spójne z podstawą programową kształcenia ogólnego określonegoetapu kształcenia oraz z programem wychowawczym szkoły;
charakterystyka osiągnięć edukacyjnych i formy ich pomiaru;
▪ ogólna liczba godzin dydaktycznych dla jednego uczestnika, w tym: liczba godzin zajęć teoretycznych i liczba godzin zajęć praktycznych;
planowane terminy rozpoczęcia i zakończenia realizacji programu;
treści programowe (materiał nauczania i zakres pojęciowy);
ewaluacja programu (zestawienie wyników diagnozy wstępnej i końcowej).

W sprawozdaniu koniecznie należy przedstawić efekty uzyskane po realizacji programu, np.:

wyniki ewaluacji programu (zestawienie wyników diagnozy wstępnej i końcowej);
analizę wyników egzaminu zewnętrznego lub analizę ocen semestralnych, rocznych w zakresie umiejętności, które program rozwijał;
w przypadku programów wychowawczych może to być opis dotyczący redukcji zachowań negatywnych, analiza rozmów z uczniami i/lub ich rodzicami, innymi nauczycielami o przeciwdziałaniu niepożądanym sytuacjom, efektach oddziaływań profilaktycznych, opiekuńczych. Można również dokonać analizy wytworów uczniowskich (prac plastycznych, literackich), analizy dokumentów (np. dziennika lekcyjnego w zakresie frekwencji, uwag o zachowaniach agresywnych).

Zdając relację dotyczącą opracowania i wdrażania programów, należy podkreślić innowacyjność i oryginalność w zakresie treści oraz metod i form realizacji. Jeżeli program nie będzie dołączony do dokumentacji składanej w kuratorium oświaty, to warto go zabrać na spotkanie z komisją kwalifikacyjną.

Przykład sprawozdania (§ 8 ust. 2 pkt 4 a rozporządzenia)

Klimat biblioteki sprzyja dzieciom poszukującym spokoju i refleksji. Systematyczny kontakt dziecka z książką wpływa pozytywnie na rozwój jego osobowości. To, że niektórzy uczniowie często odwiedzali bibliotekę, ułatwiło spontaniczne zawiązanie się Koła Przyjaciół Biblioteki. Spotkania kilku zaprzyjaźnionych osób w niedługim czasie rozszerzyły się do spotkań grupy piętnastoosobowej. Początkowo zaangażowałam chętne dzieci do zorganizowania spotkania andrzejkowego, wkrótce same zgłaszały swoje propozycje na spędzanie wolnego czasu. Dla tej grupy dzieci (uczniowie klasy 4 i 5) stworzyłam program zajęć pozalekcyjnych pod nazwą „Koło Przyjaciół Biblioteki”. Głównym zadaniem programu jest rozbudzanie i podtrzymywanie zainteresowań czytelniczych uczniów, uświadamianie im, że czytanie może być przyjemnością, a nie tylko obowiązkiem. Duży wpływ na ostateczny kształt programu, dobór literatury oraz formy pracy i metody miały upodobania dzieci, ich aktywność i zainteresowanie współpracą z biblioteką szkolną. Program realizowany był w czasie wolnym od zajęć lekcyjnych uczniów w wymiarze jednej godziny tygodniowo. Nawiązuje do misji szkoły oraz programu wychowawczego (szczególnie w dziale „Nasza szkoła stwarza warunki sprzyjające wszechstronnemu rozwojowi ucznia”). Proponuje wiele działań zmierzających do rozwijania zainteresowań czytelniczych, aktywności twórczej (plastycznej, literackiej), umiejętności wartościowego spędzania wolnego czasu.

Na spotkaniach w bibliotece dzieci pracowały z tekstem literackim, doskonaliły technikę czytania, dykcję, pisały plany zdarzeń, opisy, podejmowały próby pisania tekstów literackich, wykonywały gazetki ścienne, dekoracje i rekwizyty do wystaw, uroczystości oraz inscenizacji, pomagały dbać o książki. Był też czas na zabawy słowem, gry i rozmowy. Dzięki pracy koła odbyło się wiele imprez czytelniczych, wystaw, kiermasze książki i uroczystości w bibliotece. Oto przykłady:

– spotkanie andrzejkowe w bibliotece;

– zabawy walentynkowe w bibliotece połączone z konkursem kulinarnym „Nakarm swoją Walentynkę”;

– spotkania z baśnią połączone z konkursami plastycznymi „Jaś i Małgosia” oraz „Jaki znak Twój”, adresowane do klas 0 i przedszkola;

– inscenizacje z okazji pasowania na czytelnika uczniów klasy pierwszej;

– inscenizacje z okazji Dnia Książki;

– wystawa „Nasza ortografia” połączona z konkursem ortograficznym, zorganizowana z okazji Dni Szkoły;

– wystawa „Zdrowe odżywianie”, towarzysząca zabawom walentynkowym;

– wystawa „Strofy o Ojczyźnie” z okazji święta 3 Maja;

– wystawa „Ekslibris – znak książki”;

– wystawa „Czy znasz Pana Brzechwę?”;

– spotkania z klasą 0 oraz przedszkolem pod hasłem „Po co uczymy się pisać?” oraz „Poznajemy bibliotekę”, połączone z inscenizacjami i głośnym czytaniem wierszy znanych polskich poetów dziecięcych;

– cykliczne spotkania w bibliotece pod hasłem „Czytamy młodszym kolegom” oraz kiermasze książek, np. „Książka za grosik”.

Zabawy andrzejkowe i walentynkowe zostały zaplanowane tak, aby uatrakcyjnić czas wolny uczniów przed lekcjami, w trakcie przerw oraz po lekcjach. Ich przygotowanie wymagało od uczniów współpracy, trafnego podziału zadań oraz zaangażowania podczas trwania imprezy, gdyż w tych dniach bibliotekę odwiedziło wielu gości.

Młodzi organizatorzy poradzili sobie z tym bardzo dobrze. Zabawa była udana, o czym świadczyła duża liczba chętnych do uczestniczenia w niej. Organizowanie uroczystości w bibliotece stanowi element wspierania programu wychowawczego szkoły, wpływa pozytywnie na wizerunek biblioteki w środowisku szkolnym oraz integrację biblioteki ze szkołą.

Członkowie koła również chętnie uczestniczyli w przygotowywaniu wystaw. Ich praca polegała na wyszukiwaniu książek, czasopism i innych materiałów odpowiednich do tematu wystawy. Dzieci wykonywały też dekoracje, napisy informacyjne, plakaty. Efektem nakładu pracy, jaką włożyliśmy w przygotowywanie wystaw, jest duża liczba odwiedzających. To dla nas powód do zadowolenia. Poprzez takie działania uczniowie zdobywali nowe wiadomości i informacje, które mogli później przekazywać swoim kolegom. Były to nie tylko ciekawostki związane z tematem wystawy, lecz także informacje o ciekawych książkach dostępnych w bibliotece. Wystawy miały wpływ na wzrost zainteresowania uczniów książkami o przedstawianej tematyce.

Sporo czasu i energii włożyliśmy w działania na rzecz młodszych. Spotkania z przedszkolakami, głośne czytanie, pasowanie na czytelnika okazały się imprezami ciekawymi i pożytecznymi. Ponadto mobilizowały organizatorów do pracy nad niedociągnięciami. Wystąpienia na szerszym forum przełamywały nieśmiałość, były dobrą próbą umiejętności w mówieniu i czytaniu. W przypadku spotkań z przedszkolakami były to też działania integrujące przedszkole ze szkołą, spełniały funkcję wprowadzania najmłodszych w świat książek, budziły ich zaciekawienie biblioteką.

Głośne czytanie dla młodszych kolegów z klas 1-3 przygotowywane było każdorazowo bardzo starannie. Oprócz przygotowania się do pięknego czytania organizatorzy dbali o całą oprawę, od przygotowania miejsc dla gości, po dekoracje. Czytaniu zazwyczaj towarzyszyła wystawka odpowiednio dobranych książek, które słuchacze mogli później oglądać, a dekoracje odnosiły się do czytanego utworu. Dokładaliśmy starań, aby spotkania były miłą i wesołą zabawą. Kończyły się często propozycją konkursu, zgaduj-zgadulą lub improwizowaną inscenizacją. W przypadku czytania wierszy przygotowano również podkład muzyczny. Czytanie przy muzyce okazało się jednak sztuką najtrudniejszą, wymagającą wielu ćwiczeń. Najbardziej udane było czytanie przy muzyce dla klasy 3 wierszy Józefa Ratajczaka ze zbioru Ziarna maku.

Podczas realizacji programu Koła Przyjaciół Biblioteki zbierałam informacje, które pozwoliłyby odpowiedzieć na pytania dotyczące efektów i korzyści wynikających z podjętych działań. Zebrane informacje pochodziły z analizy dokumentów, wytworów pracy dzieci, obserwacji oraz ankiety przeprowadzonej wśród członków koła. Ewaluacja programu zajęć pozalekcyjnych Koła Przyjaciół Biblioteki dołączona jest do dokumentacji. Efekty wynikające z realizacji opisanych działań:

– wspieranie przez bibliotekę programu wychowawczego szkoły;

– zaproponowanie uczniom nowej formy spędzania wolnego czasu;

– poprawa techniki czytania uczestników zajęć;

– zawiązanie się grupy koleżeńskiej, w której uczniowie pomagają sobie nawzajem;

– wzrost zainteresowania zbiorami biblioteki;

– integracja biblioteki ze szkołą;

– wzrost znaczenia biblioteki w środowisku szkolnym;

– wzrost zainteresowania uczniów czytaniem głośnym i słuchaniem czytanych utworów; – wzrost zainteresowania literaturą regionalną, popularyzacja legend regionalnych wśród uczniów;

– podejmowanie przez uczniów działań na rzecz kolegów i biblioteki.

II

Wskazówki i propozycje pomocne w sporządzaniu sprawozdania z realizacji działań zgodnie z § 8 ust. 2 pkt. 4 c rozporządzenia (poszerzenie zakresu działań szkoły, w szczególności dotyczących zadań dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych)

Proponuje się, aby w tym punkcie sprawozdania przedstawić zrealizowane zadania dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, wykraczające poza zakres obowiązków nauczyciela bibliotekarza, np. takie, jak:

zorganizowanie i prowadzenie szkolnego klubu europejskiego;
prowadzenie różnorodnych kół zainteresowań: plastycznego, teatralnego, szachowego, turystycznego, muzycznego, literackiego, językowego, młodych poetów, komputerowego itd.;
organizowanie akcji charytatywnych i wdrażanie uczniów do aktywnego uczestnictwa w wolontariacie;
prowadzenie zajęć pozalekcyjnych z zakresu: logopedii, ekologii, edukacji medialnej, szybkiego czytania, biblioterapii, terapii pedagogicznej itd.;
prowadzenie świetlicy socjoterapeutycznej;
opracowanie narzędzi badawczych do mierzenia jakości pracy szkoły;
organizacja targów edukacyjnych;
prowadzenie warsztatów metodycznych dla innych nauczycieli;
pedagogizacja rodziców;
organizacja imprez kulturalnych dla społeczności lokalnej, wychowanków domów dziecka, młodzieży skupionej w świetlicy środowiskowej, pensjonariuszy domów spokojnej starości itd.;
organizowanie wystaw, konkursów, quizów, wernisaży wspólnie z lokalnymi bibliotekami, ośrodkiem kultury i placówkami opiekuńczo- -wychowawczymi;
opracowanie materiałów promujących szkołę;
redagowanie gazety szkolnej.

Przedstawiając zrealizowane zadania, należy też uwzględnić takie informacje, jak:

posiadane kwalifikacje, kompetencje i uprawnienia, umożliwiające fachową realizację podejmowanych działań;
sposoby organizacji, metody i formy pracy, terminy oraz zasady funkcjonowania i naboru uczestników;
główne cele i kierunki pracy w ramach organizowanych zajęć, spotkań, akcji, konkursów, wystaw, wernisaży itd.;
sposoby badania edukacyjnych osiągnięć uczestników tych działań;
sukcesy wychowawcze i edukacyjne.

Podsumowując zrealizowane zadania, należy koniecznie przedstawić końcowe efekty działań, np.:

osiągnięcia uczestników działań;
nagrody i wyróżnienia uczniów w różnorodnych konkursach, olimpiadach, sprawdzianach, egzaminach zewnętrznych itd.;
wypracowane materiały promocyjne, metodyczne, dydaktyczne itd.;
nieodpłatnie uzyskany dla szkoły sprzęt, pomoce dydaktyczne, książki, media itd.;
wyniki ewaluacji działań sporządzone na podstawie ankiet, rozmów, obserwacji;
sukcesy wychowawcze.

Do sprawozdania w tym punkcie można dołączyć takie załączniki, jak:

opracowane przez siebie narzędzia badawcze: kwestionariusze ankiet, wywiadów, karty obserwacji itd.;
program targów edukacyjnych;
własne scenariusze zajęć pozalekcyjnych;
autorskie materiały o wartości merytorycznej i metodycznej;
autorskie materiały promujące szkołę i bibliotekę;
raporty ewaluacyjne;
przykładowy numer redagowanej gazety szkolnej;
programy prowadzonych kół zainteresowań;
własny program indywidualnej pracy z uzdolnionym uczniem lub z uczniami o specjalnych potrzebach edukacyjnych.

Uwaga:

Na spotkanie z komisją kwalifikacyjną warto zabrać wartościowe dokumenty, których nauczyciel nie dołączył do dokumentacji składanej w kuratorium oświaty.

Przykład sprawozdania (§ 8 ust. 2 pkt 4 c rozporządzenia)

Poszerzenie zakresu działań szkoły odnoszących się do mojej pracy pedagogicznej dotyczy diagnozy ryzyka dysleksji sześciolatków, indywidualnych zajęć w bibliotece dla uczennic ze specyficznymi trudnościami w czytaniu i pisaniu (klasa 5 i 6) oraz diagnozy i terapii logopedycznej.

Diagnoza ryzyka dysleksji dzieci sześcioletnich

Będąc logopedą, podjęłam w porozumieniu z wychowawcą przedszkola oraz pedagogiem szkolnym badania w kierunku wczesnego wykrywania ryzyka dysleksji sześciolatków. Głównym celem badań było dostrzeżenie dzieci, których rozwój psychomotoryczny przebiega nieharmonijnie. Uzyskane wyniki miały stanowić podstawę do podjęcia wobec nich takich działań, jak ćwiczenia logopedyczne, korekcyjno- -kompensacyjne czy pogłębione badania diagnostyczne w poradni psychologiczno- -pedagogicznej. Badania te zostały przeprowadzone w roku szkolnym 2001/ 2002 za pomocą Skali Ryzyka Dysleksji opracowanej przez prof. Martę Bogdanowicz. Podczas obserwacji dzieci na zajęciach w przedszkolu wykorzystałam również kartę diagnostyczną dziecka sześcioletniego, proponowaną przez Urszulę Tomasiak na łamach „Biuletynu Logopedycznego”2 . Dwadzieścioro dzieci, które w miarę systematycznie uczęszczały do przedszkola, obserwowano podczas swobodnych zabaw, wykonywania zadań, analizowano wytwory ich pracy (rysunki, ulepianki, wycinanki). Kwestionariusz Skali Ryzyka Dysleksji wypełniłam na podstawie wywiadu z wychowawcą przedszkola lub rodzicem oraz informacji zebranych na podstawie obserwacji dzieci podczas spotkań bibliotece.

Ponieważ było to pierwsze badanie w tej grupie (diagnoza wstępna) i nie było możliwości wykluczenia w tym momencie globalnych opóźnień rozwojowych, uzyskane wyniki umożliwiały przewidywanie niepowodzeń w zakresie czytania i pisania bez wskazywania na ich rodzaj. Marta Bogdanowicz³ podaje, że „warunkiem rozpoznania ryzyka dysleksji jest wykluczenie niepełnosprawności intelektualnej, zaniedbań środowiskowych, a także zaburzeń w zakresie narządów zmysłu, na przykład niedosłuchu, poważnych wad wzroku, ponieważ mogłyby one również stanowić przyczynę tych opóźnień”.

Zgodnie z powyższym założyłam, że uzyskane wyniki badań w naszej szkole mogą być podstawą do podjęcia decyzji o pogłębionej obserwacji dziecka lub skierowaniu go na badania psychologiczno- -pedagogiczne w poradni. Dlatego też dzieci, które osiągnęły wynik ogólny na poziomie wysokiego ryzyka dysleksji, zostały poddane dalszej obserwacji przez wychowawcę przedszkola i pedagoga szkolnego, brały udział w zajęciach korekcyjno-kompensacyjnych, były kierowane na badania do poradni psychologiczno-pedagogicznej. Wobec dzieci, które osiągnęły wynik w obszarze umiarkowanego ryzyka dysleksji, zastosowano w oddziale przedszkolnym działania, mające wyrównywać dysharmonie rozwojowe. Wczesna identyfikacja trudności pomaga zadbać o pomyślny start dzieci w szkole. Uzyskane wyniki badań i ich opis zawarte są w raporcie „Diagnoza ryzyka dysleksji dzieci sześcioletnich w Szkole Podstawowej w Słonem w roku szkolnym 2001/2002”. Zostały one wykorzystane w roku następnym przez pedagoga szkolnego, który przeprowadził badania w tej samej grupie, tą samą skalą, co dało możliwość porównania obu wyników, uchwycenia postępów dzieci i efektów poczynionych wobec nich działań.

Diagnoza i terapia logopedyczna

Po ukończeniu podyplomowych studiów logopedycznych w roku 2002 rozpoczęłam pracę na terenie szkoły w Słonem. Początkowo na zajęcia logopedyczne przeznaczono jedną godzinę tygodniowo, rok później zwiększono ten wymiar do dwóch godzin. Biorąc pod uwagę częstotliwość występowania zjawiska zaburzeń mowy w naszej placówce, nie jest to wiele, ale pozwala na podjęcie terapii wobec tych dzieci, które jej najbardziej potrzebują.

Celem diagnozy logopedycznej przeprowadzonej w roku szkolnym 2002/2003 było odszukanie dzieci z zaburzeniami mowy w wieku 5-9 lat oraz podjęcie wobec nich właściwej terapii. Dzieci, które są przez wychowawców kierowane do logopedy, stosunkowo rzadko korzystają z jego porad. Zajęcia logopedyczne prowadzone są w poradniach, do których trzeba dojechać, a to dla wielu rodziców mieszkających na wsi stanowi pewien problem (koszty dojazdu, nieobecność dziecka w szkole). Założyłam, że sytuację tę może zmienić prowadzenie zajęć logopedycznych w szkole. W ten sposób zwiększyła się ogólna liczba dzieci korzystających z pomocy logopedycznej. Raport z przeprowadzonych badań pt. „Diagnoza zaburzeń mowy dzieci 5-9- -letnich w Szkole Podstawowej w Słonem w roku szkolnym 2002/2003” zawiera informacje dotyczące celu, przebiegu badań oraz zaobserwowanych zjawisk logopedycznych wśród badanych dzieci w formie krótkich charakterystyk. Rodzice dzieci objętych badaniem byli poinformowani o jego wynikach. W porozumieniu z pedagogiem szkolnym i rodzicami skierowano na dalsze badania specjalistyczne siedem osób (2 – ortodonta, 1 – stomatolog, 2 – foniatra, 2 – psycholog). Skierowania te okazały się zasadne, dały dzieciom szansę na podjęcie leczenia specjalistycznego przed rozpoczęciem terapii logopedycznej lub równocześnie z nią.

Na podstawie postawionej diagnozy ustaliłam dla każdego dziecka indywidualne plany terapii, które systematycznie realizowałam. Częstotliwość spotkań z dziećmi uzależniona była od stopnia i rodzaju zaburzenia oraz wieku dziecka. Za priorytetowe uznałam spotkania z dziećmi sześcioletnimi, a także dziećmi z klas 1-3, którym zaburzenia mowy utrudniają naukę czytania i pisania. Spotkania odbywają się raz w tygodniu. W swojej pracy staram się współpracować z najbliższym otoczeniem dziecka, rodzicami i wychowawcami, aby rozszerzyć oddziaływania terapeutyczne. Terapia logopedyczna odgrywa istotną rolę w profilaktyce zapobiegania niepowodzeniom szkolnym. Fakt ten warto uświadamiać rodzicom, aby nie dopuszczać do sytuacji, w której przeciągające się w czasie trudności w mówieniu, czytaniu i pisaniu powodują psychologiczne i emocjonalne skutki, ujawniające się w zachowaniu dziecka.

Efekty podjętych działań:

– wyłonienie dzieci wykazujących symptomy nieharmonijnego rozwoju psychomotorycznego na etapie wychowania przedszkolnego;

– zainteresowanie pedagoga szkolnego i wychowawcy przedszkola badaniami w kierunku ryzyka dysleksji oraz wczesnej interwencji pedagogicznej;

– wczesne podjęcie działań zaradczych (zajęcia korekcyjno-kompensacyjne, ćwiczenia logopedyczne, pogłębione badania w poradniach specjalistycznych) wobec dzieci wykazujących symptomy nieharmonijnego rozwoju;

– wykorzystanie uzyskanych wyników badań w kierunku ryzyka dysleksji przez pedagoga szkolnego w celu ich kontynuacji i dalszej obserwacji badanej grupy;

– wyłonienie dzieci z zaburzeniami mowy w trakcie diagnozy logopedycznej przeprowadzonej w grupie dzieci 5-9-letnich w roku szkolnym 2002/2003;

– skierowanie dzieci z zaburzeniami mowy (w przypadkach koniecznych) na specjalistyczne badania oraz leczenie (foniatryczne, laryngologiczne, ortodontyczne, stomatologiczne, psychologiczne);

– objęcie dzieci z zaburzeniami mowy terapią logopedyczną na terenie szkoły (w ramach godzin do dyspozycji dyrektora);

– rozszerzenie oddziaływań terapeutycznych na najbliższe otoczenie dziecka poprzez współpracę z rodzicami i wychowawcami;

– wzrost liczby dzieci korzystających z pomocy logopedy;

– wzrost zainteresowania profilaktyką logopedyczną w środowisku (rodzice, wychowawcy);

– poprawa ogólnej sprawności komunikacyjnej dzieci objętych terapią logopedyczną.

III

Wskazówki i propozycje pomocne w sporządzaniu sprawozdania z realizacji działań zgodnie z § 8 ust. 2 pkt. 4 e rozporządzenia (wykonywanie zadań na rzecz oświaty, pomocy społecznej lub postępowania w sprawach nieletnich we współpracy z innymi osobami, instytucjami samorządowymi lub innymi podmiotami)

W tym punkcie sprawozdania należy opisać zadania zrealizowane przy współpracy z takimi instytucjami, jak np.:

poradnia psychologiczno-pedagogiczna lub inne poradnie specjalistyczne,
sądy dla nieletnich,
świetlice terapeutyczne i środowiskowe,
fundacje i stowarzyszenia,
domy dziecka,
placówki pomocy społecznej,
kluby sportowe,
ośrodki kultury,
różne placówki ochrony zdrowia,
wydawnictwa i zespoły redakcyjne czasopism edukacyjnych.

Przykładowe zadania zrealizowane na rzecz oświaty:

tworzenie i realizacja projektów edukacyjnych promujących zdrowy styl życia;
organizacja konferencji na temat problemów wychowawczych i profilaktyki uzależnień;
realizacja projektów promujących region;
systematyczna praca z uczniami uzdolnionymi;
pomoc uczniom mającym specjalne potrzeby edukacyjne;
opieka nad uczniami mającymi trudności w nauce;
badania potrzeb edukacyjnych użytkowników biblioteki;
nieodpłatne pozyskiwanie książek.

Przykładowe zadania zrealizowane na rzecz pomocy społecznej:

promowanie idei wolontariatu wśród uczniów;
organizowanie akcji charytatywnych;
diagnozowanie potrzeb materialnych uczniów;
podejmowanie przedsięwzięć mających na celu pomoc osobom starszym, chorym i ubogim;
nieodpłatna praca w świetlicach socjoterapeutycznych;
podejmowanie zadań na rzecz uczniów w trudnej sytuacji życiowej lub materialnej;
działania sprzyjające integracji osób zdrowych z niepełnosprawnymi;
zbiórki darów dla potrzebujących.

Przykładowe zadania zrealizowane na rzecz postępowania w sprawach nieletnich:

organizacja spotkań profilaktycznych;
pedagogizacja rodziców;
współpraca z kuratorem sądowym;
różnorodne działania na rzecz wychowanków pogotowia opiekuńczego i policyjnej izby dziecka.

Sprawozdanie musi zawierać również informację o uzyskanych efektach.

Można je określić, podając konkretne dane liczbowe, np.: ilość zebranych pieniędzy, podręczników, zabawek, pieniędzy, żywności.
Należy wskazać konkretne korzyści wynikające ze zrealizowanych zadań dla społeczności szkoły, społeczności lokalnej, konkretnych organizacji, stowarzyszeń i fundacji.

Uwaga:

W tym punkcie sprawozdania należy szczegółowo przedstawić przebieg zdarzeń i własnych działań oraz efekty ich realizacji. Szczególnie cenne są długofalowe działania inicjowane przez nauczyciela, wpływające na poprawę sytuacji materialnej i życiowej uczniów oraz społeczności lokalnej, a także pozyskanie sponsorów i wsparcia instytucji umożliwiających uzyskanie zamierzonych efektów.

Przykład sprawozdania (§ 8 ust. 2 pkt 4 e rozporządzenia)

Współpraca z samorządem uczniowskim oraz kołami zainteresowań

Biblioteka aktywnie uczestniczy w życiu szkoły, włącza się w przedsięwzięcia organizowane przez samorząd szkolny, wychowawców, sama jest także pomysłodawcą i organizatorem przedsięwzięć wymagających wspólnego działania. W ramach współpracy z samorządem uczniowskim biblioteka gościła w roku szkolnym 2002/2003 zespół samopomocy uczniowskiej z klasy 4. Zespół ten powstał z inicjatywy samorządu uczniowskiego i odwiedzał bibliotekę raz w tygodniu, aby wspólnie przygotowywać się do zajęć i pomagać słabszym kolegom w nauce. Spotkania te służyły nie tylko poprawie wyników w nauce, lecz także spełniały funkcje wychowawcze, integrowały klasę, wyzwalały gotowość pomocy innym. Biblioteka współorganizowała również z samorządem uczniowskim konkurs wiedzy „Omnibus” dla klas 4-6.

Trwa systematyczna współpraca z kołem teatralnym i historycznym. W bibliotece odbywają się niektóre spotkania tych kół, na których uczniowie przygotowują się do występów, konkursów, korzystają z księgozbioru biblioteki. We współpracy z kołem teatralnym bibliotekarz przygotował inscenizację pt. „Sąd nad książką”, która była imprezą towarzyszącą zorganizowanej w bibliotece wystawie z okazji Dnia Książki.

Konkursy i turnieje inspirujące czytelnictwo uczniów

Aby inspirować czytelnictwo uczniów, biblioteka współpracowała z wychowawcami. Do tego rodzaju działań należą przygotowywane przez bibliotekarza konkursy błyskawiczne, oferowane poszczególnym klasom. Przykładem są konkursy oparte na literaturze dziecięcej dla klas 1-3, takie jak: „Zgaduj-zgadula”, „Czarodziejski worek”, „Dzieci Pana Astronoma”, „Czy znasz Stefka Burczymuchę?”, oraz zabawy słowem z konkursami plastycznymi, jak: „Moje ulubione zwierzątko”, y„Zakładka do książki”, „Portret bohaterów książki o Kubusiu Puchatku”, „Ilustrujemy lektury ”, „Jaki znak twój?”. Te krótkie i dynamiczne formy zabawy najbardziej docierają do najmłodszych dzieci, wywołując pozytywne doznania kojarzone z książka i biblioteką.

Z inicjatywy biblioteki odbywają się – również dla klas 1-3 – turnieje lektur, które mają charakter gry i zabawy ze współzawodnictwem. Poprzedzają je staranne przygotowania, czytanie wybranej literatury, wykonywanie związanych z tematem prac plastycznych, plebiscyty na ulubionych bohaterów książkowych, przygotowania opowiadań, czy też głośnego czytania. Turnieje wpisały się w tradycję szkolną i cieszą się powodzeniem. Uczestnicy są oceniani przez obiektywne jury i otrzymują nagrody. W przygotowanie uczniów do turnieju angażują się wychowawcy, natomiast dobór literatury, przygotowanie turnieju i jego organizacja spoczywa na bibliotekarzu. Taka zabawa przynosi radość dzieciom, a co najważniejsze – zachęca je do czytania.

Następną inicjatywą biblioteki realizowaną we współpracy z wychowawcami są konkursy adresowane do klas 4-6. Do nich należały m.in.: „Czy znasz Pana Kleksa?” (konkurs ze znajomości lektury dla kla-sy 4), „Na wszystko jest przysłowie”, „Ekslibris – znak książki” (konkurs plastyczny dla klas 4-6), „Baśnie i podania lubuskie – mistrz pięknego czytania” (konkurs głośnego czytania dla klas 4-6), „Łamigłówka ze słówka”. Konkursy są lubiane, szczególnie wtedy, gdy ich temat jest zgodny z zainteresowaniami uczestników. Udział w nich jest zawsze dowolny, a chętnych nie brakuje. Konkursy pomagają w stworzeniu przyjaznego klimatu w bibliotece i wspierają rozwój zainteresowań uczniów. Do szczególnie udanych konkursów zaliczam „Czy znasz Pana Kleksa?” oraz „Baśnie, podania lubuskie – mistrz pięknego czytania”, do kórego zgłosiło się tak wielu chętnych, że zaistniała konieczność wprowadzenia nieplanowanych wcześniej eliminacji. Uczestnicy mieli okazję zapoznania się z mało znanymi podaniami regionalnymi. Dzięki temu zwiększyło się zainteresowanie uczniów takimi utworami. Konkurs był też okazją do doskonalenia techniki czytania. Na pomoc w tym zakresie uczniowie mogli liczyć w bibliotece i u nauczyciela języka polskiego.

Konkursy literackie dla uczniów klas 4-6, promowanie twórczości dzieci

Do tradycji szkolnej wpisał się konkurs literacki, który odbywa się od pięciu lat. Dotychczasowe tematy konkursowe: „Z moją miejscowością wiąże się taka oto niezwykła opowieść”, „Za co lubię swojego przyjaciela?”, „Szkoło moja kochana.…”, „Uprzejmość, na co dzień czy od święta?”, „Hobby, ułatwia czy utrudnia życie?”. Aby zachęcić uczniów do tworzenia własnych tekstów literackich, opublikowałam nagrodzone legendy z pierwszej edycji konkursu w lokalnej gazetce „Co słychać w okolicy?”. Prace konkursowe i wpływające do biblioteki utwory dziecięcetworzone spontanicznie, zebrałam w broszurze Nasze małe pisanie, którą przedstawiłam w roku 2003 na festynie środowiskowym w Słonem. Twórczość dzieci jest zawsze nagradzana, ale najlepszą nagrodą dla małych autorów była publikacja. Sukcesy dzieci odegrały istotną rolę w motywowaniu ich do dalszej pracy, a same konkursy zwiększyły zainteresowanie podejmowaniem prób literackich.

Udział biblioteki w festynach środowiskowych

Biblioteka uczestniczy w corocznych szkolnych festynach środowiskowych, a jej propozycje mają za zadanie promować zbiory i czytelnictwo. Jedną z takich propozycji była wystawa kronik szkolnych, na której zgromadzono 22 kroniki z czterech miejscowości, a ponadto fotografie i pamiątki (m.in. dotyczące lubuszanki roku 1968 Wandy Komarnickiej). Wystawa cieszyła się powodzeniem, odwiedziło ją wiele osób. Do tematyki kronik powracano wielokrotnie na zajęciach z edukacji regionalnej, a także na łamach lokalnej gazetki „Co słychać w okolicy?”. Dzięki wystawie odkryte zostały zapomniane, a ciekawe dokumenty życia społecznego najbliższych okolic. Udana, szczególnie dla najmłodszych, była również wystawa „Bajki, baśnie, bajeczki”, pierwsza z wystaw zorganizowanych dla większego grona czytelników. Oprócz książek, ilustracji, rysunków umieściłam w wydzielonych miejscach bajki na przeźroczach i płytach analogowych, które dzieci same mogły sobie włączyć. Przeżytki techniki w postaci gramofonu i specjalnie na tę okazję naprawionego projektora do przeźroczy biły rekordy popularności, budząc zaciekawienie i często zdziwienie.

Współpraca biblioteki z innymi osobami i instytucjami

Biblioteka systematyczne współpracuje z wydawnictwem Podsiedlik-Raniowski i S-ka w zakresie promocji książek edukacyjnych i literatury dla dzieci. W roku 2003 podczas kolejnego festynu środowiskowego odbył się kiermasz książek zorganizowany przez bibliotekę we współpracy z tym wydawnictwem.

Natomiast dzięki współpracy z Gminną Komisją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych biblioteka otrzymała fundusze na zakup sześciu regałów oraz książki o tematyce profilaktyki uzależnień, zdrowego stylu życia, inne publikacje popularnonaukowe, a także prenumeratę czasopism „Remedium”, „Nasz wybór”, „Problemy alkoholowe”.

Dzięki współpracy z Wojewódzką i Miejską Biblioteką Publiczną w Zielonej Górze pracownicy mogą brać udział w organizowanych przez nią corocznych seminariach szkoleniowych dla bibliotekarzy. Seminaria te są cenną formą doskonalenia warsztatu pracy, umożliwiają obserwowanie ciekawych rozwiązań organizacyjnych i metodycznych. Spotkania i wymiana doświadczeń z bibliotekarzami bibliotek publicznych są dla mnie pouczające i przydatne ze względu na poszerzoną działalność biblioteki w Słonem – udostępnianie zbiorów większej społeczności lokalnej (nie tylko uczniom, lecz także nauczycielom i rodzicom).

Ponadto chętnie służę pomocą w realizacji inicjatyw podejmowanych przez moje koleżanki. Uczestniczyłam jako opiekun w wycieczce turystycznej do Biskupina, Gniezna, Lednogóry. Podejmując w bibliotece gości z innych szkół (uczniów, rodziców), pomagałam w organizacji Powiatowych Konkursów Krasomówczych. Uczestniczyłam w konkursach szkolnych jako członek jury, m.in.: szkolnego konkursu recytatorskiego, szkolnego konkursu piosenki turystycznej „Wiolinowe spotkania”, szkolnego konkursu gazetek o Unii Europejskiej.

Efekty opisanych działań:

– Aktywny udział biblioteki w życiu szkoły poprzez podejmowanie wspólnych działań z samorządem uczniowskim i kołami zainteresowań w zakresie edukacji i wychowania (samopomoc uczniowska, imprezy szkolne, konkursy).

– Wzrost zainteresowania uczniów zbiorami biblioteki i jej działalnością pod wpływem organizowanych konkursów i turniejów.

– Wzrost liczby uczniów biorących udział w imprezach bibliotecznych.

– Udział biblioteki w tworzeniu szkolnych tradycji (turnieje dla klas 1-3, konkurs literacki dla klas 4-6, konkurs „Mistrz pięknego czytania”).

– Wzrost zainteresowania uczniów podejmowaniem prób twórczości literackiej.

– Promowanie aktywności twórczej dzieci poprzez wystawy prac plastycznych i publikacje (lokalna prasa, „Nasze małe pisanie”).

– Promowanie działalności biblioteki w środowisku (organizowanie wystaw i kiermaszy książki dla środowiska, udział w festynach).

– Popularyzacja w środowisku zgromadzonych w bibliotece dokumentów dotyczących życia społecznego najbliższych okolic (kroniki szkolne, gazetki lokalne, pamiątki, książki) poprzez organizowanie wystaw i publikacje w lokalnej prasie.

– Stworzenie w bibliotece przyjaznej i otwartej atmosfery dla czytelników w różnym wieku i o różnych zainteresowaniach.

IV

Wskazówki i propozycje pomocne w sporządzaniu opisu i analizy dotyczące zrealizowanych działań zgodnie z § 8 ust. 2 pkt. 5 rozporządzenia (umiejętność rozpoznawania i rozwiązywania problemów edukacyjnych, wychowawczych lub innych, z uwzględnieniem specyfiki typu i rodzaju szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony)

Działania dotyczące rozpoznania i rozwiązania problemów edukacyjnych, wychowawczych lub innych można opisać zgodnie z propozycjami zawartymi w materiałach Centralnego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli⁴. Opis może składać się więc z następujących elementów:

Identyfikacja problemu – Trzeba zdefiniować problem, wymienić główne objawy problemu, a także uzasadnić jego wybór.
Geneza i dynamika zjawiska – Wykorzystując wyniki badań diagnostycznych, należy opisać przyczyny i zasięg problemu, a także sformułować wnioski.
Znaczenie problemu – Wykorzystując własne doświadczenia i fachową literaturę, należy opisać wpływ problemu na funkcjonowanie szkoły, ucznia lub grupy uczniów.
Prognoza (pozytywna i negatywna) – Na bazie własnych doświadczeń i fachowej literatury należy przedstawić stopień przewidywanych skutków planowanych działań.
Propozycje rozwiązania – Należy przedstawić plan oddziaływań, a w nim cele i zadania naprawcze.
Wdrażanie oddziaływań – Należy ogólnie opisać kolejne działania i stopień ich skuteczności.
Efekty oddziaływań – Trzeba przedstawić uzyskane efekty, dokonując porównania z prognozą pozytywną.

Analiza może dotyczyć problemów ludzkich lub rozwiązań organizacyjnych i programowych, np. takich, jak:

edukacyjne potrzeby uczniów mających trudności w nauce;
problemy uczniów chorych i niepełnosprawnych;
kłopoty osobiste uczniów z rodzin patologicznych;
zanikanie pięknej polszczyzny w codziennym słownictwie uczniów i używanie wulgaryzmów;
luki w kulturze osobistej uczniów;
specjalne potrzeby edukacyjne uczniów dyslektycznych;
negatywne relacje interpersonalne w klasie, w szkole;
wagary;
nałogi;
agresja;
brak finansów na książki, sprzęt i pomoce dydaktyczne (pozyskiwanie sponsorów);
przygotowania uczniów do konkursów, egzaminów, olimpiad;
przekształcanie biblioteki w multimedialne centrum, jej komputeryzacja;
usprawnienie dojazdów uczniów do szkoły;
organizacja świetlicy socjoterapeutycznej;
niski poziom czytelnictwa;
bariery architektoniczne i sprzętowe w korzystaniu ze zbiorów biblioteki przez osoby niepełnosprawne fizycznie;
skromny przestarzały księgozbiór;
brak świetlicy szkolnej.

Uwaga:

W tym punkcie należy przedstawić wykaz literatury, z której nauczyciel korzystał, by rozwiązać określony problem. Jeżeli analiza ma pełnić jedynie rolę diagnostyczną, można ją zakończyć na etapie propozycji rozwiązań.

Przykładowy opis i analiza wymagań określonych w § 8 ust. 2 pkt. 5 rozporządzenia

► Opis i analiza przypadku rozpoznawania i rozwiązywania problemu edukacyjnego: specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu, indywidualne zajęcia w bibliotece szkolnej

Geneza i dynamika zjawiska

Pierwszym krokiem w planowaniu pracy z Elą była analiza dostępnych w szkole dokumentów, wywiadu z matką (ankieta) i nauczycielami przedmiotów. Z zebranych informacji o dziecku wynika, że trudności w uczeniu się zauważono stosunkowo wcześnie, bo w klasie 0. Ponadto z wywiadu wiemy, że w okresie okołoporodowym mogły zadziałać czynniki patogenne, zaburzające rozwój. Uszkodzenia układu nerwowego w okresie okołoporodowym są wymieniane w literaturze jako jedno z uwarunkowań zaburzeń dyslektycznych.

Rozwój fizyczny Eli we wczesnym dzieciństwie był prawidłowy, nie przechodziła cięższych chorób, nie doznawała urazów, nie stwierdzono wad rozwojowych. W związku z tym, że zaburzony był rozwój mowy, korzystała w młodszym wieku szkolnym z terapii logopedycznej. W tym samym czasie prowadzono z dzieckiem w domu ćwiczenia zgodne z zaleceniami poradni psychologiczno-pedagogicznej.

W klasie 4 trudności z nauką nasiliły się, co zaniepokoiło rodziców dziewczynki. Dysleksja jest zjawiskiem dynamicznym, zmieniającym się pod wpływem dojrzewania, rozwoju, jak również kształcenia. W bogatej literaturze na ten temat podaje się, że u starszych uczniów dyslektycznych wraz z poszerzaniem materiału ortograficznego, koniecznością pisania dłuższych notatek zwiększa się liczba błędów typowo ortograficznych. Problem ten zaczyna być wówczas pierwszoplanowy, gdyż w klasach starszych pisownia powinna być całkowicie prawidłowa.

Najczęściej popełniane przez Elę błędy w pisaniu:

– mylenie liter będących odpowiednikami głosek zbliżonych fonetycznie;

– opuszczanie liter;

– zmiana szyku wyrazów w zdaniu;

– pomijanie drobnych elementów graficznych liter;

– dużo błędów ortograficznych, stylistycznych, gramatycznych.

Dziewczynka ma trudności w samodzielnym redagowaniu wypowiedzi. Podczas czytania obserwuje się:

– wzmożone napięcie emocjonalne;

– niechęć do czytania;

– niedokładne odczytywanie wyrazów (zmiana końcówek, przestawianie liter lub sylab, gubienie końcówek);

– nieuwzględnienie znaków przestankowych;

– opuszczanie wyrazów w tekście, opuszczanie wersów.

Na pierwszych spotkaniach dziewczynka czytała łatwy tekst dla klasy 3 całościowo, ale z licznymi błędami. Zmieniała wyrazy lub ich końcówki. Zakłócona była płynność czytania, rytm był nierówny, a intonacja monotonna. Podczas próby testu głośnego czytania wg Karola Lausza przeczytała 46 wyrazów na minutę, co sugeruje poziom końca klasy 2. Podczas czytania cichego zapamiętała ogólny sens tekstu, miała kłopoty z zapamiętaniem szczegółów. Ponadto czytała niechętnie i denerwowała się przy tym.

Znaczenie problemu

Z przeprowadzonych obserwacji oraz wywiadu z matką wynika, że Ela jest dziewczynką, której bardzo zależy na ocenie ze strony otoczenia. Cechuje ją duża potrzeba osiągnięcia sukcesu, co niestety na co dzień nie zawsze jej się udaje. Problemem wskazanym przez matkę jest lęk Eli przed nowymi osobami oraz jej niepewność swoich możliwości.

W związku z powyższym, priorytetem w działaniach stało się dla mnie wzmocnienie motywacji uczennicy do nauki (szczególnie czytania) oraz nabywanie większej pewności siebie, aby mogła uzyskać upragniony sukces.

Zdawałam sobie sprawę z faktu, że problem dysleksji ma znaczny wpływ na funkcjonowanie Eli w grupie rówieśniczej. Ponadto niski poziom czytania utrudnia jej celowe korzystanie z podręczników i zalecanych przez nauczycieli książek, wymusza poświęcanie na naukę więcej czasu niż rówieśnicy. Sądzę, że właśnie ten moment w edukacji dziewczynki wymagał wspierania i pomocy ze strony szkoły.

Prognozy

a. Negatywna

Jeśli Ela nie otrzymałaby indywidualnego wsparcia i pomocy ze strony szkoły, mogłoby to mieć negatywny wpływ na efekty kształcenia dziecka. Na podstawie własnych doświadczeń i przestudiowanej literatury stwierdzam, że nastąpiłoby wówczas pogłębienie trudności w czytaniu i pisaniu oraz że nawarstwiłyby się braki w zdobywanej wiedzy. Biorąc pod uwagę wrażliwość emocjonalną dziewczynki, brak wsparcia i pomocy w szkole mógłby doprowadzić do utraty wiary we własne możliwości oraz osłabienia motywacji do nauki i pokonywania trudności.

b. Pozytywna

Spodziewam się, że dzięki indywidualnym zajęciom w bibliotece Ela wzmocni wiarę we własne siły i motywację do nauki. Ponadto wpłyną one korzystnie na usprawnienie techniki czytania, wyrabianie czujności ortograficznej, poprawę wyników w nauce. Efektem tych działań będzie z kolei większe zainteresowanie czytaniem i mniej błędów w pisaniu. Samopoczucie w grupie rówieśniczej poprawi się wraz ze wzrostem motywacji do nauki i pokonywaniem trudności w uczeniu się.

Działania podjęte w celu rozwiązania problemu

W ramach cotygodniowych spotkań z uczennicą zastosowano różnorodne formy ćwiczeń w czytaniu i pisaniu, a także ćwiczenia relaksacyjne oraz usprawniające zaburzone funkcje. Żeby wyeliminować urazy związane z niechęcią do czytania, w pierwszym etapie pracy zintensyfikowano ćwiczenia o charakterze zabawowym, aby dziewczynka kojarzyła czytanie z przyjemnością. Sprzyjającym miejscem do osiągnięcia tego celu okazała się biblioteka. Ponadto różnorodność ćwiczeń wzbudziła zainteresowanie i ciekawość. Pracując nad poprawną pisownią, przestrzegałam następujących etapów:

Gromadzenie materiałów zawierających trudność ortograficzną:
- wyodrębnianie w tekście wyrazów z trudnością ortograficzną;
- wywołanie zainteresowania problemem.
Analiza wyodrębnionego problemu:
- istota trudności;
- określenie warunków, w jakich trudność się pojawia;
- wyłonienie potrzeby ustalania podstaw prawidłowego zapisu analizowanych wyrazów.
Utrwalanie materiału dzięki różnorodnym ćwiczeniom.
Sprawdzenie stopnia przyswojenia materiału.
Przeprowadzenie ćwiczeń poprawkowych.

Materiał ortograficzny opracowywany z Elą pojawiał się kilka razy przy przepisywaniu, kilka razy w pisaniu z pamięci, w tekście z lukami. Liczba ćwiczeń zależała zwykle od stopnia trudności określonego materiału i od aktualnych możliwości dziewczynki.

Organizując ćwiczenia, przestrzegałam następujących zasad:

– zasada systematyczności;

– zasada integracji (łączenie ćwiczeń ortograficznych z innymi ćwiczeniami językowymi);

– zasada stopniowania trudności;

– zasada poglądowości.

Prace Eli były zawsze poprawione po ich napisaniu i w obecności dziewczynki. W trakcie popraw uczennica korzystała ze słownika ortograficznego lub innych potrzebnych pomocy, ucząc się przy tym korzystania z książek i szybkiego wyszukiwania w nich potrzebnych informacji. Taki świadomy wysiłek uczennicy podczas poprawiania błędów okazał się czynnikiem korzystnym, im był większy, tym lepsze i trwalsze były osiągnięcia.

W związku z niechęcią dziewczynki do czytania, ćwiczenia w czytaniu rozpoczęłyśmy od zabaw, gier dydaktycznych, zagadek, uzupełnianek.

Systematycznie podnosiłyśmy stopień trudności, dochodząc do czytania dłuższych tekstów. Chętnie wykorzystywaną przez Elę pomocą w ćwiczeniach był magnetofon. Służył do nagrywania tekstu czytanego przez nią, mojego czytania, czytania wspólnego ze mną (chóralnego) oraz z podziałem na role. Dłuższe teksty wspomagane były książkami mówionymi.

Często stosowanym ćwiczeniem było także tzw. czytanie na raty wg M. Bogdanowicz. Aby poprawić płynność i poprawność czytania, stosowałyśmy również tzw. czytanie ze wskazówką lub zakładką. Często korzystałyśmy z ćwiczeń w mówieniu, redakcyjnych oraz usprawniających funkcje wzrokowe i słuchowe. Jako przerywniki służyły nam ćwiczenia oddechowe i relaksacyjne, polecane w bogatej literaturze. W klasie 6 na zajęciach uczennica wykonywała zadania z przykładowych sprawdzianów humanistycznych dla klas 6.

Efekty podjętych działań

Założony na początku terapii cel wzmocnienia motywacji do nauki i pewności siebie został osiągnięty. Ela jest śmielsza i pewniejsza swoich możliwości. Dowodem tego może być fakt, że w klasie 5 odważyła się wziąć udział w szkolnym konkursie literackim. Praca dziewczynki została wyróżniona, co utwierdziło ją w przekonaniu, że warto podejmować starania zmierzające do pokonywania trudności, że sukces zależy w dużej mierze od niej samej. Taką atmosferę starałam się podtrzymać na zajęciach. Każdy, nawet drobny sukces był zauważony, a to z kolei pobudzało dziewczynkę do pracy. W zajęciach uczestniczyła chętnie i aktywnie. Po pewnym czasie zaczęła pojawiać się w bibliotece nie tylko w wyznaczonym dniu lub aby spełnić uczniowskie obowiązki, lecz także dlatego, że czuła spontaniczną potrzebę podzielenia się ze mną swoimi radościami lub kłopotami. Czuła akceptację i wsparcie. W grupie rówieśniczej stała się bardziej otwarta i popularna.

W zakresie pisania udało się dziewczynce wypracować czujność ortograficzną. Podczas prac redakcyjnych w bibliotece, gdy nie była ograniczana czasem, często sięgała po słownik ortograficzny. W znacznym stopniu Eli udało się wyeliminować błędy w postaci opuszczania liter i zmiany szyku wyrazów w zdaniu. Mniejszą frekwencję ma również pomijanie znaków diakrytycznych. Największy kłopot sprawiają jej nadal błędy ortograficzne, popełniane podczas pisania ze słuchu pod presją czasu (dyktanda w klasie).

Znaczny postęp zaobserwowano w zakresie samodzielnego redagowania wypowiedzi. Wyróżnienie w konkursie literackim zachęciło dziewczynkę do tego rodzaju aktywności.

Widoczny postęp obserwuje się przy czytaniu cichym. Ela czyta teksty z pełnym zrozumieniem, zapamiętuje szczegóły. Uczennica potrafi szybko odszukać w tekście potrzebny fragment lub zdanie. Napięcie emocjonalne obserwujemy jedynie podczas samodzielnego czytania głośnego, w obecności rówieśników. Natomiast znacznie lepiej Ela wypada podczas czytania chóralnego, nie gubi końcówek, zachowuje odpowiednią intonację i rytm. W minutowej próbie głośnego czytania wg Karola Lausza w klasie 6 przeczytała 104 wyrazy, co sugeruje znaczną poprawę.

Biorąc pod uwagę poprawę techniki czytania oraz przełamanie niechęci Eli do czytania (co jest moim zdaniem największym sukcesem) podjęte działania można uznać za skuteczne. W klasie 6 dziewczynka przeczytała przed wyznaczonym przez nauczyciela terminem wszystkie lektury obowiązkowe. Chętnie wypożyczała książki z biblioteki szkolnej dla własnej przyjemności. Obecnie dziewczynka chętnie sięga po książki i rozwija swoje zainteresowania. Interesuje się zwierzętami, ich życiem i hodowlą. Wykorzystuje zdobytą wiedzę, opiekując się swoimi zwierzątkami (papugami, kotami).

Osiągnęła bardzo dobry wynik ze sprawdzianu dla klas 6 (test humanistyczny), co było najlepszą nagrodą za jej sumienną pracę.

Literatura do wyżej wymienionego opisu i analizy (§ 8 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia)

Bogdanowicz M.: O dysleksji, czyli specyficznych trudnościach w czytaniu i pisaniu: odpowiedzi na pytania rodziców i nauczycieli. Lublin, Wydaw. Popularnonaukowe „Linea” 1994

Bogdanowicz M.: Trudności w pisaniu u dzieci. Warszawa, Wydaw. UG 1989, ISBN 8370171893

Bogdanowicz M., Kalka D., Krzykowski G.: Ryzyko dysleksji: problemy i diagnozowanie. Gdańsk, „Harmonia” 2002, ISBN 8371341202

Janowski A.: Poznawanie uczniów. Warszawa, WSiP 1985, ISBN 8302028509

Konarzewski K.: Jak uprawiać badania oświatowe; metodologia praktyczna. Warszawa, WSiP 2000, ISBN 8302077844

Maas V.F.: Uczenie się przez zmysły: wprowadzenie do teorii integracji sensorycznej dla rodziców i specjalistów. Warszawa, WSiP 1998, ISBN 830207117X

Wszystkim nauczycielom bibliotekarzom ubiegającym się o awans zawodowy życzymy ciekawych, twórczych pomysłów i sukcesów w ich realizacji.

*Poprzednie części artykułu: Krystyna Ratyńska-Olechnowska, Ewa Sułek Mulawa. Dokumentacja potwierdzająca spełnienie wymagań kwalifikacyjnych na stopień nauczyciela dyplomowanego. Wskazówki i propozycje. „Biblioteka w Szkole” 2006 nr 2, s. 4; Dokumentacja potwierdzająca spełnienie wymagań kwalifikacyjnych na stopień nauczyciela dyplomowanego. Wskazówki i propozycje. Część 2. „Biblioteka w Szkole” 2006 nr 3, s. 1.

¹ Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz.U. z 2004 r. Nr 260, poz. 2593). Za każdym razem, o ile nie zaznaczono inaczej, określenie „rozporządzenie” oznacza niniejszy dokument.

² U. Tomasiak: Wstępna diagnoza dzieci „ryzyka dysleksji” w przedszkolu – karta diagnostyczna dla dziecka 6-letniego. „Biuletyn Logopedyczny” 2001 nr 2.

³ Bogdanowicz M.: Ryzyko dysleksji. Problem i diagnozowanie. Wydaw. Harmonia, Gdańsk 2002.

⁴Awans zawodowy nauczyciela mianowanego. Warszawa, Wydawnictwo CODN 2000

Co w numerze?