Przygotowania do konkursu:

Uczniowie przygotowani przez nauczycieli polonistów i historyków w ramach programu nauczania.
Poprzedzenie konkursu wystawą publikacji na temat mitów greckich.
Wykonanie przez uczniów słowniczków mitologicznych – pod patronatem polonistki.
Wystawka słowniczków mitologicznych zorganizowana w bibliotece.
Na trzy dni przed konkursem projekcja filmów z prehistorii Grecji, starożytnej sztuki i kultury greckiej.

Uwagi o realizacji

Przed rozpoczęciem konkursu, powitaniem i podaniem zasad punktacji przez kilka chwil wszyscy słuchają muzyki greckiej. Na pytania odpowiadają reprezentacje klas składające się z 3-4 osób.
Punktacja cukierkami – tyle cukierków otrzymuje klasa, ile zdobyła punktów w danej konkurencji. Na koniec dokłada się 30 cukierków dla 1 miejsca, 20 cukierków dla II miejsca i 10 cukierków dla III miejsca. Reprezentacja klasy dzieli się cukierkami, z resztą uczniów.
Podczas liczenia cukierków wszyscy słuchają muzyki greckiej (liczenie kontrolują postacie, które recytowały wiersze w czasie trwania konkursu).
Do wcześniej przygotowanych dyplomów i książek komisja wpisuje miejsce i klasę.
Przez cały czas trwania konkursu jedna z recytujących osób pomaga prowadzącemu bibliotekarzowi:

odbiera odpowiedzi na kartkach, odczytuje je,
wrzuca cukierki do pojemników walczących reprezentacji.

Wszyscy, którzy uczestniczą w realizacji konkursu (recytatorzy, bohaterowie scenki), przebrani są w greckie stroje. Podczas trwania konkursu siedzą u podnóża Olimpu.

Rekwizyty, które służą jako pytania w konkursie, ukryte są pod kolumnami (puszka Pandory, kamień Syzyfa, róg obfitości).
Dekoracja: kolumny w stylu jońskim, pomiędzy nimi zarys góry Olimp, kolumna na której przez cały czas trwania konkursu płonic znicz, trzy kolumny, pod którymi ukryte są rekwizyty.

Uwaga – Konkurs zaplanowano dla trzech drużyn (klas) -A, B. C.

Na pytania ustne kolejne drużyny odpowiadają w różnej kolejności (np. ABC, BCA, CAB itd.). Ponieważ w niektórych zestawach poszczególne pytania stanowią logiczną kontynuację, prowadzący powinien wcześniej zaplanować kolejność pytań.

W jury konkursu w naszej szkole był m. in. autor Mitów greckich p. St. Srokowski, który dokonał podsumowania konkursu, wręczał dyplomy i nagrody książkowe, które następnie podpisywał uczestnikom bojów mitologicznych.

Pytania i scenariusz

Zestaw 1.

Czym jest mitologia?
Jak nazywał się epicki poeta, który jako pierwszy uporządkował świat bogów, przedstawiając ich jako barwne postacie o wyraźnych charakterystycznych cechach?
Wymień co najmniej dwóch autorów, którzy opracowali Mity greckie?

Zestaw 2.

Uranos i Gaja spłodzili dzieci. Z miłosnego ich związku narodziły się trzy grupy bóstw. Podaj ich nazwy.
W wierzeniach starożytnych Greków świat powstał w ten sposób, że Wielka Miłość unosząca się w Chaosie, ożywiła wokół siebie tajemne siły i pobudziła je do życia. Co wyłoniło się z Chaosu?
Z Chaosu wyłonił się też bóg – Eros. Jak go przedstawiano i jakie miał do spełnienia zadania?

Zestaw 3.

Jak wyglądali i z jakimi zjawiskami natury związani byli Cyklopi?
Gaja i Uranos wydali na świat sześć tytanów i sześć tytanid. Podaj imiona chociaż dwóch tytanów i dwóch tytanid.
Jak wyglądały i jakie z usposobienia były Hekatonhejry?

PRACA PLASTYCZNA – zadanie wspólne

Wybrać z każdej klasy dwie plastycznie uzdolnione osoby, które wykonają wizerunek amfory. Jej głównym motywem zdobniczym ma być Hekatonhejra (sturamienny olbrzym) oraz inne ornamenty charakterystyczne dla zdobnictwa starożytnej Grecji.

(Uczniowie na wcześniej przygotowanych kartkach bristolu malują kredkami świecowymi prace).

Zestaw 4.

Czego obawiał się Uranos ze strony rodzących się generacji potworów tj. Cyklopów, Hekatonhejrów i Tytanów?
Podajcie nazwę najciemniejszych czeluści świata podziemnego, do którego zostali strąceni przez Uranosa Cyklopi i sturęcy olbrzymi.
Do czego Gaja namawiała Tytanów, gdy Uranos strącił w ciemności jej synów?

Zestaw 5.

Kto był żoną Kronosa i co stało się z dziećmi zrodzonymi z tego związku?
W jaki sposób zostały zrodzone Erynie, jak wyglądały i jakimi były boginiami?
Kto przejął władzę po śmierci Uranosa i jakim był władcą, tzn. czym charakteryzowało się jego panowanie?

MAJSTERKA – zadanie wspólne

Wybrać grupę pięciu uczniów, którzy z przygotowanych materiałów uszyją i zaprezentują kostiumy dla Ateny i Posejdona.

(Uczniowie z poszczególnych klas wcześniej zgromadzili i przynieśli bibułę kolorową, prześcieradła, różne szmatki, tekturę, szpilki, igły, nici i nożyczki)

Pytanie pisemne I

Gdy okazało się, że Rea znowu jest brzemienna, uciekła na i tam potajemnie urodziła trzeciego syna – Zeusa.

Podaj nazwę tej wyspy oraz napisz, co stało się, gdy Rea chciała umyć niemowlę.

Zestaw 6.

Czym żywił się Zeus i kto dostarczał mu tego pożywienia?
Kto i w jaki sposób dopomógł Zeusowi uwolnić swych braci i siostry z brzucha Kronosa?
Gdzie Rea ukryła Zeusa?

Pytanie pisemne II

„I chociaż między bogami toczyły się zacięte boje, ziemia i ludzie wolni byli od wszelkiego zła. Ludzie żyli wówczas uwolnieni od trosk, cierpień i nędzy. Nie znali starości, ciągle byli młodzi, spędzali swój czas na ucztach i uroczystościach. Nie musieli pracować. Ziemia sama rodziła obfite zbiory, a oni wśród pól, lasów i gajów żyli w pokoju”.

(St. Srokowski: Mity greckie. Wrocław: 1993)

Jak został nazwany opisany okres?

Zestaw 7.

Bogini ognia, patronka ogniska domowego, nigdy nie opuszczała Olimpu. Czczono ją w każdym domu i w każdej świątyni, a imię jej wymawiano w każdej modlitwie. Pod jej opiekę oddawano dzieci i sieroty oraz młode małżeństwa. W każdym mieście płonęły jej święte ognie.

Podaj imię tej bogini.

Władcę podziemnego świata zmarłych, męża Persefony, wyobrażano sobie jako bezlitosnego starca, siedzącego na tronie z berłem w dłoni i Cerberem u nogi. Jako patrona naturalnych bogactw ziemi nazywano go także Plutonem i przedstawiano go z rogiem obfitości w ręku.

Podaj imię boga, o którym mowa.

Pan mórz i oceanów. Jego żoną była nimfa Amfitryta, córka Okeanosa. Mieszkał w wielkim, ozdobnym i bogatym pałacu w głębinach morza. Wzniecał i uspokajał burze. Trójzębem dźwigał okręty i statki uwięzione wśród skał lub osiadłe na mieliźnie. Gniew jego powodował trzęsienie ziemi.

Podaj imię boga, o którym mowa.

REKWIZYTY

Odpowiadają klasy w kolejności: B C A

Proszę wybrać numer rekwizytu. (1 – Puszka Pandory, 2 – Kamień Syzyfa, 3 – Róg obfitości)

Jak nazwalibyście ten rekwizyt?

ROZSYPANKA – zadanie wspólne

Z podanych sylab proszę ułożyć tytuł rozdziału, który pochodzi z książki „Przygody Odyseusza” Jana Parandowskiego.

Dla ułatwienia – pierwsza sylaba zaznaczona jest innym kolorem, a za ostatnią znajduje się kropka.

(Rozdanie kopert, w których znajdują się karty z sylabami).

PLANSZE

Odpowiadają klasy w kolejności: CAB

Proszę wybrać numer planszy.

O jaką postać chodzi na prezentowanej planszy? Jakim obecnie jest symbolem?

(Prezentowane są wcześniej przygotowane plansze z wizerunkami Temidy, Pegaza i Ikara)

Zestaw 8.

Przed czym ostrzegała bogini Demeter swoją córkę Persefonę?
W co rozgniewany Hades zamienił przyjaciółkę Persefony, gdy ta chciała zatrzymać rozszalałe rumaki, unoszące w złotym rydwanie Persefonę (Korę) do krainy śmierci?
Czym zajęła się Demeter, gdy w przebraniu staruszki zeszła na Ziemię wśród ludzi?

RECYTACJA

Wiersz z książki J. Parandowskiego: Mitologia, Wwa Iskry 1984 s. 84

„Porwano, oto pełne życie...”

TEATR SAMORODNY – zadanie wspólne

Proszę wybrać 5-6 osób, które przedstawią fragment mitu „Demeter i Kora” od momentu, gdy matka przestrzegała córkę przed zerwaniem czarodziejskiego kwiatu Narcyza, poprzez porwanie Persefony (Kory), reakcje na to jej przyjaciółki, do rozpaczy Demeter.

Ocena za wykonanie i interpretacje od 1 do 3 punktów.

(Osoby biorące udział w inscenizacji przygotowują się w innym pomieszczeniu, skąd kolejno będą proszone, aby zaprezentowały swoją interpretację.

Można posłużyć się rekwizytami umownymi).

Zestaw 9.

Jak zemścił się Zeus na Prometeuszu za zdradzenie ludziom tajemnicy ognia?
Czym Prometeusz przysłużył się ludziom?
Z czym kojarzy wam się nazwa „Arkadia”?

OCENA PRAC PLASTYCZNYCH

Jury punktami od 1 do 3 ocenia prace poszczególnych klas biorąc pod uwagę kształt amfory, koloryt, elementy zdobnicze i wizerunek Hekatonhejry.

Pytanie pisemne III

„Właśnie z daleka zamajaczyło światło, ku któremu zmierzali. Poczuł na swoich plecach oddech ukochanej. »A jednak to ona, idzie!« – ucieszył się i opuściły go wszelkie wątpliwości. »Moja najdroższa!« – przemówił do niej czule. Jasna szczelina światła poszerzyła się. »Już niedaleko, niedaleko« – serce biło mu coraz mocniej. Kroki ukochanej były coraz wyraźniejsze. »Zbliża się do mnie, pragnie mnie dotknąć« – myślał gorączkowo. »Jestem u końca drogi. Nic się teraz nie stanie, gdy na nią spojrzę«... Nie wytrzymał napięcia. Obejrzał się. Silny, gwałtowny wiatr targnął jego ciałem. A potężne siły ciemności porwały ukochaną w głąb Hadesu... W mgnieniu oka pojął, że stracił ukochaną na zawsze. Umarła po raz drugi.

(St. Srokowski: Mity greckie: Wrocław: „Światowid", 1993 - s. 73)

Podaj imiona opisywanej pary.

OCENA PRZYGOTOWANYCH KOSTIUMÓW

Klasy kolejno prezentują wykonane przez siebie kostiumy Ateny i Posejdona.

(Pod uwagę brane są elementy mówiące o:

zgodności szczegółów z prezentowaną postacią,
wykonania i pomysłowości w wykorzystaniu posiadanych materiałów).

Jury punktami od 1 do 3 ocenia prace poszczególnych klas.

(Przebrani uczniowie do końca konkursu znajdują się w scenerii kolumn i Olimpu)

Zestaw 10.

Jak powstała Galatea, żona króla Pigmaliona?
W kim zakochał się piękny Narcyz?
Herakles, który wsławiony był heroicznymi czynami (udusił lwa, zabił hydrę, złowił chyżą łanię i groźnego dzika) przybył do króla Elidy – Augiasza, i poprosił, aby ten przyjął go na służbę.

Jaką pracę miał Herakles wykonać u Augiasza?

SCENKA

(wykonują dwie osoby w odpowiednim przebraniu)

Apollo: W kogo to mierzysz Erosie, skoro nikogo wokół ciebie nie widzę?

Eros: Zawsze się znajdzie serce, które ugodzę.

Apollo: Co tam serce człowieka?! Znacznie trudniej zmierzyć się z potworem. Moje strzały skuteczniej rażą niż twoje. Właśnie zabiłem delfickiego smoka.

Eros: Nie unoś się dumą – nie znasz dnia ani godziny, kiedy sam zostaniesz rażony.

Apollo: Ja rażony strzałą?!

Eros: Tak, ty rażony strzałą! I to strzałą miłości, która dosięgnie niebawem twego serca.

(St. Srokowski: Mity greckie: Wrocław, 1993 s.83)

Zestaw 11.

Podaj imiona postaci, do których swoje strzały skierował mały, skrzydlaty figlarz – Eros.
Jakiej strzały użył Eros mierząc do Apollona, a jakiej do Dafne?
W jaki sposób Matka Ziemia pomogła Dafne uciec przed miłością Apollona?

Zestaw 12.

Groźny potwór Sfinks z głową kobiety, piersiami, ogonem i łapami lwa oraz skrzydłami drapieżnego ptaka gnębił mieszkańców Teb. Zanim pożarł osobę zadawał jej pytania.

Jak okazali mieszkańcy Teb swoją wdzięczność Edypowi, gdy ten rozwiązując zagadki Sfinksa uwolnił miasto oraz całą okolicę od groźnego potwora?
„Co to za istota, która czasem chodzi na dwóch nogach, czasem na trzech, a czasem na czterech? I wbrew powszechnemu prawu wtedy jest najsłabsza, gdy ma najwięcej nóg”

Proszę podać rozwiązanie tej zagadki.

„Istnieją dwie siostry, z których jedna rodzi drugą, a druga pierwszą. Kim są te siostry?”

Proszę podać rozwiązanie tej zagadki.

RECYTACJA

Recytacja w wykonaniu uczennicy ze starszej klasy; w stroju greckim. Podczas recytacji wykorzystane są różne rekwizyty w kolorze złota, takie jak: krzak forsycji, róża, skiba ziemi, dzbanek, filiżanka, świecznik, które kolejno dotyka mówiąca uczennica.

„Ułamał gałąź z dębu, w ręku trzyma złoto.
Podnosi kamień z ziemi: aż tu złota bryła;
Dotknął skiby: i skiba w złoto się zmieniła;
Uszczknął kłosy: już złote żniwo go zdumiewa...
Radość króla Midasa z każdą chwilą wzrasta.
Każe stawiać na stoły i wina, i ciasta;
Lecz gdy dotknie prawicą owoców Cerery,
Czy też darów Bakchusa, już z nich kruszec szczery.
To znów do ust potrawy chciwa przytknie ręka:
Każda w rękach potrawa, jakby blacha szczęka.
W puchar wody przejrzyste wieje soki winne:
Ledwie dotknie pucharu, już z nich złoto płynie..."

(Owidiusz: Przemiany, s.170)

Zestaw 13.

Jak zareagował Sanagarias – syn króla Midasa – na szczególny dar ojca, przemieniania wszystkiego w złoto?
Kiedy król Midas zrozumiał, że zgubiła go chciwość?
Czego najbardziej pragnął król Midas władca Frygii?

OCENA SCENEK TEATRU SAMORODNEGO

Uczniowie poszczególnych klas wchodzą na widownię i prezentują przygotowane przez siebie scenki.

Jury ocenia kolejno punktacją od 1 do 3.

Zestaw 14.

Podczas trwającej już 10 lat wojny, w walce z Hektorem poległ dzielny Patrokles przyjaciel Achillesa. Pod bramami jakiego miasta to się stało?
Jak zakończył się pojedynek dwóch herosów Hektora i Achillesa? Kto zwyciężył w tej walce?
Jaką ugodę chciał zawrzeć Hektor z Achillesem, gdy po trzykrotnym obiegnięciu murów Troi, stanął do walki z wrogiem?

Zestaw 15.

W jaki sposób Odys wraz z marynarzami uniknął czaru Syren i przepłynął pomiędzy Błękitnymi Skałami?
Jakiego podstępu użył Odyseusz, aby wydostać się z pieczary Cyklopa Polifema?
W co zamieniła podstępna Kirke towarzyszy Odyseusza, gdy zażywali w jej pałacu gościnnego poczęstunku?

Odpowiedzi

Jest zbiorem baśni, legend o bogach i herosach greckich; B. Homer; C. Jan Parandowski, Wanda Markowska, Stanisław Srokowski, Hawthorne, Irena Parandowska, Michał Pietrzykowski.
Hekatonhejry (sturamienne olbrzymy), Cyklopi, Tytani i Tytanidy, B.

Chaos, (otchłań – mieszanina powietrza, ziemi, wody i ognia),

Ciemność – noc Jasność – dzień

Gaja (Ziemia) Uranos (Niebo)

Eros - postać skrzydlata podobna do kobiety i mężczyzny - był twórczą siłą świata, która go nieustannie odnawiała i odradzała, tworzył piękne kształty, łączył ludzkie serca.
Cyklopi - Arges, Steropes, Brontes - każde z nich miało jedno okrągłe oko pośrodku czoła, związani byli z piorunami, błyskawicami i grzmotami. B. Tytani: Okeanos, Krios, Japet, Kajos, Hyperion, Kronos. Tytanidy: Teja, Temida, Fojbe, Rea, Mnemosyne, Tetys. C. Sturamienne olbrzymy o na wpół ludzkich kształtach były to dzikie, gwałtowne, niezrównoważone potwory, których sam widok mroził krew w żyłach. Kottos, Briareus, Gyges.
Obawiał się, iż mogą się połączyć przeciwko niemu i zrzucić go z boskiego tronu, B. Tartar, C. Do zemsty na wyrodnym ojcu.
Rea (Tytanida), z obawy przed tym, że spełni się przepowiednia, iż potomek pozbawi go tronu, Kronos połykał swoje dzieci (Hestię, Demeter, Herę, Hadesa, Posejdona), B. Kronos (Tytan) ugodził sierpem ojca Uronosa. Krew, która trysnęła na matkę Gaję, zapłodniła ją. Narodziły się Erynie. Ich włosy kłębiły się od wężów, w ręku miały bicz. Były boginiami zemsty i wyrzutów sumienia. C. Kronos (Tytan) – okazał się bardzo okrutny, tak samo jak jego ojciec (obawiając się o swoje panowanie zakuł w łańcuchy Hekatonhejry i Cyklopy, po czym z powrotem zrzucił ich do Tartaru).

Pytanie pisemne I – Kreta. Kiedy szukała źródełka, aby umyć niemowlę, z pobliskiej skały trysnęła czysta i świeża woda.

Żywił się mlekiem dostarczanym przez kozę Amalteę i miodem pszczelim. B, Dopomogła mu córka Okeanosa – Mety da (Rozsądek) podając Kronosowi środek na wymioty, po wypiciu którego wyrzucił z siebie połknięte dzieci. C. W grocie, którą osłaniał gęsty zielony las, po ścianach wiły się zwoje bluszczu.

Pytanie pisemne II - Złota epoka lub Złoty wiek.

Hestia. B. Hades. C. Posejdon.

Rozsypanka – 1) Nierozwikłane ścieżki świata, 2) Od Kikonów do Cyklopów, 3) Od Królestwa cieniów do wyspy słońca.

Plansze 1) Temida – symbol sprawiedliwości, 2) Pegaz – symbol natchnienia poetyckiego, 3) Ikar – symbol tęsknoty do realizacji wielkich ideałów, szczytnych celów nawet za cenę życia.

Ostrzegała przed zerwaniem czarodziejskiego kwiatu, o którym krążyły złowróżbne opowieści (Narcyz). B. W tryskające czystą wodą źródło. C. Zajęła się wychowaniem (jako piastunka) Triptolomesa, który był synem Keleosa i królowej Metanejry.
Przeniósł Prometeusza do Azji, przykuł do skał Kaukazu łańcuchami. Posłał tam Orła, syna Echidny i Tyfona, żeby wyżerał mu wciąż odrastającą wątrobę. B. Dał ludziom ogień (pomagał we wszystkim – nauczył budować domy, znajdować pożywienie, siać i uprawiać rośliny, łapać i oswajać bydło, szyć odzież, wyprawiać skórę...). C. Z piękną zieloną krainą, w której Prometeusz rozpalił ognisko – gdzie tajemnica ognia stała się własnością ludzi. Kraina Szczęśliwości

Pytanie pisemne III – Orfeusz i Eurydyka

Z rzeźby wykonanej przez samego króla Pigmaliona, na podobieństwo Afrodyty, którą w święto Afrodyty, po złożeniu ofiary i gorącej prośbie Pigmaliona o żonę – podobną rzeźbie – ożywiła sama Afrodyta. B. W swoim własnym odbiciu (w sobie). C. Oczyścić stajnię Augiasza w ciągu jednego dnia.
Dafne (nimfa), Apollon (syn Zeusa). B. – Do Apollona budzącą miłość, z ostrym błyszczącym grotem, Do Dafne – wzniecającą niechęć do wielkich uczuć, z grotem tępym zakończonym ołowiem. C. Przeobraziła ją w drzewo wawrzynu (drzewo laurowe).
Obrali Edypa królem Teb. B. Człowiek. C. Dzień i Noc
Posmutniał (kochał pachnące róże, które stały się majestatycznymi kwiatami ze złotego kruszcu). B. Kiedy chciał zjeść i kiedy ukochany syn Sanagaris zamienił się w złoty posąg, C. Bogactwa, złota
Pod Troją. B. Śmiercią Hektora. C. Zaproponował Achillesowi, aby zwycięzca nie hańbił zwłok pokonanego, zostawiając sobie broń i zbroję.
Kazał przywiązać się do masztu, a marynarzom zalepić uszy woskiem, by nie słyszeli zgubnego śpiewu Syren, B. Przybrał imię „Nikt”, oślepił Cyklopa, ukrył się pod brzuchem wychodzących z groty owiec. C. W wieprze

Co w numerze?