Scena I

Wychodzą dwaj bohaterowie: redaktor Durski i redaktor Molski, rozmawiają, zbliżając się do publiczności, mówią głośniej. Molski trzyma w ręce cylinder.

Durski:
Naprawdę mam już tego dość! Mój piąty tekst został odrzucony!

Molski:
A o czym pisałeś?

Durski:
O zarazie pleśniawki u królików na Podlasiu. Bardzo poważny problem. Według mnie trzeba powołać komisję śledczą i zdemaskować winowajców, którzy bezkarnie…

Molski:
Daj spokój. Wszyscy o tym piszą.

Durski:
O pleśniawce u królików? Niemożliwe. Ja byłem pierwszy. Wyśledziłem ten problem i opisałem go z narażeniem życia.

Molski:
Jak to z narażeniem życia?

Durski:
Mogłem przecież zarazić się pleśniawką, a nie wiadomo, jakie są skutki tej choroby u ludzi!

Molski:
Nie o to mi chodzi. Wszyscy piszą o aferach, komisjach i śledztwach. Zainteresuj się czymś normalnym, to na pewno wydrukują ci tekst.

Durski:
Kłótnie i afery są przecież normalne.

Molski:
Myślę o: muzyce, kulturze, sztuce i życiu artystycznym.

Durski:
Masz rację. Że też wcześniej na to nie wpadłem! W świecie artystów jest najwięcej: kłótni, afer i skandali!

Molski:
Trzeba zacząć pisać o prawdziwej kulturze i wielkich artystach.

Durski:
Tak, tak, im większa postać, tym większy skandal.

Molski:
Musisz przede wszystkim zmienić nastawienie do świata. A na razie weź kapelusz. Może zatrzymają ci się w głowie lepsze pomysły. (Wręcza Durskiemu cylinder i wychodzi).

Durski:
(Trzyma kapelusz w rękach): Łatwo powiedzieć: Pisz o wielkich artystach! Gdybym żył w czasach Chopina, miałbym o czym pisać. A dzisiaj? (Zakłada cylinder; rozlega się muzyka, Durski rozgląda się niepewnie).

Scena II

Durski stoi na scenie w cylindrze na głowie, wchodzi Listonosz.

Listonosz:

Dzień dobry, pan redaktor Durski?

Durski:

Tak, słucham.

Listonosz:

List do pana.

Durski:

List?

Listonosz:

Od redaktora naczelnego. (Wręcza list i wychodzi).

Durski:

Zwariował. Zawsze przysyła mi SMS-y. (Sprawdza telefon komórkowy). Nie ma zasięgu? No, jest. Data się przestawiła. 1818. (Otwiera list): „Szanowny panie redaktorze". Pęknę normalnie, zawsze mówił do mnie: „Ej!" (Czyta dalej): „Jeśli jest pan w Warszawie, proszę pójść do siedziby Towarzystwa Dobroczynnego, odbywa się tam koncert młodego geniusza, ośmioletniego wirtuoza. fortepianu". Fortepian? Nudy, gdyby to była perkusja albo gitara, poszedłbym od razu, ale fortepian to nawet nie są „klawisze". Dobra, zmuszę się i pójdę. Może wreszcie wydrukują mi jakiś tekst. (Wychodzi, gra muzyka).

Scena III

Na scenę wychodzą dwaj Widzowie, rozmawiają ze sobą, są wyraźnie podekscytowani.

Widz I:

Genialne! Genialne! Jaka technika!

Widz II:

To syn niejakiego Mikołaja Chopina, z pochodzenia Francuza, ale sercem najprawdziwszego Polka. Przyjechali do Warszawy z Żelazowej Woli. A ten mały zrobi karierę w Paryżu. Trzeba zapamiętać ten dzień.

Widz I:

24 lutego 1818 r. - pierwszy publiczny występ Fryderyka Chopina.

Widz II:

Oto narodził się geniusz! Panowie! Panowie, czapki z głów!

Wychodzą, gra muzyka.

Scena IV

Wychodzi Durski, zdziwiony i ucieszony.

Durski:

Ale numer! Przeniosłem się do czasów Chopina. Byłem pierwszy raz na recitalu fortepianowym i nareszcie mam o czym pisać. Nie udało mi się porozmawiać z Fryderykiem, ale słyszałem, jak opowiadał o swoim koncercie mamie. Ona zapytała, co podobało się publiczności najbardziej, a chłopiec odpowiedział: biały, angielski kołnierzyk. Geniusz też na początku jest dzieckiem. (Wychodzi, gra muzyka).

Scena V

Na scenę wybiegają Gazeciarze, trzymają w rękach gazety, głośno wołają.

Gazeciarz I:

Młody polski geniusz fortepianu pod opieką wybitnego kompozytora Józefa Elsnera!

Gazeciarz II:

Fryderyk Chopin, młody kompozytor, zachwyca profesorów konserwatorium i warszawską publiczność.

Gazeciarz I i Gazeciarz II (przekrzykując się):

Najnowsze wiadomości, najnowsze wiadomości! (Zbiegają ze sceny, gra muzyka).

Scena VI

Wychodzi Durski z torbą podróżną lub walizką.

Durski:

Mówią, że to człowiek słabego zdrowia, a ja ledwo mogę za nim nadążyć. Teraz przyjechał do Antonina w Wielkopolsce. Zaprosił go książę Antoni Radziwiłł - polityk i miłośnik muzyki. Stąd niechybnie pojedzie do Wrocławia, Drezna i Wiednia.

Wchodzi Kamerdyner z dostojną miną, ze świecą, zapala ją, kłania się.

Kamerdyner:

Słucham.

Durski:

Słuchaj pan, słuchaj, może gdzieś tu właśnie gra.

Kamerdyner:

Słucham?

Durski:

A, przepraszam. Szukam pana Chopina.

Kamerdyner:

Był, i owszem, ale wyjechał z księciem. Trzy dni temu.

Durski:

Znowu nie zdążyłem. A co on właściwie tu robił?

Kamerdyner:

Grał z naszym panem, uczył panienki i, przepraszam za poufałość, biegał na wiejskie wesela. Zachwycał się muzyką ludowej kapeli! Niby wykształcony człowiek, ale trochę dziwak. Nucił jakieś mazurki, polonezy, a książę pan jeszcze mu wtórował.

Durski:

A czy grał na fortepianie?

Kamerdyner:

Ja mam prostą metodę oceny tych fortepianistów. Jeżeli nadążam wzrokiem za ich palcami, to znaczy, że grają przeciętnie. A za Chopinem nie nadążałem. Za nim zresztą nikt nie zdąży. No może ten Węgier - Liszt, albo skrzypek - Paganini. W Polsce długo miejsca nie zagrzeje. Woła go wielki świat.

Durski:

Paryż!

Kamerdyner:

Żeby go tylko tam nie wyśmiali z tymi mazurkami. To przecież takie prostackie.

Durski:

Spokojnie, nie prostackie, ale pełne uczucia. Do widzenia. (Wychodzi, gra muzyka).

Kamerdyner (gasi świecę):

Ci artyści i muzycy... Wiecznie wiatr we włosach. A ty człowieku sprzątaj, podawaj do stołu i czekaj. Może staniesz się źródłem inspiracji. (Wychodzi tanecznym krokiem, gra muzyka).

Scena VII

Ulica, przechodnie chodzą, zatrzymują się, rozmowy, powitania i pożegnania.

Kobieta I:

Młody Chopin wyjechał z Warszawy.

Kobieta II:

Wyjechał? A podobno książę Konstanty, brat cara, przepada za jego grą. Mógłby zrobić karierę w Moskwie lub Petersburgu.

Mężczyzna I:

Na wschodzie powietrze jest zbyt ostre dla takich artystów jak Chopin. A poza tym jesień 1830 r. może być w Warszawie bardzo gorąca. Niech szuka lepiej łagodniejszego klimatu.

Kobieta I:

Żegnał go chór konserwatorium, a na pożegnanie dali mu w srebrnym kubku polską ziemię.

Kobieta II:

Nie zapomni?

Mężczyzna I:

Tacy artyści jak on nie zapominają. Prawdziwe serce jego talentu zawsze będzie biło tu - w Polsce.

Rozchodzą się, gra muzyka.

Scena VIII

Wchodzi Durski, zmęczony podróżą.

Durski:

Nareszcie Paryż. Chopina trudno dogonić. Na ulicach sporo się o nim mówi, nawet gazety komentują jego koncerty. Wrażenia, wrażenia, wrażenia... (Wybiega, gra muzyka).

Scena IX

Ulica, przechodnie, zatrzymują się, rozmawiają.

Pani I:

Dostać się na lekcje do pana Chopina to niepodobieństwo.

Pani II:

Bierze 20 franków za lekcje, ale chętnych, zwłaszcza wśród arystokracji, nie brakuje. A do tego przystojny jest, nie powiem.

Pani III:

Bywa w salonach, gra, koncertuje i improwizuje. Kobiety podziwiają, mężczyźni zazdroszczą, a on przeprowadził się do nowego eleganckiego apartamentu.

Pani I:

Paryż widział już różnych artystów, ale ten młody Polak rozkochał w sobie połowę miasta. Na jego koncertach zawsze są komplety.

Pani II:

A on woli występować w salonach dla znajomych i przyjaciół. Kiedyś powiedział o swoich kompozycjach, że są bardzo intymne i trudno gra się je dla tłumów.

Pani III:

Ma zawsze świetnie skrojony frak i jest bardzo elegancki.

Pani I:

Co też pani opowiada, przecież to przede wszystkim artysta, a nie jakiś fircyk!

Pani III:

A cóż to przeszkadza, artysta ma być biedny i brzydki?

Pani II:

Moje drogie, w gruncie rzeczy i tak liczy się muzyka. Zapytajmy krytyków.

Wchodzą Krytycy, rozmawiają.

Pani II:

A jak panowie oceniają Chopina?

Krytyk I:

Według mnie Chopin jest lepszym kompozytorem niż pianistą.

Krytyk II:

A według mnie lepiej gra, niż komponuje. Powinien podrzeć swoje nuty i rzucić je pod nogi wielkim mistrzom.

Krytyk I:

Powinien pójść do wydawcy i ogłosić swoje dzieła drukiem!

Krytyk II:

W takim razie pan jest kompletnie głuchy!

Krytyk I:

A pan ma wrażliwość na poziomie mebla średniej wielkości.

Kłócą się i wymachują rękami, Panie przysłuchują się ich rozmowie.

Pani I:

Chodźcie, moje panie. Niech się dalej kłócą.

Pani II:

A Chopin niech gra.

Pani III:

I komponuje.

Wychodzą, gra muzyka, Krytycy kłócą się jeszcze, ale po chwili także wychodzą.

Scena X

Na scenę wychodzi Sprzedawca Sensacji, rozgląda się nerwowo, po chwili przychodzi Durski.

Sprzedawca Sensacji:

Pan jest dziennikarzem?

Durski:

Tak.

Sprzedawca Sensacji:

Mam sensacyjkę na sprzedaż. O Chopinie.

Durski:

Sensacyjkę?

Sprzedawca Sensacji:

Tak. Da pan 50 franków i czytelnicy omdleją z ekscytacji.

Durski:

Czyli że się zdenerwują?

Sprzedawca Sensacji:

Zdenerwują i ucieszą.

Durski:

Dobra, mów pan.

Sprzedawca Sensacji:

Młody Chopin zakochał się w George Sand.

Durski:

Iiiii?

Sprzedawca Sensacji:

No właśnie, to nie jest mężczyzna, ale pseudonim pisarki. Ona się nim zaopiekowała, aż w końcu stała się jego muzą i natchnieniem. Sensacja, co?

Durski:

Może dla niektórych. Dla mnie to po prostu zwykłe pragnienie miłości.

Sprzedawca Sensacji:

Pan jest jakiś niedzisiejszy. Ona starsza, on młodszy. Sensacja!

Durski:

Rzeczywiście, ja raczej jestem jutrzejszy, dlatego wiem, że w świecie, w którym sensacja goni sensację, nie ma miejsca na prawdziwą sztukę. Niestety. Do widzenia. (Wychodzi, gra muzyka).

Sprzedawca Sensacji:

Zaraz, a moje 50 franków! (Wybiega).

Scena XI

Wchodzi Kapitan statku, rozgląda się, nawołuje.

Kapitan:

Statek na Majorkę odpływa o 14! Statek na Majorkę odpływa o 14! Wszyscy pasażerowie proszeni są na pokład! Kto z państwa płynie na Majorkę? (Zwraca się do publiczności): Pani płynie? A przydałoby się. Taka pani jest bledziutka. Podróż zapowiada się ciekawie. Będzie z nami ten młody genialny polski pianista - Chopin. Też bledziutki i chudziutki jak pietruszka, ale gra! Mój Panie, jak on gra! Serce marynarza topnieje niczym lód. Statek na Majorkę odpływa o 14! Statek na Majorkę odpływa o 14! (Wychodzi, gra muzyka).

Scena XII

Wychodzi Lekarz.

Lekarz:

Pan Fryderyk nieco podupadł na zdrowiu, ale raczej wykluczam gruźlicę. Jest osłabiony, to prawda, powinien jednak wrócić do sił po odpoczynku na wsi. Słońce, świeże powietrze i dobre jedzenie postawią go na nogi. Tylko on nie umie wypoczywać, ciągle gra i gra. Fortepian traktuje jak szczoteczkę do zębów, nigdzie się bez niego nie rusza. Kiedy wrócił z Anglii i Szkocji, był bardzo wyczerpany. Ostatnio kazał postawić w swoim pokoju fiołki. Twierdzi, że ich kolor i zapach działają na niego tak dobrze jak poezja. Jako lekarz ciągle mam nadzieję, ale nie wiem, czy jest dość silny. Prawdziwi romantycy niestety nie żyją długo... (Wychodzi, gra muzyka).

Scena XIII

Wybiega Durski.

Durski:

Biegam z koncertu na koncert, jeżdżę tu i tam. Zachwycam się muzyką i ludźmi. Poznaję samego siebie. Który to rok już mamy? (Sprawdza w telefonie). 1849? 17 października. Zapomniałem, że po tej stronie czas biegnie dla mnie szybciej. (Spogląda na telefon). Straciłem zasięg. Tracę kontakt. (Zdejmuje cylinder). To chyba koniec. Spokojnie, spróbujmy jeszcze raz. (Włącza telefon). Hasło: CHO, PIN: 2010. (Telefon gra muzykę Chopina). Jest! Ciągle żyje!

Wychodzi, gra muzyka; po chwili wszyscy aktorzy wychodzą do finałowego ukłonu.

Co w numerze?