SCENA I

Para wraca z lotniska obładowana torbami. To opaleni, roześmiani, radośni producenci dopalaczy.

On: Fantastyczny był ten wyjazd!

Ona: O tak. Czuję, że jestem do tego stworzona. Palmy, biały piasek, słońce od rana do wieczora, drinki z palemką, dyskoteki pod gwiazdami do białego rana, śniadanie do łóżka. No raj.

On: Hotel tez bardzo przyjemny, cztery gwiazdki to już coś.

Ona: A ten basen przy hotelu… marzenie. Wiesz, uważam, że powinniśmy jak najszybciej tam wrócić. Szczególnie teraz, gdy w Polsce nadal jest chłodno.

On: Tak, kochanie. Ja też tak uważam, ale najpierw muszę dopilnować interesu – w końcu żyjemy z tych baranów, które wezmą wszystko, cokolwiek się im podetknie…

Ona: Dobrze, więc ty się tym zajmij, ja muszę uzupełnić garderobę. Potrzebuję kilku nowych sukienek, no i ten obiecany kabriolecik…

On: Kochanie, kup sobie wszystko, czego zechcesz. Niczego sobie nie żałuj.

On wychodzi z walizkami, Ona zostaje i wyciąga telefon. Wybiera numer i zaczyna rozmowę.

Ona: Marzenka? Właśnie wróciliśmy. Ależ oczywiście, mam ci tyle do opowiadania. Teraz? Nie, moja droga. Najprędzej jutro. No coś ty? Serio? Beata?… Bardzo jestem ciekawa, ale dzisiaj padam z nóg… Jestem nieprzytomna ze zmęczenia… Jak to czym? Lotem, zakupami, powrotem do Polski. No i jak sobie pomyślę, że znowu musimy użerać się z tymi pożal się Boże pracownikami, to mi się wszystkiego odechciewa. Człowiek sam musi wszystkiego dopilnować…

Wciąż rozmawiając, schodzi ze sceny.

SCENA II

Laboratorium chemiczne. W nim kilkoro pracowników.

Pracownik: Wrócili z wakacji i od razu marudzą. Że za mało wydajni jesteśmy, że te barany chcą ciągle czegoś nowego, że mamy zwiększyć tempo uzależniania się.

Pracownica 2: Sam rozumiesz, wczasy pod palmami kosztują. Dolicz markowe ciuchy, nowe modele samochodów, wypasioną chałupę, daczę na Mazurach, nieustające imprezy. Tak, tak. Wystawne życie kosztuje i my mamy na to zarobić.

Pracownik: My tylko pośrednio. Kasa płynie od tych nieszczęśników, którzy dali się wciągnąć. Ale ich los mnie już raczej nie interesuje (śmiech).

Pracownica 1: Wiesz co? Właściwie to ci się dziwię, że się w to bawisz. Ty, światowej sławy chemiczka, która z wyróżnieniem ukończyła studia, zajmujesz się produkowaniem tego, za przeproszeniem, szajsu?

Pracownica 2: Właśnie wszystko się zgadza. Światowej sławy chemiczka robi najlepszy szajs w całej centralnej Europie. No, palce lizać.

Pracownica 1: Wiesz co? Okrutna jesteś. Nie gnębią cię wyrzuty sumienia? Nie myślisz o tych dzieciakach, które sama osobiście trujesz?

Pracownik: Nie smęć. Ja to robię wyłącznie dla kasy.

Pracownica 2: A ty co? Świat będziesz zbawiał (okrutny śmiech).

Pracownik (zwraca się do Pracownicy 1): Myślisz, że wziąłbym tę truciznę do ust? Za kogo ty mnie masz? Zażywanie tego to powolne samobójstwo, a ja chcę żyć! Chcę żyć, i to na wysokim poziomie.

Pracownica 1: Wiem, wiem mówiłeś. Chcesz mieć piękny dom, wypasioną furę, zagraniczne wakacje kilka razy w roku… wspominałeś też o dzieciach.

Pracownik: Tak, to prawda. I wiesz co, nigdy bym nie dopuścił do tego, aby moje dzieci kiedykolwiek choćby spróbowały to zażyć.

Pracownica 2 (śmiejąc się): Ale cudze jak najbardziej. Nie nasze dzieci, nie nasze zmartwienie. Proste?

Pracownik: Nie rozczulaj się tak i nie udawaj lepszej od nas. Też bierzesz kasę za to, co tutaj robimy… A teraz bierz się do roboty.

Przez chwilę pracują w laboratorium.

Pracownik: No dobra, teraz to już wyszedł nam prawdziwy eliksir. Wyciąg z muchomora plamistego, trochę środków halucynogennych, megadawka efedryny, żeby dzieciaki latały jak po kokainie, dla wzmocnienia efektu dodamy mielone szkło, proszek do prania, kilka leków podnoszących ciśnienie i voilà. Mikstura gotowa!

Pracownica 2: Ty to jesteś… No, geniusz po prostu. Teraz zarobimy prawdziwą kasę na tym biznesie. A kasa to nasza największa miłość, co?

Pracownica 1: Gdzie ty się tego nauczyłeś, bo chyba nie na studiach?

Pracownica 2: Nasz geniusz samouk!

Pracownica 1: Serio?

Pracownik: Żebyś wiedziała, że sam. Czekaj, czekaj. Teraz dosypię im jeszcze trochę piasku i, wierzcie mi, niejeden odleci na maksa.

Pracownica 1: Nie szkoda wam czasem tych dzieciaków? Jak pomyślę, ile już z nich zatruliśmy, a ile jeszcze wyślemy na tamten świat, to czasami aż mnie ciarki przechodzą…

Pracownica 2: Daj spokój. Coś ty taka wrażliwa? Od kiedy? Zresztą co cię to obchodzi. Do gardeł im nie pchasz.

Pracownik: Właśnie. Zastanów się nad sobą. Weź się ogarnij… Dla mnie liczy się kasa, więc mi tu z sumieniem nie wyjeżdżaj. Dopalacze traktuję jak towar – taki sam jak każdy inny, tylko że bardziej opłacalny i… jak by to powiedzieć… nielegalny. Nie wyjeżdżaj mi tu z sumieniem, bo to nudne.

Pracownica 2: Słyszysz? Dobrze gada. Kasa ma się zgadzać, a nie nasze dobre samopoczucie. Nie bądź mięczak.

SCENA III

Impreza. Migają światła. Widać tańczące postacie. Z boku staje chłopiec i wsypuje sobie coś do butelki z napojem. Po chwili zaczyna się trząść i pada na podłogę. Jedna z tańczących dziewczyn zauważa, że pod ławką na podłodze leży chłopak. Obok leży opakowanie po dopalaczach. Dziewczyna zaczyna krzyczeć. Słychać dźwięk syreny karetki pogotowia. Nad chłopcem pochylają się ratownicy medyczni i próbują go reanimować. Niestety chłopiec umiera. Pojawia się policjant i pyta po kolei dzieciaki, co się stało. Nikt nie chce rozmawiać. Kilkoro dzieci płacze. Jedno z nich podaje policjantowi opakowanie po dopalaczach. Policjant notuje coś w notesie. Wychodzi.

Po chwili smutnej muzyki oświetlony zostaje drugi koniec sceny – zaimprowizowany gabinet lekarski. Na krześle siedzi Kobieta – matka chłopca. Jest bardzo smutna, patrzy w jeden punkt przed sobą, co chwilę wyciera oczy. Podchodzi do niej Lekarz w fartuchu i delikatnie kładzie jej rękę na ramieniu.

Lekarz: Jak się pani dzisiaj czuje? Czy chce pani kontynuować nasza rozmowę?

Kobieta: Panie doktorze, czuję się właściwie coraz gorzej. Obwiniam się o śmierć Michałka. Dlaczego nie umiałam obronić go przed tymi dopalaczami?

Lekarz: To nie tak. To nie jest pani wina. My, dorośli, wszyscy odpowiadamy za śmierć Michała i wielu innych młodych ludzi, którzy po nie sięgają.

Kobieta (wybucha płaczem): Panie doktorze! To był mój jedyny syn! Jak ja mam dalej żyć?

Lekarz podaje kobiecie szklankę wody. Zapada cisza.

SCENA IV

W tym samym czasie grupka dzieci siedzi w parku na ławce.

Dziecko 1: Nuuuuda.

Dziecko 4: Jeszcze jaka.

Dziecko 2: Co by tu porobić?

Dziecko 3: Może by tak w piłę zagrać?

Dziecko 1: A może by tak mały odlocik? Tu na osiedlu otworzyli nowy sklep z „pamiątkami”. Przez pierwszy tydzień można kupować w megapromocyjnych cenach. Co wy na to?

Dziecko 4: Ja nie mam kasy. Tyle tylko, co na tramwaj.

Dziecko 5: Ja mam trochę drobnych.

Dziecko 2: Poczekaj, młoda. W promocyjnych cenach to znaczy za ile?

Dziecko 1: Za pół ceny. Stać nas? Przeliczcie kasę.

Dziecko 4: Dobra, ja dokładam swoje cztery zyla. Ostatecznie do domu mogę wrócić z buta.

Dziecko 1: No i mądrze gadasz.

Dziecko 2 (zwraca się do Dziecka 3): A ty ile dołożysz, bo na razie mamy coś koło dwóch dych?

Dziecko 3: Ja w to nie wchodzę. Dzięki, ale nie.

Dziecko 4: Chyba się przesłyszałam. „Dzięki, nie wchodzę” – tak to szło? A niby czemu?

Dziecko 2: No, powiedz dlaczego. Mamy się boisz?

Dziecko 3: Chcecie wiedzieć?

Dziecko 5: Jeszcze się pyta. Gadaj, o co chodzi.

Dziecko 3: W naszym bloku mieszkał chłopak, który też chciał się tylko zabawić i też za pół ceny. Niestety. Teraz obraca się w innych kręgach i wierzcie mi, nie jest to zbyt rozrywkowa ekipa.

Dziecko 2: O czym ty mówisz?

Dziecko 1: Znaczy umarł?

Dziecko 3: Tak. Jutro pogrzeb.

Dziecko 2: Nic nie ściemniasz?

Dziecko 3: A co, chcesz się przekonać? To chodź.

Dziecko 4: A niby dokąd mamy iść?

Dziecko 5: Mnie się wydaje że coś wymyśla.

Dziecko 1: Dobra, dobra, idziemy wszyscy, bo inaczej niczego się nie dowiemy.

SCENA V

Kobieta siedzi na krześle, patrzy w jeden punkt i wciąż ociera łzy. Lekarz siedzi przy biurku i coś pisze. Po chwili podchodzi do kobiety, kładzie jej rękę na ramieniu i podaje szklankę wody.

Lekarz: Jak się dzisiaj pani czuje, pani Halinko?

Kobieta: Bardzo źle. Mam wielkie wyrzuty sumienia i poczucie bezsilności. Wciąż się zastanawiam, co mogłam zrobić, aby zapobiec tragedii. Michał tak cieszył się życiem. Nie wiem, co go podkusiło, aby sięgnąć po dopalacze. Moda, strach przed odrzuceniem, zwykła ciekawość czy głupota? Nie daje mi to spokoju.

Lekarz: No cóż. Tego, co się stało, już nie możemy odwrócić, ale może pani sprawić, że śmierć Michała nie pójdzie na marne. Może pani głośno mówić o swojej tragedii – jestem przekonany, że w ten sposób uratuje pani niejedno młode życie.

Kobieta: Jeszcze nie jestem na to gotowa, ale ma pan rację, doktorze. Nasza tragedia niech będzie przestrogą dla innych młodych ludzi, zanim będzie za późno.

Lekarz: Myślę, że w tej chwili to najlepsze, co może pani zrobić, aby uczcić pamięć syna.

W tym samym czasie dzieci pochylają się nad gazetą. Jedno z nich głośno czyta nekrolog.

Dziecko 1: „W dniu … odszedł od nas na zawsze Michał Kowalski, lat 17”…

Dziecko 2: „Pozostawił pogrążoną w rozpaczy rodzinę i przyjaciół”…

Dziecko 3: Tak, jego matka płacze bez przerwy od kilku dni. Wiem, bo to nasza sąsiadka. Moja mama mówi, że by nie przeżyła, gdyby mi się coś takiego stało.

Dziecko 5: Dlaczego nic na ten temat nie słychać na mieście? Dlaczego nikt nie próbuje nas ostrzec?

Dziecko 3: Nie gadaj. W szkole mówili o szkodliwości dopalaczy wiele razy.

Dziecko 4: Mówili, mówili. Ale ja myślałem, że to jakaś ściema.

Dziecko 1: Każdemu zawsze się wydaje, że złe rzeczy przydarzają się wyłącznie innym ludziom, a ich to prostu nie dotyczy…

Dziecko 2: Zresztą ja pamiętam tego Michała. Był od nas starszy o jakieś trzy lata. Był maniakiem piłki nożnej.

Dziecko 4: No i na dokładkę dobrze się uczył.

SCENA VI

Laboratorium chemiczne. Dwaj naukowcy siedzą na krzesłach, nogi oparte na stole. Trzeci pracownik stoi. Nieopodal siedzi Ona i liczy coś na kalkulatorze. On przegląda coś na smartfonie i popija kawę.

Pracownica 2 (do Pracownicy 1): Co masz taką minę? Znowu cię sumienie gryzie?

Pracownica 1: Słyszeliście? Ponoć jakiś dzieciak zmarł po zażyciu naszego nowego specyfiku.

Pracownik: Co mnie to obchodzi! Mówiłem ci – ja to robię wyłącznie dla kasy. Jeśli ludzie sa tacy głupi, żeby się truć, i to za własne pieniądze, to już nie moje zmartwienie…

Pracownica 2: Nie bądź frajer. Nie jesteś tu od rozczulania się, tylko od zarabiania pieniędzy. Kasa sama pcha się do rąk, a ty jakieś problemy wymyślasz.

Pracownica 1: Ale ta kasa jest ceną za ludzkie życie.

On: Dobra, dobra. To nie wasze zmartwienie. Zresztą moje też nie. Obroty ze sprzedaży wzrastają, to i premia będzie sowita.

Pracownica 1 (zwraca się do Pracownika): Ty to chyba żadnych uczuć nie masz. Nie żal ci choćby matki tego chłopaka?

Pracownik: Nie mój problem. Ja produkuję towar, a reszta to już nie moja sprawa.

Pracownica 2: Właśnie, wyjąłeś mi te słowa z ust. Dobry towar to dobra kasa. I tyle w temacie.

Pracownica 1: Czyli dla was liczy się tylko zysk?

Pracownica 2: A dla ciebie nie?

Pracownik: Zrobię wszystko, żeby się dorobić. Nawet kosztem dzieciaków. One mnie nic nie obchodzą.

Ona: My tego nie bierzemy, więc i nie mamy się czym martwić (śmieje się).

Pracownica 1: Żeby ci ludzie wiedzieli, co o nich myślicie… Nie mogę was zrozumieć.

Pracownik: Na szczęście nie wiedzą i szafa gra.

Pracownica 2 (śmieje się): Czego ty znowu nie rozumiesz? Przecież to proste – kasa ma się zgadzać i tyle. Nie ma tu o czym dyskutować.

On: Właśnie. Koniec przerwy. Do pracy, do pracy…

Ona: Płacimy i wymagamy. Sentymenty zostawcie sobie w domu. Tutaj liczy się biznes. W przyszłym tygodniu znów wyjeżdżamy, więc produkcję trzeba podwoić.

Pracownica 1: W takim razie ja odchodzę. Wypisuję się z tego biznesu. Nie chcę mieć krwi na rękach.

On: Kochana ty moja. Ty odejdziesz, to przyjdzie ktoś inny. Twoje odejście niczego nie zmieni. Jedynym zagrożeniem dla naszego biznesu byłby całkowity brak sprzedaży naszych „pamiątek”, a to nam raczej nie grozi…

Pracownica 1: Przeraża mnie wasza bezwzględność.

Pracownica 2: A mnie przeraża twoja głupota. Kasa leży na ulicy, wystarczy ją podnieść, ładnie opakować, a ludzie kupią wszystko.

Ona: Dopóki ludzie się na tym nie znają, nie mamy się czego obawiać.

SCENA VII

Dzieci idą do wychowawcy z propozycją akcji informacyjnej na temat dopalaczy.

Dziecko 1: Proszę pana, chcemy zorganizować biały marsz upamiętniający śmierć Michała.

Dziecko 2: Zrobimy plakaty i ulotki, a pan załatwi wszystko formalnie, OK?

Wychowawca: Znaliście Michała?

Dziecko 3: Tak, znamy tez jego rodzinę.

Wychowawca: Myślę, że wasz pomysł jest doskonały.

Dziecko 1: Chcemy ostrzec naszych kolegów i koleżanki przez tym świństwem.

Wychowawca: Myślę, że gdyby nikt nie kupował dopalaczy, to producenci sami by się wycofali z produkowania tej trucizny. I właśnie tę myśl spróbujemy przekazać podczas naszego marszu. Jestem z was dumny, ponieważ zachowujecie się dojrzale i odpowiedzialnie. Druga sprawa to informowanie dorosłych o przypadkach zażywania dopalaczy przez waszych znajomych. Jeśli zauważycie, że ktoś dał się wciągnąć, porozmawiajcie z tą osobą i spróbujcie ją przekonać, aby zrezygnowała. Jeśli to nie uda, koniecznie porozmawiajcie z kimś dorosłym z waszego otoczenia. Możecie poprosić o pomoc rodziców, wychowawców lub któregoś w nauczycieli.

Dziecko 1: Mnie też ostrzeżono w porę – teraz mogę się zrewanżować tym samym.

Wychowawca: Jesteś to winien swojemu wybawcy.

Dziecko 2: Po tym jak usłyszałam, co nas może spotkać, a lista ta jest bardzo długa, bo właściwie nie ma organu, którego dopalacze nie uszkadzają, autentycznie się wystraszyłam. Bóle głowy, wymioty, bóle w klatce piersiowej, zaburzenia rytmu serca, bezsenność, omamy, napady lękowe, szczękościsk, oczopląs, a nawet napady drgawek padaczkowych czy śpiączka – to tylko niektóre konsekwencje nawet jednorazowej przygody z dopalaczami.

Dziecko 3: Gdy uświadomiłam sobie, że mogę zapłacić życiem za czyjeś wakacje, drogie samochody, ciuchy czy inne bogactwa, poczułam się jak marionetka. Jak niewolnica. Zrozumiałam, że jeśli w to wejdę, to stracę do siebie szacunek.

Wychowawca: No to do roboty.

SCENA VIII

Zakończenie. Studio telewizyjne programu Fakty z Polski.

Dziennikarka: Witam państwa i zapraszam na program Fakty z Polski. Dzisiaj porozmawiamy na temat dopalaczy. Zaprosiłam do studia gości, którzy niestety na co dzień mają do czynienia z dopalaczami, a właściwie z ich ofiarami. Przed państwem psycholożka, lekarz toksykolog oraz państwo policjanci. Witam państwa bardzo serdecznie. Czy to prawda, że w Polsce najwięcej przypadków zatruć dopalaczami odnotowuje się w województwie łódzkim?

Psycholożka: Tak. Dodatkowo liczba ofiar dopalaczy od trzech lat regularnie i szybko rośnie.

Dziennikarka: To przerażające.

Lekarz: Pamiętajmy, że dopalacze, wbrew powszechnej opinii, nie stanowią łagodniejszej wersji narkotyków. Przeciwnie, niejednokrotnie działają silniej, a przez to są bardziej niebezpieczne dla zdrowia i życia ludzi.

Psycholożka: Przytoczę państwu wypowiedź jednego z moich pacjentów: „W pewnym momencie obraz zaczął się mocno rozmazywać, pot wychodził ze mnie każdym możliwym porem, zaczęły się jakieś spazmy, tiki, czy jak to nazwać, kończyn górnych i dolnych. Nie wiem, jak długo to trwało, na oko 8-10 godzin. Po dość znacznym ustąpieniu działania źrenice nadal były jak księżyc w pełni, drgawki tylko lekko ustąpiły, ogólnie zaczęło przeważać uczucie przećpania. Dodatkowo pierwszy raz w życiu doświadczyłem całkowitej blokady pęcherza. Dopiero po jakichś 3-4 godzinach udało mi się z bardzo wielkim trudem wysikać. Dzień po i następne to dół jakich mało”.

Policjant: Ja przeczytam państwu sprawozdanie z policyjnego raportu sprzed kilku dni: „To była impreza jakich wiele. Mateusz wraz ze znajomymi ze szkoły eksperymentowali z dopalaczami. Naćpał się tak, że przestał odróżniać rzeczywistość od narkotycznych wizji. Biegał wokół ogrodzenia szkoły i podskakiwał, w ciemności chłopak zaczepił kapturem bluzy o wystająca gałąź drzewa. Zaczął się dusić, nie mógł nawet zawołać kolegów. Nie potrafił się również uwolnić ze śmiertelnej pułapki. Do tego dopalacze zrobiły swoje, osłabiając i tak już wycieńczony organizm, który po prostu się poddał. Chłopak stracił przytomność. Jego ciało nad ranem znalazł kolega z klasy”.

Dziennikarka: Przerażające jest to, że coraz młodsi ludzie sięgają po dopalacze.

Policjant: Tak, wczorajszej nocy nastolatka po wypaleniu skręta z dopalaczami zaczęła biegać po ulicy i wpadła pod samochód. Niestety nie udało się jej uratować.

Lekarz: Na mój oddział trafił 20-letni Rafał, który w nocy z piątku na sobotę zamordował Mateusza – swojego kolegę z klasy. Obaj nie tylko pili alkohol, ale też zażywali dopalacze. Mateusz miał tak zatruty organizm, że po wytrzeźwieniu nie pamiętał nic z feralnej nocy.

Dziennikarka: Skala problemu mobilizuje nas do nazywania rzeczy po imieniu i uświadamiania, czym kończy się eksperymentowanie z truciznami. Powiedzmy to wprost: tylko taki wiele znaczy, kto nie bierze dopalaczy!

Co w numerze?

Dodatek:Podręczniki w bibliotece 06/2019

Dodatek:
Podręczniki w bibliotece 06/2019