PRIORYTETY ZAKUPOWE

Typ szkoły:

szkoła podstawowa

Wielkość szkoły:

ponad 150 uczniów

Liczba zakupionych pozycji:

358

Jakie książki zakupiono do biblioteki?

Szkoła, w której pracuję, mieści się na terenie wiejskim. Organ prowadzący nie pomaga nam w zakupie literatury. Nawet na wniosek w sprawie zakupu lektur szkolnych do nowej podstawy programowej otrzymaliśmy negatywną odpowiedź. Dlatego też ze środków z NPRCz zakupiliśmy lektury szkolne, które stanowiły 68% wszystkich kupionych książek — do grupy tej zaliczyć można nowe wydania „starszych” lektur.

Reszta środków została podzielona na literaturę dziecięcą i młodzieżową. Dla młodszych dzieci zakupione zostały książki takie jak:

Paulette Bourgeois, seria Franklin;
Paula Harrison, seria Magiczni przyjaciele;
Elżbieta Wójcik, seria Samochodzik Franek;
Holly Webb, seria Zaopiekuj się mną;
seria Scooby Doo oraz Już Czytam wydawnictwa Zielona Sowa;

Nieco starsi uczniowie chętnie sięgali po książki:

Asa Larsson i Ingela Korsell, seria Pax;
seria Nela — mała reporterka (różni autorzy, wyd. National Geographic);
Marcin Rosłoń, seria Bohaterowie z boiska;
Martin Widmark, Helena Willis, seria Biuro Detektywistyczne Lassego i Mai;
seria Wojny dorosłych — historie dzieci (różni autorzy, wyd. Literatura).
Yvette Żółtowska-Darska, Lewy — chłopak, który zachwycił świat.

Mniejszą popularnością cieszyły się książki takich autorów jak Grzegorz Kasdepke czy Agnieszka Stelmaszyk, których teksty często znajdują się w podręcznikach szkolnych.

W dziale literatury młodzieżowej przybyło przede wszystkim pozycji z zakresu fantastyki, takich jak:

Allan Frewin Jones, Gary Chalk, seria Podzielone królestwo;
Rafała Kosik, seria Felix, Net i Nika;
Brandona Mull, seria Baśniobór;

oraz typowej dziewczęcej literatury takiej jak:

John Green, Papierowe miasta.

Colleen Hoover, Hopeless;

Colleen Hoover, Tarryn Fisher, Never, Never;

O ile literatura dziewczęca od razu zniknęła z półek, o tyle powieści fantastyczne nie cieszyły się zbytnią popularnością.

Gdzie kupować książki?

Książki zostały zakupione u lokalnego dostawcy, który oferuje najniższe ceny, a z którym współpracujemy wiele lat. Za przyznane środki uzupełniliśmy księgozbiór o 358 nowych pozycji. Dzięki jego pomocy udało się nam wybrać wiele ciekawych pozycji, które były aktualnie na topie. Wyszukiwanie książek do projektu było wyzwaniem, gdyż wymagało mnóstwa czasu spędzanego na przeglądaniu stron internetowych, blogów oraz grup na Facebooku, zrzeszających bibliotekarzy z całej Polski. Najbardziej przydatna okazała się strona www.lubimyczytac. pl, na której dostępnych jest wiele recenzji ułatwiających wybór najlepszych książek.

MARTA ANDRUSIEWICZ
Międzybrodzie Żywieckie,
Szkoła Podstawowa

BITWA O KSIĄŻKI

Typ szkoły: liceum

Rok udziału w programie: 2016/2017

Kwota dofinansowania: 15 tys. zł

Liczba zakupionych pozycji: 797

Ogłoszenie wyników pierwszej edycji Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa zelektryzowało społeczność naszego liceum. Co można kupić za 15 tys. zł? Wszystko! Czego dusza czytelnika zapragnie, o czym marzą młodzieńcze serca oraz to, o czym skrycie fantazjuje bibliotekarka. Uzupełnienie księgozbioru, odnowienie kanonu lektur, książki naukowe do każdego przedmiotu, a może coś ekstra?

Rzeczywistość okazała się jednak nie tak różowa, bo program miał swoje ograniczenia i wymogi. Potrzeby biblioteki duże, wybory młodego czytelnika nie do końca przemyślane, a braki w księgarniach spowodowane wzrostem popytu utrudniały zakupy. I tak właśnie rozpoczęła się największa batalia o książki, jaką widziały mury naszej biblioteki.

Gdzie zajrzeć, sporządzając listę?

Przy sporządzaniu listy pomocne okazały się:

analiza wyników akcji „Ogólnopolskie Wybory Książek” (wy-boryksiazek.pl) — dane uzyskane od uczniów liceum oraz opublikowane w „Bibliotece w Szkole” (Ogólnopolskie wybory książek. Raport, nr 6/2015, s. 3-15).
ankieta przeprowadzona pod koniec czerwca: uczniowie odpowiadali na pytanie, co chcieliby, żeby zostało zakupione do biblioteki, a nauczyciele zostali poproszeni o polecenie ciekawej i wartościowej literatury dla młodzieży;
seminarium zorganizowane przez Wojewódzką Bibliotekę Pedagogiczną w Rzeszowie pt. „Czytelnik YA — jak do niego dotrzeć, jak go zainspirować, zachęcić do czytania?”. Szczególnie wykład znawcy literatury dla dzieci i młodzieży, profesora Grzegorza Leszczyńskiego, wniósł wiele ciekawych przemyśleń na temat czytelnictwa młodzieży, a w dalszej kolejności listę autorów i tytuły współczesnych książek, które są bliskie młodym dorosłym czytelnikom;
wakacyjna lektura Wielkie małe książki. Lektury dzieci. I nie tylko G. Leszczyńskiego, gdzie autor opowiada o książkach czytanych przez dzieci i nastolatki, tłumaczy też pewne zjawiska zachodzące w literaturze;
nieoceniona pomoc wiernych czytelników szkolnej biblioteki, którzy dzieląc się wrażeniami i przemyśleniami na temat lektur i nowości wydawniczych, bardzo chętnie włączyli się w tworzenie listy książek do zakupu;
serwisy o książkach: recenzje książek, rankingi, nowości wydawnicze i opinie czytelników (szczególnie te negatywne): Lubimy Czytać (lubimyczytac.pl), BiblioNETka (biblionetka.pl), Mądre Książki (madreksiazki.org);
kilka blogów i vlogów o książkach, szczególnie o nowościach wydawniczych: BooksSilence (books-silence.com), Wielki BUK (wielkibuk.com i https://youtube. com/channel/UCGwb0HDls_ iDidD4ku5fMsw), Czytam Sobie (https://www.youtube.com/ user/CzytamSobie);
recenzje książek w czasopismach: „Fanbook” i „Biblioteka w Szkole”.

Gdzie zostały zrobione zakupy?

Po porównaniu cen u trzech różnych sprzedawców (księgarnie Naukowa i Bonito, hurtownia Korob) przygotowano zapytania ofertowe do tych trzech sprzedawców. Realizacja zamówień nastąpiła do końca grudnia (wyjątek stanowiły albumy z Arkad, zamówione bezpośrednio u wydawcy).

Jakie książki zakupiono do biblioteki?

W ramach zakupów zakupiono książki ekstrawaganckie — drogie i pięknie wydane egzemplarze, które mają czytelnika zachwycić, książki zaskakujące oraz część wydań albumowych, które mogą stanowić pomoc w prowadzeniu lekcji i przygotowaniu do egzaminów:

Ewa Romkowska, Moda. Wielka księga ubiorów i stylów;
Sara Ayad S., Roderick Cave, Historia książki. Od glinianych tabliczek do e-booków;
Shaun Tan Przybysz — powieść graficzna, porusza problem emigracji i wojny;
Maciej Parowski, Andrzej Sapkowski, Wiedźmin — wydanie kolekcjonerskie, komiks;
Maria Poprzęcka M., Arcydzieła malarstwa polskiego;
Piotr Marczak, Dzieje Polski w obrazach.

Które książki się sprawdziły?

Najpopularniejszymi książkami były tytuły znane już czytelnikom z lepszych lub gorszych ekranizacji, takie jak:

Jojo Moyes, Zanim się pojawiłeś;
Suzanne Collins, trylogia Igrzyska śmierci;
James Dashner, cykl Więzień labiryntu;
Nicholas Sparks Najdłuższa podróż;
Stephanie Meyer, saga Zmierzch.

Niesłabnącą popularnością cieszy się literatura fantasy, która „zaspakaja potrzebę obcowania z tajemnicą w świecie tajemnic pozbawionym.. ” [1]. Należy tu wymienić całe serie:

Andrzej Sapkowski, Wiedźmin;
Marissa Meyer, Saga księżycowa;
Kiera Cass, Rywalki;
Becca Fitzpatrick, Szeptem;
Cassandra Clare, Dary Anioła,

jak również autorów takich jak: Neil Gaiman, Ursula Le Guin, J.R.R. Tolkien, Stephen King. Są też czytelnicy, którzy do rąk nie wezmą fantasy, a zaczytują się w powieściach obyczajowych z nutką romantyzmu doprawionych wątkiem kryminalnym. Poczytni autorzy to: Nicholas Sparks, Rainbow Rowell, Jodi Picoult, Guillame Musso, Jojo Moyes, Gayle Forman, a ciekawe tytuły to:

Emma Donoghue, Pokój;
Sharon M. Draper, Tylko w mojej głowie;
Nina George, Lawendowy pokój.

Nie można zapomnieć o kryminałach i thrillerach. Najbardziej poczytni autorzy to: Katarzyna Bonda, Tess Gerritsen, Becca Fitzpatrick i serie Sama Sheparda Pretty Little Liars i The Lying Game. Zakupionych zostało kilka egzemplarzy książek w języku angielskim i niemieckim z serii Kryminał z ćwiczeniami (Edgard). Uczniowie wypożyczają je chętnie w ramach samokształcenia, tak samo jak książki Reginy Brett i Tonyego Buzana.

Co się nie sprawdziło?

Zakupowe niewypały — to książki, które wbrew wcześniejszym założeniom nie przypadły młodemu czytelnikowi do gustu.

Dużym rozczarowaniem są serie Czerwona królowa Victorii Aveyard i Wodospady cienia C.C. Hunter, gdzie czytelnicy po przeczytaniu pierwszego tomu są zawiedzeni i nie chcą czytać reszty.
Z powodu oryginalnego formatu lub objętości dzieła niewypożyczane są książki: Trudi Canavan, Elżbiety Cherezińskiej Harda, a także Trylogia Niezgodna Veroniki Roth (wydana przez Wydawnictwo Amber w jednym opasłym tomie). Średnie jest również zainteresowanie komiksami historycznymi zakupionymi w ramach programu (jedynie manga Mushishi Yuki Urushibary jest często wypożyczana),

Z jakich książek lepiej zrezygnować?

Prohibita — w czasie analizy potrzeb czytelniczych zdarzały się tytuły, które budziły zastrzeżenia ze względu na swoją treść obyczajową i nie zostały zamówione do biblioteki. I chociaż jak pisze G. Leszczyński, „erotyzm nastolatków chodzi innymi niż miłość drogami” [2], to pewne wybory czytelnicze budzą spore kontrowersje. Jedna grupa to popularne serie erotyczne:

E.L. James, Pięćdziesiąt twarzy Greya;
Sylvia Day, seria Rozpalona;
Samantha Young, seria On Dublin Street;
a nawet serie fantasy o podobnej tematyce, np.: Larissa Ione, seria Demonica.

Również niektóre tytuły z literatury Young Adults (młodych dorosłych) popularne wśród nastolatków nie zostały zakupione, np.:

John Green, Will Grayson;
Mia Sheridan Bez słów;
Colleen Hoover, Hopeless.

Inna kategoria książek niezakupionych to horrory G. Mastertona i krwawe mangi: Balsamista Mutsukazu Mihary i Monster Naokiego Urasawy.

Podsumowanie

Bitwa o książki zakończyła się sukcesem w grudniu 2016 roku, uzyskana dotacja została wykorzystana co do grosza. Udało się zakupić 797 egzemplarzy, z czego 46% stanowiły lektury szkolne. Dziś stoi na półkach w bibliotece armia nowych, ciekawych książek czekających tylko na chętnego czytelnika. Mimo napiętych terminów, dodatkowych działań wymaganych w NPRCz, problemów z zamówieniami i brakami w księgarniach był to bardzo ciekawy i owocny okres pracy.

AGNIESZKA BAŁCHAN
Kolbuszowa, Liceum Ogólnokształcące im. Janka Bytnara

NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ W SZKOLNEJ BIBLIOTECE

Typ szkoły:

szkoła podstawowa

Kwota dofinansowania:

15 tys. zł

Co kupiono w ramach NPRCz?

Jednym z kryteriów zakupu nowych lektur było założenie, że 50% z nich będą stanowić nowe lektury szkolne, a pozostałą część nowości wskazane przez czytelników. W przypadku nowych lektur zakupiono po 25 egzemplarzy, pozostałych tytułów — po jednym. Ze względu na wysokie koszty zrezygnowano z zakupu komiksów.

Książki na temat niepełnosprawności:

seria Opowiem ci, mamo (różni autorzy) — książka obrazkowa;
Daniel Mizieliński, Aleksandra Mizielińska, trylogia Mamoko — książki obrazkowe;
Helena Bross, Klasa 1b — duża czcionka;
Agnieszka Łubkowska, Elementarz dla dzieci z dysleksją — łatwe teksty do czytania;
Marta Galewska-Kustra, Z muchą na luzie ćwiczymy buzie, czyli zabawy logopedyczne dla dzieci — wiersze logopedyczne;
seria Czytam sobie (różni autorzy) — duża czcionka, różny poziom trudności;
Natalia Usenko, Bractwo-piractwo. Przygoda matematyczna — nauka matematyki poprzez zabawę;
Grzegorz Kasdepke, Do trzech odlicz! Zabawy matematyczne — nauka matematyki poprzez zabawę;
Marine Carteron, Podpalacze książek — książka przygodowa, której jedną z bohaterek jest dziewczynka z autyzmem;
Paweł Pawlak, Ignatek szuka przyjaciela — książka poruszająca temat inności i przyjaźni;
Irena Landau, Witaj, córeczko! — książka poruszająca problem adopcji;
Agnieszka Bloska, Za duży na bajki — książka poruszająca problem choroby dziecka, zawierająca bajki terapeutyczne;
Guus Kuijer, Książka wszystkich rzeczy — książka poruszająca temat inności;
Barbara Kosmowska, Marta Kramarz, Pozłacana rybka — książka poruszająca problem choroby brata i rozwodu rodziców;
Iga Zakrzewska-Morawek, Świat według Żunia — przedstawia świat widziany oczami dziecka niepełnosprawnego;
Barbara Kosmowska, Dziewczynka z parku — książka poruszająca problem śmierci ojca i cukrzycy.

ALINA CIEKALSKA
Katowice, Szkoła Podstawowa nr 15

STRZAŁ W DZIESIĄTKĘ?

Biblioteka CKZiU w Jaworznie obsługująca trzy szkoły techniczne to największa pod względem liczby woluminów szkolna biblioteka w mieście. Skąd więc pomysł na udział w NPRCz? Odpowiedź nasuwa się sama: z potrzeby nowych czytelników. Ta zamierzona gra słów dokładnie oddaje cel olbrzymiej pracy wielu osób. Biblioteka Centrum chciała zyskać nowych czytelników, a ci z kolei chcieli wypożyczać nowe książki.

Gdzie zajrzeć, sporządzając listę?

Dokonując wyboru tytułów, planowanych do zakupu, bibliotekarki kierowały się przede wszystkim sugestiami tych, dla których książki miały być zakupione. Uczniowie CKZiU mieli możliwość przedstawienia swoich preferencji czytelniczych oraz wyrażenia swojej opinii na temat proponowanych przez nich książek w ankietach i rozmowach, prowadzonych z czytelnikami w bibliotece, oraz na lekcjach wychowawczych i bibliotecznych. Na podstawie pierwszych wyników stworzono wstępną listę planowanych zakupów. Lista ta systematycznie się powiększała po kolejnych diagnozach.

Na zakup nowości miały też wpływ konsultacje z nauczycielami różnych przedmiotów oraz instytucjami: Miejską Biblioteką Publiczną w Jaworznie oraz Pedagogiczną Biblioteką Wojewódzką im. J. Lompy w Katowicach — Filią w Jaworznie. Ponadto bibliotekarze dołożyli starań, by na ostatecznej liście książek znalazły się też propozycje ze stron internetowych typu „warto przeczytać” lub „hity książkowe”, takich jak:

Lubimy Czytać (lubimyczytac.pl);
Dwutygodnik (dwutygodnik. com);
Xięgarnia (xiegarnia.pl);
Edutorial (edutorial.pl, np. https://edutorial.pl/recenzje/ 13-premier-ksiazek-2016-roku--od-ktorych-sie-nie-oderwiesz/);
Książki okiem nastolatki (http://ksiazkiokiemnastolatki. blogspot.com/).

W propozycjach przewidziano też książki dla uczniów z dysfunkcjami lub orzeczeniami o niepełnosprawności. Swoje decyzje nauczyciele bibliotekarze konsultowali ze szkolnymi pedagogami, przedstawicielami rodziców i samorządem uczniowskim. Niektóre propozycje uczniów zaskakiwały bibliotekarzy, a nierzadko budziły w nich pewne obawy co do dojrzałości i odpowiedniego przygotowania młodzieży do ich odbioru. Logiczna argumentacja zainteresowanych i innych nauczycieli wielokrotnie przeważała szalę decyzyjną na korzyść wpisania na listę zakupów tych właśnie tytułów.

Gdzie zostały zrobione zakupy?

Przed podjęciem ostatecznej decyzji dotyczących zamówienia bibliotekarki wraz z nauczycielką języka niemieckiego pisały zapytania ofertowe do różnych wydawnictw i hurtowni książek. Po otrzymaniu informacji zwrotnych prowadziły rozmowy telefoniczne na temat konkretnych tytułów oraz porównywały oferowane ceny.

Jakie książki zakupiono do biblioteki?

Czy ostatecznie zamówione tytuły można ocenić jako przysłowiowy strzał w dziesiątkę? W większości przypadków tak. Największą popularnością cieszą się nazwiska autorów takich jak: Tess Gerritsen, Stephen King, Guillaume Musso, Alexandra Bracken, Peter Brett, Remigiusz Mróz, Jacek Piekara, Andrzej Pilipiuk.

Do najczęściej wypożyczanych można z pewnością zaliczyć również książki takie jak:

Marc Elsberg, polsko- i anglojęzyczna wersja Zero;
J. Flanagan, seria Zwiadowcy;
D. Glukhovsky, seria Metro 2033;
G.R.R. Martin, Pieśń lodu i ognia.

Swoich czytelników odnalazły też:

piękne książki Doroty Terakowskiej,
książki Jojo Moyes;
książki Katarzyny Bereniki Miszczuk;
książki mówiące o problemach młodzieży (wypożyczają je głównie dziewczęta);
książki historyczne;
reportaże Swietłany Aleksijewicz.

Z obserwacji bibliotekarek wynika, iż książki cieszą się większym powodzeniem niż audiobooki czy filmy, choć i te mają swoich zwolenników.

Czytelnicy biblioteki CKZiU to nie tylko uczniowie, ale również ich rodzice, a także pracownicy — nauczyciele, pracownicy administracji i obsługi. Hitem wśród damskiego grona wypożyczających, zwłaszcza ostatniej grupy, stała się Cukiernia pod Amorem Małgorzaty Gutowskiej-Adamczyk.

Co się nie sprawdziło?

Najmniejszym zainteresowaniem cieszą się książki Małgorzaty Musierowicz, co wynika z profilu szkoły, w którym przeważają męskie zawody, z wieku i zainteresowań uczniów. Książki tej autorki zakupiono prognostycznie, mając na uwadze nowe kierunki nauczania proponowane przez szkołę a także reformę oświaty i związane z nią obniżenie wieku młodzieży rozpoczynającej naukę w szkole średniej.

Czytelnicy bardzo chętnie wypożyczają zakupione nowości. Minusem projektu jest jednorazowość przyznawanych funduszy oraz ich wielkość. Bardziej celowe byłoby umożliwienie wydania przyznanej kwoty w ciągu 2-3 lat, bowiem najlepsi czytelnicy czekają na kolejne nowości autorów, w których zasmakowali dzięki NPRCz, a na to szkoła najczęściej nie ma już pieniędzy. Każdego roku wraz z nowymi uczniami w szkole pojawiają się też nowe preferencje czytelników. Chcąc przekonać młodzież, że czytanie jest fascynującym sposobem na spędzenie wolnego czasu, musimy ciągle szukać nowych środków na nowe książki.

MARIOLA GAWROŃSKA EWA UCHOLC
Jaworzno, Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego

SUKCESY I ŻYCZENIA

Typ szkoły:

szkoła podstawowa

Rok udziału w programie:

2016/2017

Gdzie zajrzeć, sporządzając listę?

Zakup książek z NPRCz poprzedziłyśmy wieloma ankietami skierowanymi do uczniów, rodziców i nauczycieli.

Co się sprawdziło?

Żelazne bestsellery wśród zakupów, czyli książki, po które ustawiały się kolejki, to:

Dla młodszych czytelników:

Martin Widmark, Helena Willis, seria Biuro detektywistyczne Lassego i Mai;
Holly Webb, seria Zaopiekuj się mną;
seria Nela — mała reporterka, (różni autorzy).

Klasy III-VIII:

Jeff Kinney, seria Dziennik cwaniaczka;
Lincoln Peirce, seria Zapiski luzaka;
Andy Griffiths, seria ...-piętrowy domek na drzewie;
Andrzej Maleszko, seria Magiczne drzewo;
Asa Larsson, Ingela Korsell, seria Pax;
seria Spirit Animals (różni autorzy);
seria Wielcy i sławni (różni autorzy).

Co się nie sprawdziło?

Chociaż zakupy były robione w dużej mierze pod dyktando czytelników, to okazało się, że wiele zakupionych pozycji w naszej szkole jednak wcale nie cieszyło się powodzeniem. Tak było z książkami takimi jak (chociaż w innych szkołach te książki są chętnie czytane):

Rafał Kosik, seria Feliks, Net i Nika;
Moony Witcher, Dziewczynka z siódmego Księżyca;
John Flanagan, Drużyna i Zwiadowcy.

Czego zabrakło na liście?

Książki kupowałyśmy w czasie, kiedy nie było jeszcze pewności, że wkrótce staniemy się szkołą ośmioletnią, nie obowiązywała też obecna lista lektur. Teraz żałuję, że tak wcześnie otrzymaliśmy zgodę na udział w programie i fundusze — dziś prawdopodobnie dokonałybyśmy zupełnie innych wyborów.

Po pierwsze, uzupełniłybyśmy zestaw lektur, po wtóre, kupiłybyśmy książki dla starszej młodzieży (klasy VII, VIII) - młodzi ludzie z tych klas czytają dość chętnie, ale niestety w naszej bibliotece nie ma pozycji, o które pytają. Najczęściej powtarzają się pytania o mangi oraz o powieści z gatunku literatury dla młodych dorosłych. Oto kilka tytułów z listy poszukiwanych pozycji:

książki Colleen Hoover — szczególnie Never, never;
książki Nicholasa Sparksa;
trylogia Kathrin Lange: Serce ze szkła, Serce z popiołu, Serce w kawałkach;
książki Eve Ainsworth — szczególnie 7 dni;
książki Johna Greena — szczególnie Gwiazd naszych wina.

Gdzie kupować książki?

Wszystkie zakupy robiłyśmy w księgarni internetowej Bonito. pl — bardzo polecam.

Na prośbę autorki publikujemy relację anonimowo.

LICZY SIĘ JAKOŚĆ KSIĄŻEK

Typ szkoły:

szkoła podstawowa, liceum

Rok udziału w programie:

2017/2018

Kwota dofinansowania:

15 tys. zł

Rok szkolny 2017/2018 zawsze będzie mi się kojarzył z hasłem „Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa”.

Jak wyglądał proces zakupu książek?

Pracuję w zespole szkół (szkoła podstawowa, gimnazjum i liceum ogólnokształcące), więc 15 tys. zł, które dostaliśmy w ramach NPRCz, musiałam rozdzielić między trzy szkoły. Cały proces zakupów podzieliłam więc na trzy części — za każdym razem wysyłałam do dwóch różnych oferentów (księgarnie internetowe i stacjonarne) zapytania o cenę. Kiedy w II semestrze dowiedziałam się, że dostaliśmy dofinansowanie na kolejny rok szkolny, przesłałam przez stronę internetową szkoły, Facebooka i e-dziennik informację o NPRCz i prośbę do czytelników (uczniów, nauczycieli i rodziców) o nadsyłanie ciekawych tytułów, które mogłabym kupić w ramach programu.

Gdzie zajrzeć, sporządzając listę?

Oczywiście ciekawe tytuły podpatrywałam też wcześniej u koleżanek w zaprzyjaźnionych bibliotekach szkolnych, w księgarniach, na stronach internetowych wydawnictw. Często wchodziłam na strony internetowe Empiku, Wydawnictwa Znak, Ona czyta, Szczecin Czyta (portale na FB) — tam śledziłam zwłaszcza nowości i bestsellery książkowe. Jeszcze jedna uwaga — starałam się wszystkie książki zakupić w twardej oprawie. Inaczej rzecz ujmując, nie była ważna dla mnie ilość zakupionych książek, ale ich jakość! Zwłaszcza przy lekturach, których zbiór też uzupełniłam przy okazji tych zakupów.

Które książki się sprawdziły?

Po kilku miesiącach mogę stwierdzić, że sprawdziły się takie tytuły i serie, jak:

Klasy 0 i I-III szkoły podstawowej:

David McKee, seria Elmer;
Marcin Mortka, seria Przygody Tappiego z Szepczącego Lasu;
seria Nela — mała reporterka (różni autorzy);
Gilbert Delahaye, Marcel Marlier, seria Martynka,
Zofia Stanecka, Marianna Oklejak, seria Basia;
Jakub Skwarz, seria Księżniczka Adela;
Joanna Krzyżanek , seria Cecylka Knedelek;

Klasy IV-VIII szkoły podstawowej:

Martin Widmark, Helena Willis, seria Biuro detektywistyczne Lassego i Mai;
Jorn Lier Horst, seria Biuro detektywistyczne nr 2;
Jeff Kinney, seria Dziennik Cwaniaczka;
Paweł Beręsewicz, Barbara Kosmowska i in., Gorzka czekolada i inne opowiadania o ważnych sprawach;
Agnieszka Stelmaszyk, seria Kroniki Archeo;
John Flanagan, seria Zwiadowcy;

Liceum:

George R.R. Martin, seria Pieśń lodu i ognia;
Frank Herbert, seria Diuna;
Małgorzata Gutowska-Adamczyk, seria Cukiernia pod Amorem;
Natalia Fiedorczuk, Jak pokochać centra handlowe;
Ildefonso Falcones, Katedra w Barcelonie, Bosonoga królowa, Dziedzice ziemi;
Beata Majewska, Konkurs na żonę, Bilet do szczęścia, Zdążyć z miłością;
Katarzyna Grochola, Osobowość ćmy, Trzepot skrzydeł, Kryształowy Anioł, Houston, mamy problem;
Carlos Ruiz Zafón, Cień wiatru, Gra Anioła, Marina, Więzień nieba.

SYLWIA JAGUSZEWSKA
Szczecin, Zespół Szkół Sportowych im. Sportowców Ziemi Szczecińskiej

POCZYTNE NOWOŚCI I ZESTAW AMBITNEJ LITERATURY

Typ szkoły:

szkoła podstawowa, liceum

Rok udziału w programie:

2017/2018

Jak wyglądało zbieranie rekomendacji?

Zapotrzebowanie na konkretne tytuły młodzież, rodzice, nauczyciele oraz inni pracownicy szkoły mieli możliwość zgłaszania codziennie poprzez Facebooka — tu biblioteka ma swój fanpage — lub wrzucając karteczki z zapisanym autorem lub tytułem książki do specjalnego słoja książkowych życzeń, który na co dzień stoi na jednym ze stolików biblioteki. Młodzież i nauczyciele z tej opcji korzystali chętnie.

Jak przebiegał proces zakupów?

Pierwsze zakupy w ramach NPRCz zrobiłyśmy, korzystając z propozycji uczniów i nauczycieli, oraz na bazie tego, co same zapisałyśmy na niezliczonej ilości kartek z pomysłami zbieranych właściwie przez cały rok. Wśród pierwszych zakupów było gros lektur, bo to jednak główna potrzeba biblioteki. Część uczniów zniechęcona wyglądem lektur wydanych jeszcze w latach 50. czy 60. rezygnowała z ich wypożyczania. Chcąc zatrzymać młodzież, dać im to, czego potrzebuje, będziemy przy każdym zamówieniu domawiać kolejne egzemplarze, by ten zbiór odświeżyć, uatrakcyjnić wizualnie. Dzisiejszy młody czytelnik chce książkę ładną, nową, estetyczną. Stare, zniszczone rzadko kogo cieszą (choć i tacy uczniowie się zdarzają).

Gdzie zajrzeć, sporządzając listę?

Skąd czerpiemy wiedzę dotyczącą innych niż lekturowe pozycji?

Naszą inspiracją bywa Tygodnik Kulturalny, program emitowany w TVP Kultura.
Natchnieniem jest także prenumerowany przez bibliotekę „Magazyn Książki” oraz inne czasopisma, choćby „Biblioteka w Szkole”, „Charaktery”, „Mówią Wieki”. Rekomendacje redakcyjne, reklamy nowości książkowych — wszystko może stanowić bodziec do zakupu.
Główną bazą jest nasza wiedza na temat tego, co młodzież chce czytać. Są lata, gdy uczniowie są zaciekawieni literaturą popularnonaukową poświęconą historii. Był okres poczytności wspomnień i pamiętników osób uzależnionych. Przez jakiś czas furorę robiły książki o wampirach (nie tylko powieści). Obecnie zainteresowaniem cieszy się literatura psychologiczna dotycząca samorozwoju, radzenia sobie z sytuacjami trudnymi, ale też ta ucząca bycia po prostu szczęśliwym, spełnionym człowiekiem (stąd zakup Żyj lepiej, kochaj mądrzej Philipa Zimbardo i Rosemary Sword).
Staramy się, by zakupy nie były naszą zachcianką, a dobrze przemyślanym wyborem, bo pieniądze, które spływają tak rzadko, powinny być wydane idealnie. Dbamy o to, by pojawiały się książki szukane przez młodzież, książki będące aktualnymi hitami księgarskimi, ale i te, które zdobywają literackie nagrody, np. Nike, Angelusa, Goncourtów. O nagrodzonych pisarzach informujemy na stronie FB. Gdy dana pozycja jest w bibliotece, zawsze podkreślamy, że ją mamy, i zachęcamy do wypożyczenia. Jeśli nie mamy — czekamy na moment, by ją zakupić.

Co warto kupić do biblioteki?

Uważamy, że nie ma książek niegodnych zakupu. Jeśli młodzież chce czytać — chcemy jej to umożliwić. Jednak w miarę możliwości staramy się kształtować jej gust. Obok powieści Guillaume’a Musso, Eleny Ferrante czy Nicholasa Sparksa pojawią się wśród zakupionych książek reportaże. Oto przykładowe tytuły:

Gillian McCain, Legs McNeil, Please kill me. Punkowa historia punka (historia punk rocka);
Karolina Bednarz, Kwiaty w pudełku. Japonia oczami kobiet (w ostatnich latach widać wzrost zainteresowania tym krajem);
Hisham Matar, Powrót. Ojcowie, synowie i kraj pomiędzy nimi (opowieść o Libii);
Lawrence Wright, Wyniosłe wieże (o Al-Kaidzie).

Kolejną grupą są szeroko omawiane dzieła, jak np.:

Dorota Masłowska, Inni ludzie;
Anna Cieplak, Ma być czysto;
Rupi Kaur, Mleko i miód (pozycja tym cenniejsza, że w wersji polsko-angielskiej).

Będą też zakupione powieści w wersji do nauki języka obcego:

Bram Stoker, Dracula;
Jerome K. Jerome, Trzech panów w łódce, nie licząc psa ze słownikiem.

Liceum od następnego roku szkolnego przekształca się w liceum z oddziałami dwujęzycznymi, zatem te pozycje będą szczególnie cenne.

Naszą listę zakupów wzbogaci spora liczba autorów piszących kryminały. Światowe szaleństwo na punkcie literatury kryminalnej objęło i kopernikańską społeczność. Zakupiłyśmy już książki pióra Zygmunta Miłoszewskiego, Remigiusza Mroza, Ryszarda Ćwirleja, Charlotte Link, Wojciecha Chmielarza — przy następnych zakupach dodamy inne nazwiska oraz kolejne tytuły wcześniej wspominanych autorów.

Brakuje w zestawie fantastyki? Będą i takie pozycje, np. Problem trzech ciał Cixin Liu, Modyfikowany węgiel Richarda Morgana. Pojawią się też nowe przekłady, np. dramatów Samuela Becketta w tłumaczeniu Antoniego Libery czy Serca ciemności (znanego nam jako Jądro ciemności) Josepha Conrada w tłumaczeniu Jacka Dukaja.

W zakupach uwzględniłyśmy także pozycje dotyczące historii — wciąż jest niemałe grono czytelników zainteresowanych tematyką dawnych wieków, a także i biografiami. W ramach ostatniego zakupu pojawiły się książki takie jak:

Herman Lindqvist, Wazowie. Historia burzliwa i brutalna;
Marek Aureliusz, Rozmyślania;
Andrzej Franaszek, Herbert. Biografia Andrzeja Franaszka — t. 1, Niepokój, t. 2, Pan Cogito;
Iwona Kienzler, Prowokatorka. Fascynujące życie Marii Dąbrowskiej — biografia Marii Dąbrowskiej;
Andrzej Cyżewski, Piękny dwudziestoletni — biografia Marka Hłaski.

Odbiorców znajduje też tematyka okołobiologiczna, np.:

Richard Dawkins, Samolubny gen;
Giulia Enders, Historia wewnętrzna. Jelita — najbardziej fascynujący organ naszego ciała;
Johannes Hinrich von Borstel, Historia wewnętrzna. Serce.

Niezmiennie zainteresowaniem cieszą się wszelkie opowieści o podróżach — stąd zakup książek:

Tomek Michniewicz, Samsara. Na drogach, których nie ma;
Mariusz Sepioła, Himalaistki. Opowieść o kobietach, które pokonały każdy szczyt;
Maja Sontag, Majubaju, czyli żyrafy wychodzą z szafy;
Michał Cessanis, Made in China.

Obrazu naszych zakupów niech dopełni Niedyskretnik Therese Oneill — przewodnik po czasach wiktoriańskich, oraz sennik — 100 snów, które wszyscy mamy, i co one znaczą Iana Wallace’a.

Gdzie kupować książki?

Zakupy — radość ogromna, pomniejszona o dylematy — gdzie kupować. W księgarniach miejscowych, by wspierać lokalny biznes, a przy okazji pracować na dobre relacje? Czy w hurtowni internetowej — bezosobowo, bez możliwości przerzucania kartek, wąchania pachnących struktur, ale tanio? To coroczne frasunki przy każdych większych książkowych zakupach. Księgarnia z reguły nie zaoferuje tak dobrego rabatu jak hurtownia. Owszem — wyjdzie naprzeciw i zaokrągli rachunek do pożądanej przez nas kwoty, tak by wydać co do grosza uzyskane z NPRCz pieniądze, jednak nie kupimy tam tyle wolumenów co w hurtowni...

Jako że zapotrzebowania książkowe naszej biblioteki wspięły się na wysokość Mont Blanc, podjęłyśmy decyzję, że chcemy dużo i tanio. Tym samym odpadły opcje współpracy z księgarniami (znamy rabaty dawane przez księgarnie, wiemy, że są dla nas za niskie, zależy nam na każdym dodatkowym egzemplarzu). Pozostałyśmy przy mniej przyjemnej, ale bardziej opłacalnej formie zakupu — przez internetowe dyskonty.

W dyskoncie...

Na rynku funkcjonuje ich niemało. Nim dokonałyśmy zakupu, porównałyśmy ceny w paru z nich, a następnie sprawdziłyśmy, jakie są opcje płatności. Tu pojawił się problem. Niektóre z tanich księgarni (np. Livro) umożliwiają płatność przelewem na konto od razu przy zakupie lub gotówką przy odbiorze. Sądzę, że w większości szkół możliwa jest tylko płatność po otrzymaniu faktury (choćby pro forma), czego powyższa firma nie robi — a szkoda, bo sądzę, że więcej bibliotek skusiłoby się na ich ofertę (naprawdę dobre ceny!). Porównywanie cen w różnych internetowych księgarniach to czynność pracochłonna, ale opłacalna, bo dzięki różnicom w wartościach można dokonać optymalnego wyboru cenowego, czyli najtańszego zakupu. Najtaniej równa się najwięcej, a to dla szkolnej biblioteki priorytet.

Przez wiele lat korzystałyśmy ze strony Azymutu i tam dokonywałyśmy zakupów, bo firma oferowała najkorzystniejsze rabaty. Od jakiegoś czasu chętniej współpracujemy z dyskontem Aros. Ceny są tam niskie, a — o czym już wiele razy wspominałam — dla nas najważniejsze jest zakupienie książek w najniższej cenie. Aros wysyła faktury pro forma, więc istnieje możliwość płacenia za zakupiony towar zgodnie z polityką finansową szkoły. Paczki z odpowiednio zabezpieczoną zawartością dowozi kurier. W przypadku większych zamówień przesyłka jest za darmo.

...w księgarni

Nie chcąc zupełnie pozbawić się bibliotekarskiego kontaktu z księgarnią, od wielu lat zamawiamy w jednej z księgarni bony książkowe na nagrody dla uczniów. Bony o różnych nominałach księgarnia drukuje na bieżąco według naszych zamówień — wręczamy je uczniom wyróżniającym się w nauce na zakończenie roku szkolnego, olimpijczykom podczas święta śzkoły oraz jako nagrody dla laureatów konkursów. Taka forma nagród świetnie się sprawdza w liceum. Młodzież sama dokonuje zakupu, wybierając takie książki, które dla nich są cenne.

Przed nami jeszcze parę zamówień. Z dalszymi czekamy na następny rok szkolny, by kolejne roczniki miały możliwość dorzucenia własnych pomysłów czytelniczych. Chcemy zaspokoić potrzeby młodzieży, która dopiero zasili nasze liceum. Dzięki temu biblioteka od początku szkolnej kariery pierwszaków będzie miejscem atrakcyjnym i żywym, bo z możliwością wpływania na kształt księgozbioru. Zapewne spróbujemy zakupów w innych dyskontach i tanich księgarniach pełne nadziei, że w nich będzie większa tolerancja na prośby o faktury pro forma.

Jednocześnie żałujemy, że nie mamy możliwości pobuszowania pomiędzy księgarskimi regałami, nie możemy dotknąć, obejrzeć, potrzymać w dłoni, przeczytać choć fragmentu wybieranej powieści. To byłaby wersja idealna. Jednak póki ceny wyglądają jak wyglądają, to dla nas zbyt kosztowna przyjemność. Na szczęście internet jest nieocenionym źródłem wiedzy o książkach, więc często przed zakupem mamy możliwość czytać opinie na blogach, sprawdzać gabaryty woluminu na stronach księgarni, weryfikować możliwość zamówienia książki w twardej oprawie oraz kalkulować, czy nie bardziej opłaca się w miękkiej itp. Ot, klasyczne biblioteczne dylematy.. Dobrze, że możemy je mieć!

Mamy cichą nadzieję, że wśród zakupionych pozycji każdy znajdzie coś dla siebie. Jeśli nie? To przecież dopiero początek zakupów. — ich finał powinien zadowolić większość zainteresowanych, a przynajmniej tak się nam marzy.

MAGDALENA OLSZEWSKA-MISZKIEL
Kołobrzeg, Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Mikołaja Kopernika

NAPAWAJMY SIĘ PRAWDZIWĄ ROZKOSZĄ CZYTANIA!

Typ szkoły: liceum

Rok udziału w programie:

2016/2017

Kwota dofinansowania:

15 tys. zł

Liczba zakupionych książek:

540

Jak wyglądało zbieranie rekomendacji?

Rozpoznanie zainteresowań uczniów umożliwiły mi wielokrotne rozmowy z wiernymi czytelnikami, którzy w ostatnim czasie szczególnie zainteresowani byli literaturą fantasy.
W zainteresowaniach wszystkich uczniów pozwoliła mi natomiast rozeznać anonimowa ankieta na temat preferencji czytelniczych uczniów. Dzięki niej zyskałam nie tylko listę pozycji, które młodzież chętnie zobaczyłaby na półkach szkolnej biblioteki, ale także informacje na temat zainteresowań, a także tego, czy uczeń wypożycza lektury z biblioteki szkolnej, czy czytuje audiobooki, czy może książki obcojęzyczne. Pytania te związane były z moimi planami zakupowymi w ramach programu, no bo przecież kto zna lepiej księgozbiór biblioteki szkolnej i zapotrzebowanie na poszczególne pozycje książkowe niż właśnie nauczyciel bibliotekarz!

Jakie książki zakupiono do biblioteki?

Po przeanalizowaniu wyników ankiet upewniłam się tylko, że moje plany zakupowe w większości pokrywają się ze wskazaniami uczniów. Dzięki rozmowom z uczniami zainteresowanymi fantasy zostały zakupione książki takie jak m.in.:

Howarda Phillips Lovecraft, Zgroza w Dunwich i inne przerażające opowieści;
Philip K. Dick, Człowiek z Wysokiego Zamku;
Jarosław Grzędowicz, seria Pan Lodowego Ogrodu;
Stephen King, Mroczna Wieża.

Młodzież uświadomiła mi również, że oprócz wykazywania zainteresowań charakterystycznych dla uczniów liceum ogólnokształcącego, dostrzega także potrzebę uzupełnienia księgozbioru biblioteki szkolnej w takich dziedzinach, jak np. muzyka czy sport. Stąd zakup m.in. książek takich jak:

Brad Whitaker, Linkin Park. Wszystko jest hybrydą;
Paul Wade, seria Skazany na trening.

Warto zaznaczyć, że przy wyborze literatury z danej dziedziny nauki konsultowałam się z nauczycielami poszczególnych przedmiotów, i to oni podsuwali mi nowości, które, według nich, mogą zainteresować uczniów. Biblioteka szkolna wzbogaciła się zatem o pozycje z dziedziny:

literatury — np. Stanisław Barańczak, Odbiorca ubezwłasnowolniony. Teksty o kulturze masowej i popularnej;
matematyki — np. Mickael Launay, Pi razy drzwi, czyli dziwne przypadki matematyki;
fizyki i astronomii — np. Stephen Hawking, Ilustrowana krótka historia czasu;
informatyki — np. Jeremy Rifkin, Trzecia rewolucja przemysłowa;
biologii — np. Peter Wohlleben, Sekretne życie drzew;
historii — np. Jean-Paul Bled, Oni sterowali Hitlerem;
geografii — np. Jean McNeil, Dzienniki lodu.

Zakupiono też:

kilkadziesiąt egzemplarzy lektur (przy ich wyborze brałam pod uwagę głosy uczniów, którzy zauważali problem braku wystarczającej liczby egzemplarzy danej lektury). Zakupiłam zatem po kilkanaście egzemplarzy takich pozycji jak Ferdydurke Witolda Gombrowicza czy Inny świat Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, ich zakup wiązał się bowiem również z większym wydatkiem, na który nie zawsze mogłam sobie wcześniej pozwolić;
kilkanaście audiobooków (np. Hipotermię Arnaldur Indridason, Niełatwy dzień Marka Owena);
kilkanaście książek w języku angielskim i niemieckim o różnym stopniu trudności (np. Selected Stories D.H. Lawrence’a, Timo darf nich sterben! Charlotte Habersack);
książki z powiększoną czcionką dla uczniów z dysfunkcjami wzroku.

W trakcie zakupów zauważyłam, że niektóre ograniczenia programu bardzo utrudniają zakup pozycji z pewnych dziedzin (np. fotografii, kiedy, zgodnie z wytycznymi, nie można kupić albumu, poradnika itp.).

Podsumowanie

NPRCz — mission impossible? Niekoniecznie, w moim przypadku w celu nabycia nowych pozycji wystarczyło „tylko”: przygotować ankietę, przeprowadzić ją i opracować, przystąpić do zakupów (po licznych konsultacjach z uczniami, rodzicami, lokalnymi bibliotekami), uwzględniających również potrzebę wzbogacenia rozwoju młodzieży, w tym także niepełnosprawnej lub z dysfunkcjami, opracować pozycje formalnie i technicznie, złożyć sprawozdanie i... mission complete! Teraz pozostaje tylko napawanie się prawdziwą rozkoszą czytania, czego wszystkim realizującym Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa życzę!

PAULINA PACYNA-DAWID
Kępno, Liceum Ogólnokształcące nr 1 im. mjra Henryka Sucharskiego

UCZNIOWIE SAMI WYBRALI

Typ szkoły:

szkoła podstawowa

Rok udziału w programie:

2017/2018

Kwota dofinansowania:

15 tys. zł

Jak wyglądało zbieranie rekomendacji?

Na sporządzenie listy zakupów i realizację innych zadań wynikających z uczestnictwa w programie miałam niewiele czasu. Na szczęście wiele tytułów książek już wcześniej podpowiedzieli mi uczniowie, którzy swoje życzenia na bieżąco wypisują na karteczkach i wrzucają do skrzynki życzeń na stałe wiszącej w bibliotece szkolnej.
Oprócz tego kierowałam się wymianą spostrzeżeń dotyczących wyborów czytelniczych z pracownikami biblioteki publicznej (dzięki wymogom NPRCz zresztą zacieśniła się nasza współpraca).
Przy sporządzaniu listy zakupów posłużyłam się wynikami ankiety przeprowadzonej wśród młodzieży, czym zajęła się moja koleżanka z biblioteki w gimnazjum. Był to bowiem rok początku reformy, musiałam zadbać także o gusta starszych uczniów z klas VII i, od tego roku, VIII. Młodzież najczęściej wymieniała Wiedźmina Andrzeja Sapkowskiego, ale też s. Małgorzatę Chmielewską i ks. Kaczkowskiego (przypuszczam, że ma to związek z tematami omawianymi na lekcjach). Na ogół starsi uczniowie dużo mniej czytają niż ich młodsi koledzy i często ich odpowiedzi na pytanie „jaką książkę chciałbyś mieć w swojej bibliotece?” ograniczały się do stwierdzenia: przygodową, wojenną, fantastyczną.
Korzystałam również z podpowiedzi książkowych pedagoga szkolnego i psychologów szkolnych. Poprosiłam tę grupę nauczycieli o tytuły książek, które uważaliby za ważne dla dzieci i młodzieży.

Gdzie warto zajrzeć, sporządzając listę?

Przygotowując listę, korzystałam też z podpowiedzi ze stron księgarni internetowych.

Specjalną zakładkę „NPRCz” utworzyła księgarnia w Tuliszkowie (ksiegarnia-tuliszkow. pl). Znajdują się tam tytuły książek najczęściej kupowanych w ramach NPRCz, co jest bardzo pomocne. Jestem naprawdę ogromnie wdzięczna za pomoc w robieniu zakupów księgarni w Tuliszkowie. Współpracuję z tą księgarnią od wielu lat. Wysyłałam do niej listę zakupów, a w odpowiedzi otrzymywałam wycenę w Excelu (dzięki temu mogłam wpisywać odpowiednią ilość egzemplarzy i uzupełniać o inne tytuły) oraz informację, ile jeszcze pozostało mi do wydania. Nie było to żadnym zobowiązaniem w stosunku do tej księgarni, resztę zakupów mogłam zrobić gdzie indziej.
Polecam również księgarnię Gandalf (gandalf.com.pl) oraz Super Siódemka (super-siodemka.pl), gdzie oprócz profesjonalnej i przychylnej szkołom (jeśli chodzi o sposób płatności) obsługi można uzyskać rabaty.
Bezstresowo robi się też zakupy w księgarni Tania Książka (taniaksiazka.pl).
Natomiast odradzam robienie zakupów dla szkoły w dyskoncie książkowym Aros (nie ma tam możliwości otrzymania faktury z przedłużonym terminem płatności — płaci się przy odbiorze gotówką lub przelewem online przed wysłaniem książek przez księgarnię, czyli w jednostce budżetowej, co jest problematyczne).

Co się nie sprawdziło?

Książki, które wskazali uczniowie, cieszą się największym zainteresowaniem, co zresztą nie dziwi. Udało mi się też nakłonić czytelników do sięgnięcia po nowości, których kupno zasugerowały inne źródła. Ale są też książki, po które nikt nie sięgnął przez cały rok szkolny. Przy zakupie książek dla dzieci trzeba zwracać szczególną uwagę na wygląd książki. To oczywiste, ale w ferworze zakupów nie zawsze dokładnie da się książkę „zbadać” — i te właśnie stoją na półkach (do każdej innej da się namówić przynajmniej jednego czytelnika, sugerując mu, że będzie pierwszym recenzentem) — książki małego formatu, w miękkich oprawach, z dużą liczbą stron oraz małą czcionką (wszystko to w jednym). Treść może być ciekawa, ale niechętnie sięga się po tak wydaną książkę. Nie będę podawać tytułów, bo nie chcę, by skądinąd wartościowe książki zostały napiętnowane przez sposób wydania.

Na półkach stoją też sugerowane przez MEN nowe stare lektury. Oczywiście przed zakupem lektur konsultowałam się (na specjalnie zresztą zwołanym spotkaniu zespołu przedmiotowego) z nauczycielami polonistami. Wybrali lektury, które będą czytane. Ale — weszła reforma, połączone zostały dwie szkoły (podstawowa i gimnazjum), pojawili się nowi nauczyciele, w czasie wakacji nowy kanon lektur stał się jeszcze nowszy — i książki grzecznie, przez nikogo nienękane, stoją sobie na półeczkach.

Czego należało kupić więcej?

Dopiero po całym zamieszaniu z zakupami ocknęłam się i stwierdziłam, że naprawdę niepotrzebnie uzupełniałam zasoby biblioteki o lektury. Bo na lektury i tak pieniądze musiałyby się znaleźć. Kupiłabym zdecydowanie więcej komiksów, które mają wielu fanów, zwłaszcza wśród młodszych czytelników. I tutaj, przed dokonaniem zakupów, polecam zajrzeć na strony:

Culture.pl (culture.pl);
Czas Rodzica (czasrodzica.pl);
Juniorowo (juniorowo.pl);
Lektura obowiązkowa (lektura-obowiazkowa.pl);
Zabawkator (zabawkator.pl).

Sama nigdy nie byłam zainteresowana czytaniem komiksów, ale dzięki podpowiedziom z tych stron udało mi się zakupić (już poza programem) wspaniałe komiksy dla dzieci i młodzieży (Tomasza Samojlika często w duecie z Adamem Wajrakiem, Karola Kalinowskiego, Rafała Skarżyckiego i in.).

Z jakich książek lepiej zrezygnować?

Oczywiście zdarzyły mi się wpadki — w przypadku kilku zakupionych książek stwierdziłam, po przejrzeniu i przeczytaniu fragmentów, że po prostu nie mogę postawić ich na półkach z literaturą dla dzieci czy młodzieży, mimo że były polecane. Były to:

Ann Marie MacDonald, Mary Rose postanawia żyć;
Elizabeth Strout, Mam na imię Lucy;
Izabela Szolc, Siostry.

Jest to literatura dla dorosłych i jako taka była oznaczona, ale nie zwróciłam na to uwagi. Udało mi się je wymienić.

Raczej odradzam kupowanie książek składających się z kilku części, które trzeba czytać po kolei. Wystarczy, że jeden czytelnik dłużej przetrzyma pierwszą lub drugą część, i wszystko stoi na półce. Jest to niby logiczne w bibliotece, ale dałam się zwieść i na życzenie czytelników zakupiłam np. cykle:

Lauren Book, seria Heartland;
John Flanagan, seria Zwiadowcy;
James Dashner, seria Więzień labiryntu.

Problemu nie rozwiązało nawet nabycie większej liczby egzemplarzy.

Niewypożyczane są również książki objętościowo nie do przyjęcia przez większość czytelników:

niestety — wspaniałe przecież — książki Rafała Kosika dla młodszych czytelników z cyklu Amelia i Kuba;
pięknie wydana Lato i Ptaszynka Katherine Catmull czy nawet Przyjaciele G. Kasdepke.

Nie cieszą się zainteresowaniem książki Emilii Kiereś, mimo że są ciekawe. Myślę, że to z powodu wyglądu. Mają nietypowy rozmiar, są drukowane na papierze kredowym, a przez to są ciężkie i nieporęczne (Kwadrans, Srebrny dzwoneczek, Rzeka, wydawnictwo Akapit Press). Osobiście uwielbiam opowieści tej autorki, ale nie udało mi się namówić czytelników do wzięcia ich do domu.

Młodzież już nie tak chętnie jak kiedyś sięga po książki Małgorzaty Musierowicz. Uzupełniłam brakujące w mojej bibliotece tytuły i... niestety, bez specjalnej zachęty, nikt nie pomyśli o przeczytaniu kolejnej części Jeżycjady.

Które książki się sprawdziły?

Klasy 0 i I-IV

Najbardziej „chodliwy towar” wśród młodszych uczniów, z którymi pracuję (klasy 0 i I-IV), to m.in.:

R. Badescu, B. Chaud, seria Pomelo — dla najmłodszych,
M. Widmark, H. Willis, seria Biuro detektywistyczne Lassego i Mai;
książki G. Kasdepke, głównie przygody detektywa Pozytywki;
J. Kinney, seria Dziennik cwaniaczka;
L. Pichon, Tomek Łebski — podobnie skonstruowana seria;
A. Maleszka, seria Magiczne drzewo;
J.K. Rowling, seria o Harrym Potterze — niezmiennie;
C.S. Lewis, seria Opowieści z Narnii;
różni autorzy, książeczki z serii Czytam sobie — wszystkie poziomy (dzieci z klas pierwszych mają z nimi tyle radości, gdy co jakiś czas mogą wypożyczyć kolejny poziom!);
F. Simon, seria Koszmarny Karolek;
książki R. Dahla;
książki M. Szczygielskiego;
E. Eriksson, R. Lagercrantz, seria o Duni: Moje szczęśliwe życie, Moje serce skacze z radości, Życie według Duni;
E.B. White, Pajęczyna Charlotty;
S. Pennypacker, Pax;
książki Łukasza Wierzbickiego (zwłaszcza Afryka Kazika);
J. Fabicka, Rutka;

Bardzo wartościowe są także książki z serii Wojny dorosłych — historie dzieci wydawnictwa Literatura.

Lektury dla młodszych klas cieszące się sympatią dzieci i nauczycieli

A. Frączek, Rany Julek! O tym, jak Julian Tuwim został poetą;
J. Bednarek, Niesamowite przygody dziesięciu skarpetek (i kolejne tomy);
W. Cichoń, Cukierku, ty łobuzie!;
O. Preussler, D. Konwicka, Malutka czarownica;
G. Kasdepke, seria Detektyw Pozytywka.

Klasy V-VIII

Jeżeli chodzi o uczniów z klas starszych, mogę polecić:

R. Skarżycki, seria Hej, Jędrek!;
M. Papuzińska, Wszystko jest możliwe;
A. Stelmaszyk, seria Kroniki Archeo;
C. Baker-Kline, Sieroce pociągi (piękna!);
L. Oliver, 7 razy dziś;
B.S. Hitchcock, Zapach domów innych ludzi (piękna!);
B. Gurian, Stigmata;
R. Riggs, Osobliwy dom pani Peregrine;
M. Zusak, Złodziejka książek;
K. Gier, Silver. Pierwsza księga snów (i kolejne);
S. Collins, trylogia Igrzyska śmierci.

Gdzie kupować książki?

Osobiście uważam, że przy okazji robienia tak dużych zakupów warto wesprzeć małe księgarnie, najlepiej lokalne, ale niestety nie miałam na to czasu. O tym, że pieniądze wpłynęły na konto i można zamawiać książki, dowiedziałam się w czerwcu, pierwsze zakupy odbierałam więc w czasie wakacji. realizację ostatnich zakupów i podsumowanie programu pozostał mi listopad i grudzień. Czyli w okresie kiedy powinnam wypożyczać, promować nowe książki i pozyskiwać czytelników — zajmowałam się podręcznikami.

Podsumowanie

Ostatnio byłam w bibliotece szkoły średniej, która brała udział w programie czytelniczym. Cóż za piękny widok — półki zapełnione nowiutkimi książkami. I jakie tytuły! Wszystko to, czego młodzież sobie życzyła. Trochę gorzej z liczbą czytelników. Ale myślę, że to jest kwestia czasu. Pytanie o wzrost czytelnictwa w momencie, gdy książki dopiero trafiają na półkę, jest bez sensu. Czytelnicy muszą się najpierw oswoić z tym, że w bibliotece szkolnej dostaną nowość, o której słyszeli od kolegi albo z innego źródła dowiedzieli się, że jest warta przeczytania. Rolą bibliotekarza szkolnego jest przyciągnąć i zachęcić dzieci i młodzież do czytania, zdobyć nowych czytelników, ale nie zrobi się tego przez miesiąc czy dwa. Nawet jak ma się już w tej kwestii spore doświadczenie.

Udanych zakupów!

KATARZYNA PIECHALAK
Rokietnica, Szkoła Podstawowa im. Jana Brzechwy

CZYM ZAINTERESOWAĆ LICEALISTÓW?

Typ szkoły: liceum

Rok udziału w programie:

2016/2017

Kwota dofinansowania:

5 tys. zł

Jak wyglądało zbieranie rekomendacji?

Tworząc listę zakupów, korzystałam z kilku źródeł informacji.

Pierwszym krokiem było samodzielne rozpoznanie rynku, czyli przeglądanie ofert księgarń i czytanie opinii na forach internetowych (np. lubimyczytac.pl, autorzy365.pl).
Wykorzystałam wcześniej realizowane w mojej szkole Ogólnopolskie Wybory Książki. Zapoznałam się również z rankingiem z całego kraju.
Głównym wskaźnikiem, z którego skorzystałam, były opinie uczniów. Zainteresowanych uczniów poprosiłam o stworzenie ich listy książek do kupienia.
Zapoznałam się także z opiniami koleżanek z innych bibliotek szkolnych na temat interesujących tytułów literatury młodzieżowej. Wymiana opinii pomogła również wyeliminować tytuły, które nie znajdowały zainteresowania w innych bibliotekach.
Tworząc ostateczną listę, wykorzystałam także obserwację tego, jacy autorzy cieszą się zainteresowaniem.

Które książki się sprawdziły?

Z perspektywy już prawie 2 lat od zakupów w programie mogę polecić tytuły, które cieszą się niesłabnącym zainteresowaniem.

John Green, Gwiazd naszych wina;
Suzanne Collins, Igrzyska śmierci (kolejne tomy)
Gayle Forman, Zotań, jeśli kochasz (kolejne tomy);
Dmitry Glukhovsky, Metro 2033 (i kolejne tomy);
Barbara Rosiek, Pamiętnik narkomanki;
Andrzej Sapkowski, Wiedźmin. Sezon burz (i kolejne tomy);
James Dashner, Więzień labiryntu (i kolejne tomy);
Orson Scott, Ender na wygnaniu (i kolejne tomy);
Mafi Tahereh, Dotyk Julii (i kolejne tomy);
Jay Asher, trzynaście powodów;
Colleen Hoover, Hopeless;
Nicholas Sparks, Jesienna miłość;
Agatha Christie, Śmierć na Nilu (i inne tytuły tej autorki).

Jak widać na załączonej liście, nie wszystkie tytuły są nowościami. Zdarzają się książki ponadczasowe, które czyta kolejne już pokolenie, jak Pamiętnik narkomanki lub klasyka kryminałów Agathy Christie. Dobór książek dla licealistów ma swój dodatkowy plus — jest to literatura na tyle już dojrzała, że chętnie czytana również przez dorosłych. Nowości, które zakupiłam, są czytane przez pracowników szkoły i mieszkańców dzielnicy, w której pracuję. Przykładem takiego uniwersalnego bez względu na wiek tytułu w mojej bibliotece są książki Nicholasa Sparksa.

Zakup mang - komiksów japońskich

W liceum, w którym pracuję, język japoński jest drugim językiem do wyboru, a szkoła propaguje kulturę Kraju Kwitnącej Wiśni. Dodatkowo biblioteka organizuje od 6 lat Wojewódzki Konkurs Rysowania Mangi. Postanowiłam wykorzystać zainteresowanie uczniów kulturą japońską i zakupiłam mangi (komiks japoński).

Ponieważ nie jestem znawcą mang, poprosiłam eksperta o wybór odpowiednich tytułów. Znalazłam w Katowicach sklep sprzedający komiksy, który pomógł mi w odpowiednim doborze tytułów. Przy zakupie komiksów trzeba zwracać uwagę, aby nie składały się zbyt wielu części (to generuje zbyt duże koszty) i seria była już zakończona, bo nie wiadomo, czy będziemy mieć wystarczające fundusze w przyszłości, aby zakupić kolejne tomy.

Zakupione przeze mnie mangi były częściowo wybierane przez młodzież, ale wszystkie tytuły weryfikowane przez osoby pracujące w sklepie z komiksami.

Mamenosuke Fujimaru, Quin-Rose, Alicja w Krainie Koniczyny;
Kaoru Mori, Opowieść panny młodej;
Magica Quartet, Hanokage, Madoka;
Magica Quartet, Hanokage, Madoka: The Different Story;
Magica Quartet, Hanokage, Madoka: The Movioe Rebellion;
Robico, Bestia z ławki obok;
Tsugumi Oba, Takeshi Obata, Bakuman;
Kemuri Karakara, Śmiech w chmurach;
Yusuke Murata, ONE, One-Punch Man.

Zakup japońskich komiksów okazał się strzałem w dziesiątkę. Komiksy cieszą się dużym zainteresowaniem, nawet wśród uczniów, którzy wcześniej nie odwiedzali biblioteki. Wypożyczenie mangi jest okazją, aby zapoznać i zainteresować młodzież ofertą biblioteki. Układ książek jest tak skomponowany, aby wszystkie nowości były na jednym regale. Przeglądając mangi, młodzież ma okazję jednocześnie dostrzec inne tytuły książek.

Gdzie kupować książki?

Praktyczna realizacja zamówienia w moim przypadku przebiegła bez komplikacji. Gotową listę książek wysłałam do kilku księgarń (nie wszystkie zgodziły się na dokonanie wyceny). Po otrzymaniu cen wybrałam najkorzystniejszą ofertę. Tańsze tytuły pozwoliły na dokonanie większego zamówienia.

Podsumowanie

Zgodnie z wymogami programu realizowałam wiele różnorakich zadań (np. projekty edukacyjne, konkursy, wystawy). Same zakupy książek nie wystarczą, trzeba odpowiednio rozpropagować informację o nowych książkach. Po dokonaniu zakupów rozpoczęłam prowadzenie cyklu na portalu społecznościowym szkoły poświęconemu nowym książkom. Co tydzień zachęcałam do przeczytania innej książki w krótkim streszczeniu. Widziałam zainteresowanie w postaci zapytań o książki polecane na portalu. Tworząc listę książek, a później propagując czytanie zakupionych tytułów, starałam się sprostać zainteresowaniom młodzieży. Myślę, że podołałam zadaniu i księgozbiór zakupiony z środków Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa jest czytany, i mimo że już minęło trochę czasu od jego zakupienia, nadal jest interesujący.

ALEKSANDRA PIEKARCZYK
Zabrze, VIII Liceum Ogólnokształcące

NIE TYLKO FANTASTYKA

Typ szkoły: zespół szkół

Rok udziału w programie:

2015/2016

Kwota dofinansowania:

15 tys. zł

Liczba zakupionych książek:

684

Jak wyglądało zbieranie rekomendacji?

Po uprzednim piśmie, skierowanym do miejskiej biblioteki publicznej, otrzymałyśmy listę najpoczytniejszych tytułów z wypożyczalni dla dzieci i młodzieży. Wśród nich dominowały gatunki takie jak fantastyka, książki przygodowe, literatura grozy. Pozycje wymienione na liście zostały przez nas uwzględnione p

Co w numerze?

Dodatek:Jak kupować książki? 09/2018

Dodatek:
Jak kupować książki? 09/2018