Obrazek I

Ruch na dworcu, pasażerowie czytają rozkład jazdy, inni ustawiają się do kasy biletowej itp., stopniowo ruch zamiera. Piosenka z płyty „Róża”

Obrazek II

Para zakochanych siedzi na ławeczce i rozmawia. Romantyczna muzyka instrumentalna

Dziewczyna:

Żaden dzień się nie powtórzy,
nie ma dwóch podobnych nocy,
dwóch tych samych pocałunków,
dwóch jednakich spojrzeń w oczy.

Chłopak:

Wczoraj, kiedy twoje imię
ktoś wymówił przy mnie głośno,
tak mi było, jakby róża
przez otwarte wpadła okno.

Dziewczyna:

Dziś, kiedy jesteśmy razem,
odwróciłam twarz ku ścianie.
Róża? Jak wygląda róża?
Czy to kwiat? A może kamień?

Chłopak:

Czemu ty się zła godzino
z niepotrzebnym mieszkasz lękiem?
Jesteś – a więc musisz minąć.
Miniesz – a więc to jest piękne.

Dziewczyna:

Uśmiechnięci, współobjęci
spróbujemy szukać zgody,
choć różnimy się od siebie
jak dwie krople czystej wody

Obrazek III

Para na ławce zastyga w bezruchu, obok stojące lub przechodzące podróżne coś komentują:

I

Bardzo by ich zdziwiło,
że od dłuższego już czasu
bawił się nimi przypadek.

II

Jeszcze nie całkiem gotów
zamienić się dla nich w los,
zbliżał ich i oddalał,
zabiegał im drogę
i tłumiąc chichot
odskakiwał w bok.

III

Oboje są przekonani,
że połączyło ich uczucie nagłe.
Piękna jest taka pewność,
ale niepewność piękniejsza.

I

Każdy przecież początek
to tylko ciąg dalszy,
a księga zdarzeń
zawsze otwarta w połowie.

Przez głośniki słychać gong i zapowiedź: „Dworzec w mieście N...”

Obrazek IV

Chłopak odprowadza dziewczynę do autobusu, wraca na ławkę i układa się do snu, obok siada inny podróżny. W czasie gdy chłopak śpi na ławce, skradają się dwie kukły – są ilustracją jego snu.

Kukła I

Mała farsa z kupletami,
trochę tańca, dużo śmiechu,
trafny rys obyczajowy
i oklaski.

Kukła II

Będziesz śmieszny nieodparcie
na tej scenie, z tą zazdrością
w tym krawacie.

Kukła I

Moja głowa zawrócona,
moje serce i korona,
głupie serce pękające
i korona spadająca.

Kukła II

Będziemy się spotykali,
rozstawali, śmiech na sali,
siedem rzek, siedem gór
między sobą obmyślali.

Kukła I

I jakby nam było mało
rzeczywistych klęsk i cierpień –
dobijemy się słowami.

Kukła II

A potem się pokłonimy
i to będzie farsy kres.
Spektatorzy pójdą spać
ubawiwszy się do łez.

Kukła I

Oni będą ślicznie żyli,
oni miłość obłaskawią,
tygrys będzie jadł z ich ręki.

Kukła II

A my wiecznie jacyś tacy,
a my w czapkach z dzwoneczkami,
w ich dzwonienie barbarzyńsko
zasłuchani.

Rozlega się ging-gong – Dworzec...

Obrazek V

Przebudzony gongiem chłopak próbuje pantomimicznie zapytać siedzącego obok, zaczytanego mężczyznę – czy widzisz, to co ja? Ten także gestem i zachowaniem daje mu do zrozumienia, że coś z nim jest nie w porządku.

Chłopak:

Najpierw minie nasza miłość,
potem sto i dwieście lat,
potem znów będziemy razem:
komediantka i komediant,
ulubieńcy publiczności,
odegrają nas w teatrze.

Obrazek VI

Ruch na dworcu, chaos i przepychanki, wreszcie na pierwszy plan wychodzi paniusia w kapelusiku, ruch u- staje, słychać sygnał karetki pogotowia

Paniusia:

Umrzeć – tego nie robi się kotu.
Bo co ma począć kot
w pustym mieszkaniu.
Wdrapywać się na ściany.
Ocierać między meblami.
Nic niby tu nie zmienione,
a jednak pozamieniane.
Niby nie przesunięte,
a jednak porozsuwane.
I wieczorami lampa już nie świeci.
Słychać kroki na schodach,
ale to nie te.
Ręka co kładzie rybę na talerzyk,
także nie ta, co kładła.
Coś się tu nie zaczyna
w swej zwykłej porze.
Coś się tu nie odbywa
jak powinno.
Ktoś tutaj był i był,
a potem nagle zniknął
i uporczywie go nie ma.
Do wszystkich szaf się zajrzało.
Przez półki przebiegło.
Wcisnęło się pod dywan i sprawdziło.
Nawet złamało zakaz
i rozrzuciło papiery.
Co więcej jest do zrobienia.
Spać i czekać.
Niech no on tylko wróci,
niech no się pokaże.
Już on się dowie,
że tak z kotem nie można.
Będzie się szło w jego stronę
jakby się wcale nie chciało,
pomalutku,
na bardzo obrażonych łapach.
I żadnych skoków, pisków na początek.

Obrazek VII

Na scenę wkracza kilka osób manifestujących z transparentem, krzyczą kilka razy: chcemy wolności.

Obserwator stojący pod rozkładem jazdy:

Zachciało mu się szczęścia,
zachciało mu się prawdy,
zachciało mu się wieczności,
patrzcie go!
Ledwie rozróżnił sen od jawy,
ledwie domyślił się, że to on,
ledwie wystrugał ręką z płetwy rodem
krzesiwo i rakietę,
łatwy do utopienia w łyżce oceanu,
za mało nawet śmieszny, żeby pustkę śmieszyć,
ale wolność mu w głowie, wszechwiedza i byt,
poza niemądrym mięsem,
patrzcie go!
Niechby się wreszcie okazało,
czym będzie, skoro jest.
A jest – zawzięty.
Zawzięty, trzeba przyznać, bardzo.
Z tym kółkiem w nosie, w tej todze, w tym swetrze.
Sto pociech, bądź co bądź.
Niebożę.
Istny człowiek.

Obrazek VIII

Ruch pasażerów, zmiany miejsc, wchodzą nowi, pod kasą kolejka. Głos z megafonu, wiadomości polityczne.

Głosy pod kasą

I

Mężowie stanu muszą się uśmiechać.
Uśmiech oznacza, że nie tracą ducha.
Choć gra zawiła, interesy sprzeczne,
Wynik niepewny – zawsze to pociecha,
gdy uzębienie białe i serdeczne.

II

Muszą życzliwie pokazywać czoło
na sali obrad i płycie lotniska.
Ruszać się żwawo, wyglądać wesoło.
Ów tego wita, ten owego żegna.
Twarz uśmiechnięta bardzo jest potrzebna
dla obiektywów i dla zbiegowiska.

III

Ludzkość braterska, zdaniem marzycieli,
zamieni ziemię w krainę uśmiechu.
Wątpię. Mężowie stanu, dajmy na to,
uśmiechać by się tyle nie musieli.
Tylko czasami: że wiosna, że lato,
bez nerwowego skurczu i pośpiechu.
Istota ludzka smutna jest z natury.
Na taką czekam i cieszę się z góry.

Obrazek IX

Znów ruch na dworcu, na I planie jakikolwiek podróżny wykrzykuje kwestię. Reklama pasty do zębów, najlepiej Colgate-Total

Podróżny:

Stomatologia w służbie dyplomacji
spektakularny gwarantuje skutek.
Kłów dobrej woli i siekaczy zgodnych
nie może braknąć w groźnej sytuacji.
Jeszcze nie mamy czasów tak pogodnych,
żeby na twarzach widniał zwykły smutek.

Obrazek X

Pod tekturowym autobusem pantomimicznie odgrywana scenka przepychanki, w końcu wsiadają (np. siadają na podłodze), ktoś komentuje, to co podpatrzył obserwator. Ging-gong, kłótnia wsiadający do autobusu.

Obserwator:

Spójrzcie, jaka wciąż sprawna,
jak dobrze się trzyma
w naszym stuleciu nienawiść.
Jak lekko bierze przeszkody.
Jakie to łatwe dla niej – skoczyć, dopaść.
Religia nie religia –
byle przyklęknąć na starcie.
Ojczyzna nie ojczyzna –
byle się zerwać do biegu.
Niezła i sprawiedliwość na początek.
Potem już pędzi sama.
Nienawiść. Nienawiść.
Twarz jej wykrzywia grymas
ekstazy miłosnej.
Ach, te inne uczucia –
cherlawe i ślamazarne.
Od kiedy to braterstwo
może liczyć na tłumy?
Współczucie czy kiedykolwiek
pierwsze dobiło do mety?
Zwątpienie ilu chętnych porywa za sobą?
Porywa tylko ona, która swoje wie.
Do nowych zadań w każdej chwili gotowa.
Jeżeli musi poczekać, poczeka.
Mówią, że ślepa. Ślepa?
Ma bystre oczy snajpera
i śmiało patrzy w przyszłość
– ona jedna.

Obrazek XI – ostatni

Wszyscy grający improwizują ponownie ruch na dworcu, po kilku taktach piosenki ktoś z dworca krzyczy głośno. Piosenka rozpoczynająca spektakl, po dwóch zwrotkach wyciszenie

Krzyczący:

Ci, co wiedzieli
o co tutaj szło,
muszą ustąpić miejsca tym,
co wiedzą mało.
I wreszcie tyle to nic.

Koniec z ukłonem w stroną publiczności

Uczniowie kl. III A Zespołu Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych w Żywcu

Wykorzystano wiersze Wisławy Szymborskiej:

Dworzec, Sto pociech [w:] Poezja naszego wieku. Antologia wierszy publikowanych po 1918 roku. Oprac. W. Kaliński. Warszawa: Wyd. Szkolne i Pedagogiczne, 1989 s. 349-350.

Buffo, Nic dwa razy, Miłość od pierwszego wejrzenia, Uśmiechy, Nienawiść, Kot w pustym mieszkaniu [w:] Nasze ulubione wiersze. „Gazeta Wyborcza” 1996 nr 233 (wkładka).

Co w numerze?