My, nauczyciele bibliotekarze, często narzekamy na niedocenianie naszej pracy, niezauważanie osiągnięć, pomijanie sukcesów, marginalizację biblioteki, zarówno w opinii grona pedagogicznego oraz dyrekcji, jak i samych uczniów. Przyznaję, że tak bywa. Czasem jest to wina nas, bibliotekarzy, którzy mało aktywnie promują swoje działania w środowisku szkolnym czy lokalnym, czasem to wynik stereotypowego postrzegania biblioteki szkolnej. Faktem jest też, że nauczyciele bibliotekarze mają mniej możliwości osiągnięcia konkretnego, wymiernego sukcesu potwierdzonego certyfikatem czy dyplomem

– konkursy czy olimpiady przedmiotowe nas omijają, rzadkie są okazje do rywalizacji bibliotek w konkursach, np. konkursów „wiedzy bibliotecznej” nie ma. Jednak zamiast narzekać, warto szukać, a na pewno coś się znajdzie. Biblioteka szkolna też może odnieść sukces.

Przedsiębiorczość dla uczniów

Celem Ogólnopolskiego Konkursu na Najlepsze Przedsięwzięcie Uczniowskie IDEA 2007 celem było wyłonienie najaktywniejszych szkół gimnazjalnych, które łączą zdobywanie wiedzy przez uczniów z podejmowanym przez nich działaniem (społecznym, edukacyjnym, biznesowym itp.), pozwalającym im na kształtowanie i rozwijanie umiejętności, niezbędnych do funkcjonowania w dorosłym życiu.

Uczestnictwo w konkursie obejmowało realizację własnego, dowolnego (bez szczególnych ograniczeń regulaminowych) przedsięwzięcia i przedstawienie go na jak najszerszym forum: klasy, szkoły, środowiska, a nawet na forum ogólnopolskim. Cechy szczególnie premiowane w konkursie to: nietuzinkowość podejmowanych przedsięwzięć, wnikliwa obserwacja potrzeb środowiska, oryginalność w podejściu do podejmowanych tematów, wychodzenie poza rutynowe, schematyczne sposoby działania, rzutkość oraz skuteczność w działaniu.

Program „Przedsiębiorczość” był skierowany do wszystkich uczniów i nauczycieli szkół gimnazjalnych. Dowiedziałam się o nim podczas warsztatów przedsiębiorczości zorganizowanych w Łódzkim Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego. Były to warsztaty przeznaczone dla nauczycieli wszystkich specjalności, którzy chcą promować wśród uczniów postawy przedsiębiorcze. Nie były to zajęcia skierowane wyłącznie do środowiska nauczycieli bibliotekarzy. Chcę zachęcić koleżanki i kolegów nauczycieli bibliotekarzy, aby nie zawężali pola rozwoju zawodowego tylko do obszaru bibliotecznego. Nasza „specjalizacja” zawodowa jest właśnie bardzo szeroka. Wielokrotnie, uczestnicząc w warsztatach czy szkoleniach pozornie niezwiązanych z biblioteką szkolną, znajdowałam inspiracje do swoich działań z młodzieżą i możliwość dzielenia się własnym doświadczeniem. Przecież biblioteka szkolna wspomaga proces wychowawczo-dydaktyczny szkoły w dużym zakresie.

Jak zgłosić się do konkursu?

„Technicznym” warunkiem uczestnictwa w programie, a tym samym możliwości udziału w konkursie IDEA 2007, było zarejestrowanie się nauczyciela opiekuna na stronie Fundacji Młodzieżowej Przedsiębiorczości: www.junior. org.pl. Na stronie trzeba wejść w zakładkę „Programy”, następnie wybrać zakładkę „Gimnazjalne” i „Przedsiębiorczość”, a potem zarejestrować się zgodnie ze wskazówkami. Po zalogowaniu możliwe będzie dotarcie do wszelkich informacji regulaminowych, a także do formularza zgłoszeniowego. Jego wypełnienie umożliwia umieszczenie w internecie informacji o przedsięwzięciu (liczba organizatorów i odbiorców, ich krótkie wypowiedzi, ilustracja fotograficzna)

– stanowi to dużą frajdę dla uczniów oraz podnosi prestiż biblioteki w ich oczach (uczniowie cieszą się, kiedy mogą oglądać efekt swoich działań w najpopularniejszym wśród nich środku przekazu). Zapewniam, że te techniczne operacje nie są skomplikowane nawet dla początkującego internauty, tym bardziej jeśli rejestracji dokonuje się wraz z uczniami.

Spośród zarejestrowanych przedsięwzięć komisja konkursowa wyłoniła 15 jej zdaniem najlepszych. Pod uwagę brano: innowacyjność, rezultaty, współpracę ze środowiskiem lokalnym, ocenę informacji o przedsięwzięciu, ilustrację fotograficzną, zasięg przedsięwzięcia, wypowiedzi organizatorów i uczestników.

Biblioteka wśród najlepszych!

My zgłosiliśmy do konkursu trzy przedsięwzięcia biblioteczne. Na początku maja dowiedzieliśmy się, że jedno z nich zostało wybrane z 232 propozycji nadesłanych z całego kraju i znalazło się w finałowej piętnastce. Ucieszyliśmy się tym bardziej, że zakwalifikowane przedsięwzięcie było bardzo „biblioteczne”

– zorganizowanie w naszym gimnazjum obchodów Międzynarodowego Dnia Bibliotek Szkolnych pod hasłem „Uwolnij książkę z biblioteki!” Nagrodą za naszą pracę był udział trzyosobowej drużyny reprezentującej organizatorów przedsięwzięcia wraz z opiekunem w trzydniowym spotkaniu zwycięskich drużyn, które odbyło się w Konstancinie-Jeziornej koło Warszawy.

Obchody Międzynarodowego Dnia Bibliotek Szkolnych w naszej szkole były rzeczywiście bardzo udane. Ich celem była popularyzacja czytelnictwa, szczególnie literatury beletrystycznej dla młodzieży, zaprezentowanie zbiorów, zachęcenie do czytania, a tym samym promocja biblioteki wśród uczniów, szczególnie pierwszoklasistów. Nasze działania, w które zaangażowani byli asystenci biblioteczni z poszczególnych klas, obejmowały m.in.:

– ogłoszenie informacji o święcie na korytarzach szkolnych (wywieszenie plakatów wykonanych przez uczniów w związku z konkursem ogłoszonym rok wcześniej);

– zakupienie z funduszu rady rodziców kilkudziesięciu nowości z literatury beletrystycznej dla młodzieży;

– przygotowanie przez asystentów bibliotecznych z poszczególnych klas krótkich wystąpień przedstawiających wybrane książki przygodowe, obyczajowe itp. dla młodzieży;

– przygotowanie w wypożyczalni dekoracji i wystawki książek;

– wywieszenie w gablocie 10 praw czytelnika;

– zaproszenie na zajęcia uczniów z 16 klas wraz z nauczycielami lub wychowawcami i przeprowadzenie z udziałem asystentów bibliotecznych zajęć z edukacji czytelniczej i medialnej popularyzujących czytelnictwo literatury beletrystycznej dla młodzieży;

– wybranie przez uczniów książek i wypożyczenie ich do domu

– czyli „uwolnienie książek z biblioteki”.

Dzięki akcji udało się nam wypożyczyć sporo książek, a uczniowie przez dłuższy czas liczniej odwiedzali bibliotekę i pytali o tytuły wspomniane podczas spotkań. Dzień Bibliotek Szkolnych przerodził się u nas w cały Tydzień Biblioteki. Na zajęcia zaprosiliśmy większość klas. W przedsięwzięcie zaangażowana była spora grupa uczniów, którzy przygotowywali je samodzielnie pod okiem nauczycieli bibliotekarzy.

Na co warto zwrócić uwagę?

Trudno mi jednoznacznie określić, co w naszym działaniu szczególnie zwróciło uwagę komisji kwalifikującej przedsięwzięcia do finału. Szczególnie że działania innych szkół były w żadnym stopniu nieporównywalne. Ważne chyba było, żeby działać, wystąpić z inicjatywą, dobrze i aktywnie pracować, nie bać się prezentacji efektów i próbować z nadzieją, że zostanie się dostrzeżonym. Organizując święto, nie nastawialiśmy się na wygraną. Tym większa była nasza radość z kwalifikacji do finału. Stanęło jednak przed nami nowe zadanie, którego właściwie wcześniej nie braliśmy pod uwagę. Wymogiem regulaminowym wobec wyróżnionych szkół było wystąpienie trzyosobowej drużyny podczas spotkania w Konstancinie.

Finałowe wystąpienie obejmowało prezentację działania w formie graficznej oraz dziesięciominutową prezentację publiczną w obecności członków jury i innych uczestników finału (do dyspozycji było nagłośnienie, komputer i projektor multimedialny).

Nie mieliśmy zbyt dużo czasu na zastanawianie się, jak ciekawie przedstawić nasz Międzynarodowy Dzień Bibliotek Szkolnych i jak pokazać uwalnianie książek. To było nowe wyzwanie – czasu mało, ale głów z pomysłami wiele i pomocnych rąk także. Wybraliśmy przedstawicielki, zaplanowaliśmy działania, podzieliliśmy prace. Prezentacja graficzna ukazywała wielką otwartą księgę narysowaną przez uczennicę techniką rysunku ołówkiem z elementami kolażu. Księga za pomocą komiksowych dymków zachęcała do czytania. Zachęcali też autorzy książek młodzieżowych w swoich dedykacjach dla uczniów gimnazjum składanych na tytułowych stronach książek. Szkolne Centrum Informacji Bibliotecznej i Medialnej bowiem, dzięki współpracy z Miejską i Powiatową Biblioteką Publiczną w Kutnie, uczestniczy w spotkaniach autorskich i kolekcjonuje książki z autografem. Stosowne napisy informacyjne dopełniały całości.

Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości (www.junior.org.pl) jest pozarządową organizacją pożytku publicznego, której celem jest przygotowanie dzieci i młodzieży do życia w warunkach gospodarki rynkowej oraz umożliwienie młodym ludziom zdobycia wiedzy i praktycznych umiejętności ułatwiających realizację planów zawodowych. Fundacja realizuje programy adresowane do uczniów szkół gimnazjalnych oraz ponadgimnazjalnych. Jednym z nich jest program „Przedsiębiorczość”, w ramach którego ogłoszony został Ogólnopolski Konkurs na Najlepsze Przedsięwzięcie Uczniowskie IDEA 2007.

Przygotowując wystąpienie publiczne, wykorzystaliśmy szkolny sprzęt oraz umiejętności i pomysłowość uczniów. Przygotowaliśmy prezentację multimedialną, w trakcie której w telegraficznym skrócie pokazaliśmy szkołę, Szkolne Centrum Informacji Bibliotecznej i Medialnej, ideę organizacji Międzynarodowego Dnia Bibliotek Szkolnych w naszym gimnazjum. W tym celu wykorzystaliśmy kamerę cyfrową i sfilmowaliśmy dwie zaaranżowane, zabawne scenki biblioteczne. W pierwszej młodzież niezbyt chętnie sięga po literaturę pozaobowiązkową, w drugiej

– w efekcie naszych działań

– masowo wypożycza literaturę beletrystyczną. Członkowie jury i młodzież otrzymali także numer „SCIBiMka”

– biuletynu okolicznościowego wydawanego przez naszą bibliotekę. Przedstawiliśmy w nim nasze pomysły na obchody Międzynarodowego Dnia Bibliotek Szkolnych, informacje i zdjęcia. Sądząc po reakcji publiczności, nasza prezentacja podobała się.

Nam także podobały się wystąpienia pozostałych drużyn. Każda w innej formule ukazywała działania uczniów i ich efekty, a przedsięwzięcia były bardzo zróżnicowane. Na stronie fundacji można oglądać fotoreportaż z tegorocznej finałowej rywalizacji.

Podobała nam się także otwarta formuła konkursu. Organizatorzy w żaden sposób nie ograniczali tematu przedsięwzięcia, zakresu, liczby organizatorów czy odbiorców. Każde działanie mające na celu kształtowanie aktywnej postawy ucznia, a w efekcie postawy człowieka zaangażowanego w rozwój własny i otaczającego go środowiska, mogło zostać zaprezentowane na forum ogólnopolskim. Dzięki temu obok dużych przedsięwzięć dotyczących szerokich społeczności lokalnych, działań charytatywnych na szeroką skalę z konkretnymi efektami materialnymi, szkolnych spółdzielni uczniowskich itp. miało szansę zaistnieć także nasze kameralne przedsięwzięcie biblioteczne.

Nagrodą dla finałowej piętnastki był trzydniowy pobyt w ośrodku w Konstancinie-Jeziornej oraz dodatkowe atrakcje: spotkanie z aktorem, wycieczki do Warszawy, konkursy, nagrody rzeczowe dla szkół i uczestników, dyplomy i pamiątkowe zdjęcia. Sympatyczna, pozbawiona rywalizacji atmosfera potęgowała nasze zadowolenie. Organizatorom należą się wyrazy uznania.

Szukajmy konkursów!

Po powrocie emocje trochę opadły i była chwila na wspólną z uczniami refleksję. Przede wszystkim cieszymy się z możliwości pokazania działań bibliotecznych na forum ogólnopolskim. Wymieniliśmy doświadczenia, skonfrontowaliśmy własne działania z innymi. Sporo się nauczyliśmy. Nasze przedsięwzięcie nie znalazło się w trójce „jeszcze lepszych” z najlepszych, ale werdykt jury przyjmujemy ze zrozumieniem i w pełni się z nim zgadzamy. Wyróżnione zostały te działania, które niosły ze sobą wartości nie tylko edukacyjne, lecz także społeczne i biznesowe, przecież konkurs odbywał się w ramach programu „Przedsiębiorczość”. To wskazówka dla uczestników kolejnej edycji: największe uznanie wzbudzają wśród jurorów te pomysły, które w największym stopniu łączą cele edukacyjne, skierowane są do jak najszerszej społeczności, szczególnie lokalnej; najlepiej też, żeby przynosiły konkretny, wymierny efekt finansowy.

Organizatorzy tegorocznego konkursu zachęcali do udziału w jego kolejnej edycji, o ile będzie on kontynuowany, co w dużej mierze zależy od pozyskanych środków finansowych.

Własnym przykładem zachęcamy biblioteki szkolne, nauczycieli bibliotekarzy do poszukiwania konkursów w internecie i do udziału w nich. Polecamy, dla nas szczęśliwą, stronę www.junior.org.pl, ale może koledzy i koleżanki bibliotekarze znają inne sposoby, innych organizatorów umożliwiających bibliotekom udział w tego typu ciekawej rywalizacji. Popularyzujmy działania nauczycieli bibliotekarzy i bibliotek szkolnych, a ich ranga i rola także zostaną zauważone i należycie docenione – w myśl słów Jadwigi Andrzejewskiej: „Bez porządnej biblioteki, w porządnej szkole, porządnie uczyć się nie da!”.

Co w numerze?