Zamknięcie szkół wiosną 2020 r. i czasy epidemii poniekąd zmusiły całe środowisko związane z edukacją (nauczycieli, uczniów, rodziców) do szybkiego przejścia na inny – zdalny – model nauczania/ uczenia się. Każdy nauczyciel pracujący w szkole z dziećmi lub młodzieżą starał się nawiązać kontakt ze swoimi uczniami, mając świadomość, że jest to nieodłączna, podstawowa rola procesu edukacji.

Dlatego też popularnym rozwiązaniem stały się platformy umożliwiające prowadzenie lekcji online i rozmów wideo z uczniami na żywo. Nauczyciele wprowadzali do zajęć nowe metody i narzędzia, których sami musieli się nauczyć. Często także dokonywali ewaluacji tych metod i narzędzi oraz poszukiwali lepszych rozwiązań – rozbudowanych systemów do nauczania zdalnego, które oferują możliwość nie tylko wykonywania połączeń wideo, lecz także zorganizowania dla ucznia pomocy indywidualnej, zlecenia zadań domowych oraz uzyskania dostępu do różnych aplikacji, oprogramowania dla użytkowników.

Warto podsumować ten okres trzymiesięcznego eksperymentowania nauczycieli z nauką zdalną, aby byli oni lepiej przygotowani na nadchodzące wyzwania w przypadku powrotu do edukacji zdalnej czy systemu hybrydowego. Poszukując rozwiązań cyfrowych dla swoich uczniów, wielu nauczycieli zdecydowało się na korzystanie z dostępnych platform zdalnych. Rozwiązania udostępnione przez firmy informatyczne zyskały popularność wśród nauczycieli szkół i innych instytucji związanych z szeroko pojętą edukacją.

Zalety platform do nauczania zdalnego

Platformy zdalnego nauczania wspierają pracę nauczycieli na całym świecie. Dzięki wykorzystaniu najnowszych technologii internetowych można niemal w całości przenieść zajęcia klasowe na ekrany komputerów czy urządzeń mobilnych. Platformy pozwalają na organizowanie czatów, wideolekcji, wideokonsultacji, a także umożliwiają wymianę dokumentów, zlecanie i sprawdzanie zadań domowych, tworzenie testów i sprawdzianów, ułatwiają kontakt z innymi nauczycielami i rodzicami. Za pomocą takiej platformy uczniowie odpowiadają na pytania online, choćby w formie testu, lub przesyłają nauczycielowi dłuższe wypowiedzi pisemne, co pozwala ocenić poziom zrozumienia i opanowania przez nich umiejętności oraz wiedzy. Mogą także bezpłatnie korzystać z konta pocztowego, czatu oraz udostępnionego oprogramowania do pracy na lekcji lub w domu. Na platformach pracy zdalnej uczniowie i nauczyciele tworzą swoje indywidualne konta z dostępem do odpowiedniej przygotowanej wirtualnej klasy. Często w udostępnionych planach lub kalendarzach mają swój harmonogram zajęć online, w którym są zapisane konkretne godziny rozpoczęcia lekcji online. Podczas słuchania treści prezentowanych przez nauczyciela uczniowie korzystają z czatu, na którym dzielą się swoimi spostrzeżeniami, pomysłami czy wątpliwościami. Mają taką możliwość również po zakończeniu zajęć.

Wielu nauczycieli do przygotowania zajęć online posłużyło się platformą Microsoft Teams.

Microsoft Teams – podstawowe informacje

Microsoft Teams to platforma do pracy zespołowej w ramach Microsoft 365, z której w czasie lockdownu skorzystało wiele szkół. Oferuje ona wiele możliwości, które są systematycznie poszerzane, rozbudowywane i aktualizowane, aby ułatwić komunikację użytkowników poprzez połączenia na czacie, wideorozmowy, grupy oraz wideokonferencje. Microsoft Teams to także środowisko do samodzielnej lub zespołowej pracy uczniów nad plikami oraz do koordynowania i organizacji pracy klasy przez nauczyciela.

Platforma jest łatwo dostępna – można ją pobrać i zainstalować na komputerze lub na urządzeniu mobilnym z systemem Android lub iOS albo uruchomić w dostępnych przeglądarkach internetowych (Microsoft Edge, Chrome i Firefox). Działa ona, wykorzystując dostęp do internetu.

Do korzystania z platformy potrzebne jest założenie konta Microsoft wykorzystującego odpowiednie licencje. Microsoft Teams jest darmowy dla instytucji edukacyjnych oraz bezpłatny w wersji próbnej przez pół roku od uruchomienia subskrypcji – trzeba tylko zgłosić swoje zapotrzebowanie na stronie firmy Microsoft. Potrzebny jest także informatyk, który podejmie się administrowania systemem (np. założy konta dla nauczycieli i uczniów).

Microsoft Teams pomaga w nauczaniu zdalnym, a dzięki przyjaznemu interfejsowi korzystanie z aplikacji jest łatwe. Rozwiązania służące do komunikacji są podobne w obsłudze do najbardziej popularnych komunikatorów znanych przez dzieci i młodzież.

Czat pozwala na prowadzenie rozmowy w czasie rzeczywistym nie tylko pomiędzy poszczególnymi użytkownikami, ale także w mniejszych lub większych grupach. Microsoft Teams zachowuje pełną historię rozmów na czacie, które można przeglądać w dowolnej chwili. Platforma ta umożliwia wysokiej jakości rozmowy z wykorzystaniem również obrazu podczas wideorozmów online. Można połączyć się z jedną osobą lub z kilkoma naraz. Podczas rozmowy wideo można udostępnić rozmówcy ekran komputera z uruchomionym programem, w którym się pracuje, wyświetlić przygotowaną wcześniej prezentację czy też inny materiał multimedialny. W rozmowach wideo online także uczeń może udostępnić ekran własnego komputera – w ten sposób można pomóc mu w pracy lub rozwiązać jego problemy techniczne z działaniem komputera (pomoc zdalna).

Ułatwieniem dla nauczyciela może być też szybka i kontrolowana wymiana plików z uczniami. Uczniowie przesyłają swoje zadania domowe w zaplanowanych formie i czasie, mogą także wysyłać pliki jako załączniki, korzystając z czatu. W pracy grupowej na zajęciach online uczniowie współdzielą przygotowany przez nauczyciela dokument, np. kartę pracy, kontrolując na bieżąco swoje postępy.

Dzięki kalendarzowi można planować spotkania z klasą, pojedynczymi uczniami lub rodzicami. Na takie spotkania można też zaprosić osobę nieposiadającą konta w Teams – może ona wtedy dołączyć do rozmowy jako gość. Po przesłaniu linku do takiej osoby może ona, w ramach spotkania online, połączyć się za pomocą przeglądarki internetowej. Podczas takich rozmów i lekcji online platforma daje możliwość kontroli uprawnień użytkowników. Jest to ważne przy próbach przejęcia zajęć przez inne osoby.

Microsoft Teams w łatwy sposób pozwala na zadawanie zadań domowych i ich ocenę. W każdej klasie można stworzyć odrębne tematy lekcji z materiałami oraz dodać odpowiednie zadania domowe. Zadanie może mieć dołączony plik, w którym uczeń indywidualnie odpowiada na treść pytań i poleceń. W zadaniu jest opcja ustawienia terminu oddania, do którego uczeń musi się dostosować. Po otrzymaniu zadań nauczyciel sprawdza pracę i wystawia ocenę z komentarzem widocznym dla ucznia. Dzięki dostępności aplikacji Microsoft Forms można przygotować dla uczniów testy i ankiety online.

Korzyści z użytkowania Microsoft Teams

Jakie korzyści dla szkoły i nauczycieli przynosi platforma Microsoft Teams?

Pomaga koordynować pracę szkoły w nauczaniu zdalnym.
Umożliwia zarządzanie użytkownikami, utworzenie wirtualnego planu lekcji z kalendarzem wydarzeń online (np. rady pedagogiczne, zebrania zespołów przedmiotowych, zebrania z rodzicami, lekcje i zajęcia online dla danej klasy).
Zapewnia komunikację i dostęp do informacji dla wszystkich użytkowników z podziałem na grupy, klasy, zespoły.
Umożliwia dzielenie się dokumentami szkolnymi w ramach korzystania z wirtualnego dysku.
Pozwala zakładać różne zespoły (np. klasowe, grupy na zajęcia z pomocy psychologiczno-pedagogicznej, kółka zainteresowań itp.).
Ułatwia udostępnianie materiałów dla uczniów, umożliwia przekazywanie plików, dokumentów, zadań, adresów stron internetowych do materiałów i filmów edukacyjnych.
Mając odpowiednią licencję, użytkownicy mogą korzystać z aplikacji pakietu Office dla internetu.
Umożliwia uczniom dostęp do dokumentów programu Word, prezentacji programu PowerPoint i arkuszy kalkulacyjnych programu Excel oraz wielu innych aplikacji.
Zabezpiecza przesyłanie danych i informacji dzięki szyfrowaniu danych.

Dodatkowe ustawienia

Obecnie Microsoft przygotowuje pewne ułatwienia w prowadzeniu zajęć przez nauczycieli. Kilka z nich pojawiło się już w poprzednich miesiącach. Na przykład możliwość zgłaszania się uczniów poprzez „żółtą rączkę” podczas zajęć na żywo. Odzwierciedlało to sytuację, w której uczeń, będąc w klasie, podnosi rękę i czeka na oddanie mu głosu przez nauczyciela. Teraz Microsoft Teams umożliwia obserwację widoku aż z 49 kamerek jednocześnie. Planowane jest także wprowadzenie raportów obecności podczas zajęć, w których będzie rozbudowana informacja na temat współpracy uczniów ze sobą, ich aktywności i ocen z danego przedmiotu. Do tej pory organizator spotkania na żywo mógł pobrać jedynie listę uczestników, którzy byli obecni podczas zajęć.

Kolejna nowa funkcja ma na celu organizowanie spotkania uczniów bez obecności nauczyciela online. Jednak to nauczyciel będzie określał, kto może uczestniczyć w takim spotkaniu, będzie blokował innych użytkowników oraz sprawował kontrolę nad jego przebiegiem w celu zapewnienia bezpieczeństwa podczas zajęć.

Z punktu widzenia prywatności uczniów i nauczycieli ważnym problemem jest to, że podczas nauki zdalnej z domu na ekrany komputerów trafiał widok pokoju czy domu danej osoby. Z różnych powodów wielu uczniów miało z tym problem. Dlatego na platformie pojawiły się dwie opcje – rozmycia tła oraz wybrania obrazu zamiast widoku swojego mieszkania lub domu.

Obsługa Microsoft Teams

Po utworzeniu konta Microsoft są dwa sposoby logowania się do usługi. Pierwszy, przez przeglądarkę internetową (na komputerze), i drugi, przez aplikację pobraną i zainstalowaną na laptopie lub urządzeniu mobilnym. W pierwszym przypadku należy uruchomić dowolną przeglądarkę i w pasku adresu wpisać adres www.office.com. Następnie na ekranie powitalnym trzeba kliknąć ikonkę Zaloguj się (rys. 1).

Potem trzeba wpisać dane otrzymane od szkolnego administratora Microsoft Teams – podać login i hasło. W przypadku pierwszego logowania administratorzy często ustawiają opcję hasła startowego, które użytkownik musi zmienić (rys. 2).

Rys. 2. Ekran logowania do wersji internetowej

Po poprawnym zalogowaniu pojawia się na ekranie widok aplikacji dostępnych w usłudze. W zależności od licencji i uprawnień będzie można skorzystać z od kilku do kilkudziesięciu różnych programów. W tym przypadku potrzebną aplikacją jest Teams, a więc należy kliknąć niebieską ikonkę z takim właśnie opisem (rys. 3).

Rys. 3. Widok aplikacji na koncie Office

Drugim sposobem logowania się jest pobranie aplikacji na komputery stacjonarne lub urządzenia mobilne. Odpowiednią wersję pobiera się ze strony https://www.microsoft.com/pl-pl/microsoft-365/microsoft-teams/download-app i instaluje. Następnie trzeba kliknąć na pulpicie komputera lub na ekranie telefonu ikonkę Microsoft Teams (rys. 4). Na początku aplikacja poprosi o dane do logowania (login i hasło).

Rys. 4. Ekran logowania się do wersji stacjonarnej

Po poprawnym zalogowaniu w obu przypadkach pojawia się widok ogólny platformy, który jest taki sam w przypadku logowania się przez przeglądarkę i skorzystania z aplikacji zainstalowanej na komputerze (rys. 5 i 6). Widok ten jest inny, jeżeli skorzysta się z urządzeń mobilnych, np. smartfona.

Rys. 5. Widok Microsoft Teams w wersji internetowej

Rys. 6. Widok Microsoft Teams w wersji na komputer

W widoku głównym platformy po lewej stronie znajdują się ikonki służące do nawigacji z odpowiednimi napisami: Aktywność, Czat, Zespoły, Kalendarz, Rozmowy, Pliki, Aplikacje, Pomoc.
Pierwsza od góry to ikonka z napisem Aktywność (rys. 7) – centrum powiadomień oraz ważnych informacji, które pojawiły się od ostatniego logowania. Znajdują się tu wpisy użytkowników, komentarze, uruchomione czaty, materiały dodane na zespołach, udostępnione pliki, zadania, ankiety.

Druga ikonka to Czat. Za jego pomocą można przeprowadzać rozmowy ze wszystkimi użytkownikami. Wystarczy wyszukać nazwę użytkownika i zainicjować z nim rozmowę albo wznowić poprzednią. Oprócz opcji czatowania w menu jest także opcja Kontakty, umożliwiająca wybór użytkowników, z którymi prowadzone były rozmowy, oraz ikonka lejka służąca do filtrowania i wyszukiwania rozmówców. Po kliknięciu użytkownika pojawia się historia rozmów oraz możliwość sprawdzenia, jakie pliki zostały wysłane podczas tych konwersacji. Dodatkowe opcje po prawej stronie pozwalają przekształcić prowadzony czat w rozmowę wideo, głosową lub w udostępnianie ekranu (rys. 8). Czat można prowadzić z pojedynczym uczniem, stworzoną grupą użytkowników lub całą klasą (korzystając z utworzonych zespołów).

Dla nauczyciela najważniejszą opcją w Microsoft Teams są Zespoły (rys. 9). Opcja ta pozwala na tworzenie wirtualnych klas. Jeżeli administrator szkoły utworzył zespoły klasowe z odpowiednimi przedmiotami, wówczas można skorzystać z opcji dołączenia do istniejącego zespołu. Innym wariantem jest utworzenie własnej klasy przez nauczyciela. W obu przypadkach należy kliknąć ikonkę z napisem Dołącz do zespołu lub utwórz zespół.

W przypadku dołączania do zespołu należy podać kod – taka funkcja jest najwygodniejsza dla ucznia, który wpisuje w to pole kod otrzymany od nauczyciela i dołącza do zajęć z konkretnego przedmiotu w swojej klasie.

Natomiast nauczyciel, który chce stworzyć swoją klasę, klika ikonkę Utwórz zespół (rys. 10).

Rys. 10. Widok opcji Dołącz do zespołu lub utwórz zespół

Następnie nauczyciel wybiera rodzaj zajęć z dostępnych opisów; najczęściej wybieraną opcją są Zajęcia (rys. 11). W kolejnych ekranach podaje nazwę zajęć oraz może do nich przypisać uczniów. Opcją pozwalającą zaoszczędzić czas jest podanie uczniom kodów, za pomocą których sami przypisują się na zajęcia.

Rys. 11. Widok opcji Wybierz typ zespołu

W każdym zespole jest kilka opcji, z których można skorzystać podczas pracy. Wpisy to przede wszystkie ogłoszenia, informacje zamieszczane przez uczniów zespołu (taki wewnętrzny czat). Pliki to zakładka, w której nauczyciel może umieszczać materiały potrzebne do zajęć (np. fragmenty podręczników, dodatkowe teksty, linki). Notes zajęć to miejsce, w którym można udostępnić uczniom prywatne notatki. Ten obszar można skonfigurować z aplikacją OneNote. Kolejna zakładka to Zadania (rys. 12); umożliwia tworzenie zadań dla uczniów, testów z terminami wykonania. Oczywiście po sprawdzeniu zadań muszą pojawić się oceny, które grupowo można przeglądać w karcie Oceny (rys. 13).

Z poziomu zespołu możemy rozpocząć nasze zajęcia online. Jest to tylko jedna z możliwości, które znajdziemy w Microsoft Teams. Wideospotkania można również zaplanować w Kalendarzu oraz rozpoczynać z zakładki Rozmowy. Gdy nauczyciel chce skorzystać z opcji spotkania wideo ze swoim zespołem, wystarczy że kliknie ikonkę w prawym górnym rogu Rozpocznij spotkanie. Spotkanie można rozpocząć w danej chwili lub zaplanować na późniejszy termin. Na początku spotkania na żywo można ustawić parametry kamery, tła i mikrofonu (rys. 14).

Rys. 14. Widok ekranu rozpoczynania spotkania

Po rozpoczęciu rozmowy na żywo do dyspozycji jest menu. W pierwszej jego kolumnie widoczny jest czas trwania spotkania, a kolejne kolumny to opcje włączenia lub wyłączenia kamery i mikrofonu oraz udostępniania pulpitu, ekranu, prezentacji, dokumentów (rys. 15).

Rys. 15. Widok menu podczas spotkań online

Ważnym elementem są dodatkowe opcje, które pozwalają na: sprawdzenie ustawień urządzeń, uruchomienie napisów lub klawiatury, rozpoczęcie nagrywania spotkania oraz jego zakończenie (rys. 16).

Rys. 16. Widok dodatkowych opcji podczas rozmowy na żywo

Ikonka z łapką to opcja, dzięki której uczeń podczas lekcji może zgłosić się i poprosić nauczyciela o udzielenie głosu lub zasygnalizować chęć udzielenia odpowiedzi na zadane pytanie. Wówczas na liście uczestników obok jego imienia i nazwiska pojawi się żółta rączka.

Chmurka to ikonka czatu podczas spotkania online; użytkownicy mogą na bieżąco pisać do nauczyciela lub pomiędzy sobą (rys. 17).

Rys. 17. Widok Czat podczas spotkania na żywo

W spotkaniu online uczestniczą wszyscy uczniowie, którzy w danym momencie są zalogowani i dostępni. Dlatego ważne jest, aby takie zajęcia planować z wyprzedzeniem, tak aby uczeń został o nich wcześniej powiadomiony (aktywności, czat, kalendarz lub e-mail). Podczas trwania zajęć nauczyciel może na bieżąco sprawdzać listę uczestników, a jeżeli mają uruchomione kamerki – obserwować ich na żywo. Podczas takiego spotkania nauczyciel może również pobrać listę obecności oraz sprawdzać uprawnienia użytkowników (rys. 18).

Rys. 18. Widok Pobieranie listy obecności podczas spotkania

Kalendarz

Kolejną ważną pomocą jest Kalendarz. Dzięki niemu nauczyciel i uczeń mogą na bieżąco sprawdzać zaplanowane zajęcia w dowolnym dniu. W Kalendarzu znajdują się terminy lekcji online, zebrań z rodzicami oraz spotkań rady pedagogicznej. Kalendarz może być połączony z programami Microsoft – Exchange i Outlook. Z pozycji Kalendarza można też zaplanować spotkanie online z uczniami. Wystarczy kliknąć znajdującą się w prawym rogu ikonkę Nowe spotkanie, a aplikacja poprosi o szczegółowe informacje dotyczące zajęć online. Trzeba podać tytuł lekcji, zdefiniować uczestników zajęć (dodać nazwy grup, zespołów, użytkowników), zdecydować, czy zajęcia będą cykliczne, np. cotygodniowe, ustalić konkretny termin i czas trwania spotkania. Dodatkowo można wprowadzić krótki opis lekcji, który zostanie dołączony do zaproszenia dla uczniów. Uczeń zobaczy planowane spotkanie w swoim kalendarzu i będzie mógł do niego dołączyć (rys. 19).

Rys. 19. Widok Edycji planowanego spotkania online

Pod Kalendarzem znajduje się ikonka słuchawki podpisana Rozmowy. Tutaj zebrane są wszystkie informacje o rozmowach (historia kontaktów, lista użytkowników z którymi przeprowadzane były rozmowy, a nawet wiadomości nagrane na pocztę głosową). Można także wykorzystać ikonkę Zadzwoń, aby połączyć się z wybranym użytkownikiem (rys. 20).

Z opcji Pliki dostępny jest widok wszystkich zasobów zgromadzonych przez zespoły. Można sprawdzić ostatnio udostępnione dokumenty, pobrane pliki oraz zasoby na dysku OneDrive (rys. 21).

Oprócz opisanych wyżej opcji użytkownik ma do dyspozycji jeszcze wiele innych aplikacji, z których może skorzystać (rys. 22).

Na zakończenie warto wskazać bardzo użyteczną opcję, jaką jest Pomoc, dzięki której w razie problemów można znaleźć artykuły pomocne w korzystaniu z Microsoft Teams.

Co w numerze?

Dodatek:Biblioteka – Centrum Informacji 04/2020

Dodatek:
Biblioteka – Centrum Informacji 04/2020