Zmiany w wynagrodzeniu i przyznawaniu dodatków

Podwyżki od 1 września z wyrównaniem do 30 września

Nowelizacja przyśpiesza wprowadzenie planowanych wcześniej podwyżek dla nauczycieli. Zamiast dwóch transzy dostaną oni jedną od 1 września. Zgodnie z przepisem przejściowym w okresie od 1 września 2019 roku do 31 grudnia 2019 roku średnie wynagrodzenie nauczycieli zwiększa się o 9,6%. Podwyższenie wynagrodzeń nauczycieli w związku z tą zmianą nastąpi nie później niż do 30 września 2019 roku, z wyrównaniem od 1 września 2019 roku. Zgodnie z projektem nowelizacji rozporządzenia płacowego nauczycieli (projekt z 5 lipca) wysokość minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego od 1 września 2019 roku wygląda następująco:

300 zł za wychowawstwo – kwota minimalna

Od nowego roku szkolnego wychowawca klasy dostanie co najmniej 300 zł dodatku funkcyjnego (nowy art. 34a Karty Nauczyciela). Ustawa upoważnia organy prowadzące do podwyższenia dodatku – organy będące jednostkami samorządu terytorialnego będą mogły podwyższać minimalną wysokość świadczenia w trybie określonym w art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela, tj. w drodze regulaminu wynagradzania.

Dotychczas wysokość stawek dodatku funkcyjnego, do którego należy m.in. dodatek z tytułu sprawowania funkcji wychowawcy klasy, oraz szczegółowe warunki przyznawania tego dodatku określał organ prowadzący, a jego wysokość bywała różna w zależności od organu prowadzącego.

Z literalnego brzmienia Karty Nauczyciela wynika, że przysługuje on tylko nauczycielowi, któremu powierzono sprawowanie funkcji wychowawcy klasy, a nie nauczycielowi opiekującemu się oddziałem przedszkolnym. Jednak z orzecznictwa sądów pracy w sprawach dotyczących uprawnień do dodatku funkcyjnego upowszechniła się interpretacja, że dodatek ten przysługuje także nauczycielowi przedszkola opiekującemu się oddziałem przedszkolnym. W związku z tym w opublikowanym projekcie nowelizacji rozporządzenia płacowego nauczycieli (projekt z 5 lipca) pojawił się zapis, że dodatek funkcyjny przysługuje również nauczycielom, którym powierzono opiekę nad oddziałem przedszkolnym.

1000 zł dla nauczyciela stażysty – nowe świadczenie

Wszyscy nauczyciele odbywający staż na nauczyciela kontraktowego dostaną jednorazowe świadczenie w wysokości 1000 zł. Świadczenie będzie wypłacane do 30 września roku, w którym nauczyciel rozpoczął staż (nowy art. 53a Karty Nauczyciela).

Nauczyciele stażyści, którzy rozpoczęli staż w roku szkolnym 2018/2019, nie otrzymają takiego świadczenia. Dodatek ten będzie wypłacany tylko w roku, w którym nauczyciel rozpoczął staż.

Nauczyciele uprawnieni do tego świadczenia otrzymają je w takiej samej wysokości, niezależnie od wymiaru zatrudnienia. Warunkiem otrzymania świadczenia jest wyłącznie odbywanie stażu na stopień nauczyciela kontraktowego. Przypomnijmy, że żeby odbywać staż, nauczyciel musi być zatrudniony co najmniej w wymiarze 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć w jednej lub kilku szkołach łącznie. Świadczenia nie uwzględnia się przy obliczaniu kwot wydatkowanych na średnie wynagrodzenia nauczycieli. Tym samym świadczenie to nie może powodować obniżenia otrzymywanych przez nauczycieli stażystów innych składników wynagrodzenia.

Zmiany w ocenie pracy nauczycieli

Zniesienie obligatoryjności oceny pracy

Nie trzeba już po zakończeniu stażu i co 5 lat dokonywać oceny pracy. Ocena może być dokonana w każdym czasie, nie wcześniej jednak niż po upływie roku od dokonania oceny poprzedniej lub oceny dorobku zawodowego z inicjatywy dyrektora lub na wniosek:

nauczyciela;
organu sprawującego nadzór pedagogiczny, a w przypadku nauczycieli placówek doskonalenia nauczycieli – kuratora oświaty;
organu prowadzącego szkołę;
rady szkoły i rady rodziców (art. 6a ust. 1 Karty Nauczyciela).

Ocena nie dotyczy nauczyciela stażysty. Zatem podmioty mogące rozpocząć procedurę oceny pracy i terminy oceny są takie same, jak przed 1 września 2018 roku.

Rozporządzenie nie określa już kryteriów oceny pracy

Dotychczas to MEN w drodze rozporządzenia określał kryteria oceny pracy w zależności od stopnia awansu zawodowego – Rozporządzenie MEN z 29 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli, zakresu informacji zawartych w karcie oceny pracy, składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego oraz trybu postępowania odwoławczego (Dz.U. 2018 poz. 1133). Od 1 września 2019 roku kryteria oceny pracy zawiera sama Karta Nauczyciela (art. 6a ust. 1e i 1f).

Art. 6a
1e. Ocena pracy nauczyciela dotyczy stopnia realizacji obowiązków określonych w art. 6 i art. 42 ust. 2 oraz w art. 5 ustawy – Prawo oświatowe w zakresie wszystkich obszarów działalności szkoły.
1f. Ocena pracy dyrektora szkoły dotyczy stopnia realizacji obowiązków określonych w art. 6 i art. 7 oraz w art. 68 ust. 1, 5 i 6 ustawy – Prawo oświatowe, a w przypadku realizowania przez dyrektora szkoły zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych – także obowiązków określonych w art. 42 ust. 2 oraz w art. 5 ustawy – Prawo oświatowe.

Wraz ze zmianą Karty Nauczyciela zmieni się rozporządzenie o ocenianiu, a właściwie zostanie uchwalone nowe. Resort edukacji udostępnił projekt rozporządzenia MEN w sprawie trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli, szczegółowego zakresu informacji zawartych w karcie oceny pracy, składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego oraz trybu postępowania odwoławczego (z 4 lipca 2019 roku). Nowe regulacje w większości powtarzają rozwiązania zawarte w dotychczasowym rozporządzeniu z 29 maja 2018 roku. Projekt nie określa jednak kryteriów oceny pracy nauczycieli.

Utrzymano zasięganie opinii rady rodziców

Do 31 sierpnia 2019 roku przy dokonywaniu oceny dyrektor musiał zasięgnąć opinii rady rodziców. Obowiązek ten został utrzymany. Rada rodziców przedstawia pisemną opinię w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o dokonywanej ocenie pracy nauczyciela. Nieprzedstawienie opinii przez radę rodziców nie wstrzymuje dokonywania oceny pracy.

Nie będzie dodatku za wyróżniającą pracę

Zmiana ta jest konsekwencją odejścia od obligatoryjności dokonywania oceny pracy, zmiany skali i kryteriów tej oceny. Dodatek za wyróżniającą pracę po raz pierwszy mieli otrzymać nauczyciele dyplomowani od 1 września 2020 roku.

Zmiany w awansie zawodowym

Przywrócenie oceny dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu

W miejsce oceny pracy po zakończeniu stażu zostaje wprowadzona ocena dorobku zawodowego (art. 9c Karty Nauczyciela).

Ocenę dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu ustala dyrektor szkoły w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia złożenia sprawozdania za okres stażu z uwzględnieniem stopnia realizacji planu rozwoju zawodowego nauczyciela.

Skrócenie okresów pracy do awansu na kolejny stopień

Okres pracy między kolejnymi stopniami awansu zawodowego został skrócony z 3 do 2 lat pracy przed rozpoczęciem stażu na stopień nauczyciela mianowanego oraz z 4 lat do roku przed rozpoczęciem stażu na stopień nauczyciela dyplomowanego (art. 9d ust. 4 Karty Nauczyciela). Ma zostać przy tym uchylony przepis, który umożliwiał wcześniejsze otwarcie stażu w przypadku legitymowania się wyróżniającą oceną pracy. Powyższe terminy będą zatem obowiązywały wszystkich nauczycieli, niezależnie od posiadanej oceny pracy.

Zmieniono dyrektorską ścieżkę awansu zawodowego

Ścieżka awansu zawodowego nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora także ulegnie zmianie. Stopień nauczyciela dyplomowanego dyrektor będzie mógł uzyskać już po 4 latach (dotychczas 5) od dnia nadania stopnia nauczyciela mianowanego, a w przypadku nauczyciela legitymującego się tytułem naukowym doktora – po 3 latach (dotychczas 4) (art. 9e Karty Nauczyciela). W związku z tym, że ostatecznie utrzymana została czterostopniowa skala ocen, awans z dyrektorskiej ścieżki możliwy będzie już przy bardzo dobrej ocenie pracy.

Skrócenie stażu na stopień nauczyciela kontraktowego do 9 miesięcy

Staż nauczyciela stażysty został skrócony z roku i 9 miesięcy do 9 miesięcy (art. 9c ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela). Przepisy przejściowe przewidują, że w przypadku ubiegania się o awans na stopień nauczyciela kontraktowego staż rozpoczęty w roku szkolnym 2018/2019 trwa 12 miesięcy. Oznacza to, że nauczyciele stażyści, którzy rozpoczęli staż 1 września 2018 roku, zakończą go 31 sierpnia 2019 roku.

Co istotne, nauczyciele stażyści, którzy rozpoczęli staż w roku szkolnym 2018/2019, po zakończeniu stażu otrzymają ocenę dorobku zawodowego (a nie ocenę pracy) oraz przystąpią do postępowania kwalifikacyjnego już na zasadach obowiązujących od 1 września 2019 roku. Oznacza to, że będą musieli uzyskać akceptację komisji kwalifikacyjnej po przeprowadzonej rozmowie.

Zastąpienie egzaminu rozmową przed komisją na stopień nauczyciela kontraktowego

Projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie awansu zawodowego (z 4 lipca) przewiduje powrót do komisji kwalifikacyjnej na stopień nauczyciela kontraktowego, w której skład wejdą (art. 9g ust. 1 Karty Nauczyciela):

dyrektor lub wicedyrektor szkoły jako przewodniczący komisji;
przewodniczący zespołu nauczycieli, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 111 ustawy – Prawo oświatowe, a jeżeli zespół taki nie został w tej szkole powołany – nauczyciel mianowany lub dyplomowany zatrudniony w szkole, a w przypadku przedszkola, szkoły lub placówki, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2 i w których nie są zatrudnieni nauczyciele mianowani lub dyplomowani – nauczyciel kontraktowy;
opiekun stażu.

Co zmieni się w rozporządzeniu w sprawie awansu zawodowego?

Projektowane zmiany w rozporządzeniu (projekt z 4 lipca) nie zmieniają obowiązków nauczycieli realizujących staż ani wymagań do uzyskania poszczególnych stopni awansu zawodowego. Nowela dostosowuje brzmienie przepisów do zmian w Karcie. I tak:

opiekun stażu będzie znów przedstawiał projekt oceny dorobku zawodowego nauczyciela w miejsce opinii o dorobku zawodowym;
nauczyciel stażysta przystąpi do rozmowy, a nie egzaminu;
nauczyciel do wniosku o wszczęcie postępowania załączy kopię oceny dorobku zawodowego, a nie oceny pracy;
utrzymano terminy w awansie zawodowym, m.in.: 7 dni od dnia zakończenia stażu na złożenie sprawozdania z realizacji planu rozwoju zawodowego, 7 dni od dnia zakończenia stażu na złożenie przez opiekuna stażu projektu oceny dorobku zawodowego.

Zmiany w zatrudnianiu nauczycieli

Skrócenie umowy dla nauczyciela stażysty

Od 1 września umowę z nauczycielem stażystą należy podpisać na rok, a nie na 2 lata szkolne (art. 10 ust. 2 Karty Nauczyciela). Jest to konsekwencja skrócenia stażu na stopień awansu nauczyciela kontraktowego. Zatem do końca roku szkolnego 2019/2020 nauczyciele – już kontraktowi – będą dalej zatrudnieni na czas określony, chyba że umowa zostanie zmieniona za porozumieniem stron.

Limitowanie umów terminowych z nauczycielem – nowa regulacja

Łączny okres zatrudnienia na podstawie umów na czas określony wynikający z organizacji nauczania między tymi samymi stronami stosunku pracy nie może przekroczyć 36 miesięcy. Do okresu zatrudnienia wlicza się umowy o pracę na czas określony zawarte na następujące po sobie okresy, o ile przerwa między rozwiązaniem poprzedniej a nawiązaniem kolejnej umowy o pracę nie przekroczyła 3 miesięcy (art. 10 ust. 12-17 Karty Nauczyciela).
Regulacja nie ma zastosowania do umów o pracę na czas określony zawartych:

w celu zastępstwa nieobecnego nauczyciela;
z nauczycielem niemającym kwalifikacji wymaganych do zajmowania danego stanowiska;
w przypadku przedłużenia umowy o pracę do dnia porodu.

Jeżeli okres zatrudnienia na podstawie umów o pracę na czas określony przekroczy 36 miesięcy, z dniem następującym po upływie tego okresu stosunek pracy przekształca się:

w przypadku nauczyciela kontraktowego – w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony;
w przypadku nauczyciela mianowanego i nauczyciela dyplomowanego – w stosunek pracy na podstawie mianowania, a w przypadku niespełniania
warunków, o których mowa w art. 10 ust. 5 pkt 1 i 6 Karty Nauczyciela, w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony.

Do limitu należy wliczać umowy terminowe zawierane począwszy od 1 września 2019 roku. Zatem umowa o pracę zawarta na czas określony z początkiem roku szkolnego 2018/2019 nie będzie wliczona do wprowadzanego limitu umów – tylko umowy zawarte od 1 września obecnego roku.

Zmiany w czasie pracy nauczycieli

Zastąpienie egzaminu potwierdzające kwalifikacje w zawodzie egzaminem zawodowym

Od 1 września egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe zostaje zmieniony na egzamin zawodowy. W związku z tym niezbędna była modyfikacja Karty Nauczyciela. W ramach innych zajęć i czynności wynikających z zadań statutowych szkoły nauczyciel jest obowiązany m.in. uczestniczyć w przeprowadzaniu egzaminu zawodowego – z wyjątkiem części ustnej (art. 42 ust. 2b pkt 2 Karty Nauczyciela).

Zmodyfikowano pensum nauczycieli praktycznej nauki zawodu

Obecnie pensum nauczycieli praktycznej nauki zawodu we wszystkich typach szkół i na kwalifikacyjnych kursach zawodowych wynosi 22 godziny. Od 1 września to organ prowadzący będzie ustalał pensum nauczycieli praktycznej nauki zawodu we wszystkich typach szkół i na kwalifikacyjnych kursach zawodowych, z zastrzeżeniem, że jego wysokość będzie nie wyższa niż 20 godzin. Pensum nauczycieli przedmiotów z zakresu kształcenia ogólnego i teoretycznych przedmiotów zawodowych w szkołach prowadzących kształcenie zawodowe dalej wynosi 18 godzin (art. 42 ust. 7 pkt 3 lit. d Karty Nauczyciela).

Pensum w grupach mieszanych w przedszkolu ustali organ prowadzący

Przyznano organowi prowadzącemu przedszkole kompetencje do określania tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycieli pracujących z grupami obejmującymi dzieci 6-letnie i dzieci młodsze, z zastrzeżeniem jednakże, że określony przez ten organ wymiar nie może przekroczyć 25 godzin tygodniowo. Wszystkie godziny ponad tak ustalone pensum będą godzinami ponadwymiarowymi (art. 42 ust. 7 pkt 3 lit. c Karty Nauczyciela).

Zobowiązanie nauczyciela do szkolenia branżowego

Nauczyciele teoretycznych przedmiotów zawodowych i nauczyciele praktycznej nauki zawodu, którzy zatrudnieni są w:

szkołach prowadzących kształcenie zawodowe, tj. szkołach ponadpodstawowych: 5-letnim technikum, 3-letniej szkole branżowej I stopnia, 2-letniej szkole branżowej II stopnia, szkole policealnej dla osób posiadających wykształcenie średnie lub wykształcenie średnie branżowe o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku, prowadzących kształcenie w zawodach określonych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego;
placówkach kształcenia ustawicznego i centrach kształcenia zawodowego, umożliwiających uzyskanie i uzupełnienie wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych
zobowiązani są doskonalić umiejętności i kwalifikacje zawodowe potrzebne do wykonywania pracy poprzez uczestniczenie w szkoleniach branżowych realizowanych w 3-letnich cyklach. Łączny wymiar takich szkoleń wynosi 40 godzin (art. 70c Karty Nauczyciela).

Szkolenia odbywają się w ramach zajęć i czynności związanych z przygotowaniem się do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym. Szkolenia branżowe są zatem wykonywane w ramach czasu pracy nauczyciela (art. 42 ust. 2e Karty Nauczyciela).

Z obowiązku odbywania staży branżowych zwolnieni zostali nauczyciele, którzy są aktywni zawodowo w zawodach związanych z nauczanym zawodem (art. 70c ust. 2 Karty Nauczyciela):

prowadzący działalność gospodarczą związaną z nauczanym zawodem lub indywidualnie gospodarstwo rolne, którego działalność jest związana z nauczanym zawodem, lub
zatrudnieni u pracodawców na stanowiskach związanych z nauczanym zawodem, lub
zatrudnieni w indywidualnych gospodarstwach rolnych, których działalność jest związana z nauczanym zawodem.

Za spełnienie obowiązku odbycia szkolenia branżowego uznawać się będzie również odpowiednio udział nauczycieli teoretycznych przedmiotów zawodowych oraz nauczycieli praktycznej nauki zawodu w formach doskonalenia zawodowego realizowanych u pracodawców w ramach regionalnych programów operacyjnych.

Zorganizowanie szkolenia branżowego należy do zadań dyrektora szkoły lub placówki. W przypadku nauczyciela zatrudnionego w kilku szkołach szkolenie branżowe dla takiego nauczyciela organizuje dyrektor szkoły lub placówki wskazanej przez nauczyciela jako podstawowe miejsce zatrudnienia.

Szkolenie branżowe może odbywać się odpowiednio u pracodawcy lub w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Skierowanie na szkolenie może zostać dokonane z inicjatywy dyrektora szkoły, placówki lub centrum lub z własnej woli nauczyciela. Jednakże każdorazowo wymagane jest do tego skierowanie dyrektora. Jeżeli nauczyciel sam wystąpi o odbycie szkolenia branżowego w określonym miejscu, to powinien on wystąpić z wnioskiem do dyrektora szkoły, centrum lub placówki o skierowanie go do tego miejsca.

Po zakończonym szkoleniu nauczyciel ma 30 dni od dnia jego zakończenia na przedłożenie dyrektorowi szkoły, placówki lub centrum informacji o odbytym szkoleniu (art. 70c ust. 9 Karty Nauczyciela). Wspomniana informacja powinna zawierać:

zakres szkolenia;
wymiar szkolenia.

Informacja powinna zostać potwierdzona przez pracodawcę lub osobę prowadzącą indywidualne gospodarstwo rolne.

Nauczycielowi odbywającemu szkolenie branżowe przysługuje zwolnienie z całości lub części dnia pracy na czas niezbędny do punktualnego przybycia na szkolenie oraz na czas jego trwania, w przypadku gdy wymaga tego organizacja szkolenia. Przepis nie przyznaje nauczycielowi obligatoryjnie dnia wolnego w przypadku odbywania szkolenia branżowego. To, czy nauczyciel zostanie zwolniony z obowiązku świadczenia pracy w tym czasie, zależy więc od organizacji szkolenia branżowego. Zwolnienie będzie przysługiwało tylko wówczas, gdy będzie to konieczne ze względu na organizację szkolenia branżowego.

4-dniowy tydzień pracy może być ustalony dla nauczycieli odbywających szkolenia branżowe

Zasadą jest, że tydzień pracy nauczyciela wynosi 5 dni. W wyjątkowych przypadkach, związanych z dokształcaniem się przez nauczyciela, wykonywaniem przez niego innych ważnych społecznie zadań lub z organizacją pracy w szkole, nauczyciel może realizować obowiązujący go wymiar zajęć przez 4 dni w tygodniu. Od 1 września 2019 roku odbywanie szkolenia branżowego może uzasadniać ustalenie 4-dniowego tygodnia pracy (art. 42c Karty Nauczyciela). Dyrektor może, ale nie musi, wyrazić na to zgodę.

Zmiany w odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli

Wprowadzenie zakazu karania karą porządkową za uchybienia wobec praw i dobra dziecka

W Karcie pojawią się zapisy wskazujące, że za popełnienie czynu naruszającego prawa i dobro dziecka nie można orzec kary porządkowej wobec nauczyciela (art. 85o ust. 7 Karty Nauczyciela). Dotychczas zdarzały się przypadki karania nauczyciela karą porządkową za popełnienie czynu naruszającego prawa i dobro dziecka. Uniemożliwiało to dochodzenie odpowiedzialności dyscyplinarnej. Zatem wymierzenie nauczycielowi kary porządkowej za czyn niemieszczący się w zakresie art. 108 Kodeksu pracy nie może wykluczać możliwości uznania tego samego nagannego zachowania się nauczyciela za przyczynę uzasadniającą zwolnienie z pracy lub wydalenie z zawodu nauczyciela w trybie odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Wydłużenie okresu ścigania czynu naruszającego prawa i dobro dziecka

Ustalono, że w przypadku czynu naruszającego prawa i dobro dziecka postępowanie dyscyplinarne wobec nauczyciela może być wszczęte także po upływie 3 miesięcy od dnia powzięcia przez właściwy organ informacji o jego popełnieniu.

Źródło:
Projekt rozporządzenia MEN zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (z 5 lipca 2019 roku); Projekt rozporządzenia MEN zmieniającego rozporządzenie w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (z 4 lipca 2019 roku); Projekt rozporządzenia MEN w sprawie trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli, szczegółowego zakresu informacji zawartych w karcie oceny pracy, składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego oraz trybu postępowania odwoławczego (z 4 lipca 2019 roku).

Podstawa prawna:
Ustawa z 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2019 poz. 1287); Ustawa z 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018 poz. 2245).

Co w numerze?

Dodatek:Biblioteka – Centrum Informacji 03/2019

Dodatek:
Biblioteka – Centrum Informacji 03/2019