L.p.	Typ zajęć i tematyka	Liczba godzin
1	2	3
1	WYKŁADY Pojęcie edukacji czytelniczej i medialnej. Media. Masowe środki przekazu, ich funkcje, zalety i zagrożenia z ich strony. Etyka mediów. Zarys historyczny rozwoju sposobów społecznego komunikowania i ich wpływ na rozwój cywilizacji i kultury. Dominacja kultury pisma i druku do XVIII w.; w XIX w. i I poł. XX w. – pojawienie się nowych mediów, II poł. XX w. szybki rozwój technik medialnych, techniki cyfrowe, obok kultury druku – kultura audiowizualna i multimedialna.	3
2	Cele edukacji czytelniczej i medialnej: edukacja poprzez media, o mediach i dla mediów (staranny wybór, właściwy odbiór, krytyczna ocena, wykorzystanie w uczeniu się i pracy twórczej). Edukacja czytelnicza i medialna edukacja komunikacyjna, informacyjna, kulturalna, samokształceniowa.
3	Cykle tematyczne programu edukacji czytelniczej i medialnej: 1. Istota komunikacji międzyludzkiej i jej składniki. 2. Znajomość źródeł informacji i tekstów kultury. 3. Poszukiwanie i wybór źródeł informacji i tekstów kultury. 4. Korzystanie ze źródeł informacji i tekstów kultury. 5. Techniki, organizacja i higiena pracy umysłowej.
4	Szkolny system edukacji czytelniczej i medialnej. Wybór lub opracowanie programu. Koordynator ścieżki, liderzy wyposażania uczniów w wiedzę o określonych mediach. Wzorzec kultury czytelniczej i medialnej ucznia i nauczyciela jako wyznacznik programu wychowania i kształcenia czytelniczego i medialnego. Udział dyrekcji szkoły, nauczycieli przedmiotów, opiekunów klas, samorządu, organizacji uczniowskich, kół zainteresowań i in. agend szkoły, nauczycieli bibliotekarzy w edukacji czytelniczej i medialnej. Współpraca szkoły w tym zakresie z rodzicami, instytucjami wychowania równoległego i organizacjami społecznymi. Uczniowie jako przedmiot i podmiot edukacji. Formy organizacyjne edukacji czytelniczej i medialnej. Zasady i metody kształcenia, szczególnie metody aktywizujące uczniów. Grupowa i indywidualna praca nauczyciela bibliotekarza z uczniami. Baza materialna edukacji: biblioteka-mediateka, pracownia komputerowa, pomoce dydaktyczne, sprzęt medialny. Planowanie, koordynacja i kontrola procesu edukacji. Mierzenie i ocena jakości procesu edukacji czytelniczej i medialnej. Metody sprawdzania jej wyników. Poznawanie uczniów i nauczycieli jako czytelników i użytkowników innych mediów. Ocena ich poziomu kultury czytelniczej i medialnej.	7
I	KONWERSATORIA, WYCIECZKI (opracowanie teki wzorów foliogramów, dotyczących wiedzy rzeczowej z zakresu edukacji czytelniczej i medialnej) Elementy procesu komunikacji. Komunikacja społeczna i interpersonalna werbalna i niewerbalna. Zadania i rodzaje reklamy. Public relations. Reklama biblioteczna. Promocja zbiorów i usług biblioteki. Reklama innych agend szkoły.	2
II 1	Dokumentalne źródła informacji, podział dokumentów Książka. Ważniejsze dane z dziejów pisma i książki. Rodzaje piśmiennictwa ze względu na sposób opracowania treści. Literatura piękna, literatura niebeletrystyczna. Typy wydawnictw ze względu na czas ukazywania się. Wydawnictwa informacji bezpośredniej. Wydawnictwa normalizacyjne. Budowa fizyczna książki. Układ treści książki. Szata graficzna książki. Książki dla dzieci wpływ multimediów na ich kształt. Książki elektroniczne. Jak powstaje współczesna książka. Firmy wydawnicze. Wycieczka do drukami. Tworzenie książeczek przez dzieci. Twórczość literacka uczniów. Książka w edukacji.	4
2	Prasa – gazety i czasopisma. Funkcje prasy. Ważniejsze dane z dziejów prasy. Rodzaje prasy. Układ treści gazety (czasopisma). Szata graficzna gazety. Gatunki dziennikarskie. Jak powstaje gazeta – wycieczka do redakcji gazety. Prasa w edukacji. Redagowanie gazetek uczniowskich prezentacja gazetek ze szkół słuchaczy.	4
3	Dokumenty wizualne (mapy, plany, tablice z ilustracjami, grafika, reprodukcje malarstwa, fotografie, pocztówki, portrety, mikrofilmy, foliogramy i fazogramy, rysunki techniczne, przezrocza, plakaty, komiksy). Dokumenty wizualne w edukacji. Tworzenie dokumentów wizualnych przez uczniów (prace plastyczne, fotografowanie, komiksy – prezentacja tych prac ze szkół słuchaczy.	2
4	Dokumenty audialne. Płyty analogowe i cyfrowe. Nagrania magnetofonowe. Dokumenty audialne w edukacji. Nagrania twórczości uczniów prezentacja ze szkół słuchaczy.	2
5	Filmy. Ważniejsze dane z dziejów filmu. Rodzaje filmów. Gatunki filmu fabularnego. Ważniejsze kierunki w sztuce filmowej. Wybitni reżyserzy, aktorzy. Język filmu. Jak powstaje film. Filmy kinowe i na kasetach wideo. Film w edukacji. Twórczość filmowa uczniów (scenariusze, scenopisy, wideofilmowanie – prezentacje).	2
6	Programy komputerowe. Ważniejsze dane z dziejów informatyki. Multimedia. Podstawowe elementy mikrokomputera (PC) i jego urządzenia peryferyjne. Interaktywność programów komputerowych. Komputer i multimedia w edukacji – prezentacje wybranych programów. Możliwości twórczości komputerowej uczniów. Zastosowanie komputera w bibliotece szkolnej.	4
III 1	Niedokumentalne źródła informacji. Radio. Ważniejsze dane z dziejów radia. Radio publiczne i prywatne. Programy Polskiego Radia. Język radia. Rodzaje audycji radiowych. Zwiedzanie radiowego studia nagrań. Radio w edukacji. Realizacja audycji radiowych przez uczniów.	4
2	Telewizja. Ważniejsze dane z dziejów TV. Telewizja publiczna i komercyjna. Język telewizji. Film telewizyjny i kinowy. Rodzaje programów telewizyjnych, ich twórcy. Wycieczka do studia telewizyjnego. Telewizja w edukacji.	4
3	Internet – jego usługi (e-mail, www, grupy dyskusyjne, reklama, zakupy, operacje finansowe, zwiedzanie muzeów, galerii, korzystanie z baz danych, prasa, radio, TV w Internecie. Edukacja na odległość). Etyka internautów. Internet w szkole.	2

1	2	3
4	Teatr. Ważniejsze dane z dziejów teatru, wybitni twórcy i reformatorzy teatru. Rodzaje teatru i sztuk teatralnych. Teatr dla dzieci. Teatr TV. Teatralne środki wyrazu. Jak powstaje spektakl teatralny. Teatr w edukacji. Twórczość teatralna uczniów.
5	Koncerty. Ważniejsze dane z dziejów muzyki. Muzyka klasyczna i współczesna. Muzyka rozrywkowa. Pieśni i piosenki. Muzyka w edukacji. Twórczość muzyczna uczniów.
6	Odczyty, spotkania, dyskusje, sesje, konferencje poza szkołą i organizowane w szkole, m. in. przez bibliotekę. Sesje popularnonaukowe w szkole. Prezentacja wyników realizacji projektów. Nowe metody dyskusji. Kluby dyskusyjne młodzieży.	2
7	Wystawy wszelkiego rodzaju. Targi (np. książki, edukacyjne, techniczne, rolnicze, przemysłowe itp.)
8	Turystyka – zwiedzanie miast i miejscowości, zabytków, regionów, parków i rezerwatów. Turystyka szkolna. Dokumentacja wycieczek.
9	Ruch amatorski (plastyka, muzyka, taniec, teatr, śpiew, modelarstwo, filmowanie, fotografika) w szkole i poza szkołą.
10	Kontakty osobiste: konsultacje u nauczycieli, ekspertów, pracowników nauki.
IV 1	Korzystanie z instytucji udostępniających źródła informacji i dobra kultury. Biblioteki, księgarnie – ich rodzaje i usługi. Ważniejsze dane z dziejów bibliotek. Ogólnokrajowa sieć biblioteczna. Biblioteka Narodowa i jej funkcje. Specyfika funkcji bibliotek szkolnych. Przekształcanie się bibliotek w mediateki. Gdzie można nabywać książki i in. media? Formy sprzedaży. Wycieczki uczniów do bibliotek pozaszkolnych i księgami.	2
2	Archiwa rodzaje, zadania i usługi. Zbiory archiwalne. Wycieczki uczniów do archiwum. Próby korzystania z nich, np. przy opracowaniu projektów.
3	Muzea – rodzaje, zbiory, usługi edukacyjne. Wycieczki uczniów do różnych muzeów na wystawy stałe i okresowe. Uczestnictwo w imprezach przez nie organizowanych.
4	Ośrodki inte – ich rodzaje, źródła informacji w nich udostępniane, zadania. Wycieczki uczniów, zwłaszcza szkół zawodowych, zachęta do korzystania z nich.
5	Instytucje naukowe – zachęcanie uczniów do uczęszczania na odczyty i inne imprezy otwarte dla publiczności, np. w czasie festiwali nauki.	2
6	Teatry, kina, filharmonie, sale koncertowe, galerie sztuki, ośrodki kultury, ośrodki sportowe, parki rozrywki, ogrody zoologiczne, botaniczne – organizowanie zbiorowego uczęszczania, nauka kulturalnego zachowania się, zachęta do pożytecznego spędzania wolnego czasu, do uczestnictwa uczniów w kulturze, zwłaszcza czynnego.
V 1	Źródła (narzędzia) informacji o dokumentach i niedokumentalnych źródłach informacji, o imprezach kulturalnych. Katalogi biblioteczne – ich rodzaje w różnych typach bibliotek. Opisy katalogowe różnych typów dokumentów ich znaczenie informacyjne na etapie wyboru dokumentu. Układ kart w katalogach.
2	Kartoteki bibliograficzne – ich rodzaje i budowa. Opisy podstawowych jednostek bibliograficznych normy opisu dla bibliografii załącznikowej (w praktyce ucznia) oraz stosowane w kartotekach bibliotecznych i spisach (zestawieniach) bibliograficznych. Korzystanie ze zautomatyzowanych systemów wyszukiwawczych. Zajęcia w bibliotece pedagogicznej – korzystanie z warsztatu informacyjnego biblioteki.	4
3	Bibliografie – ich podział wg różnych kryteriów. Bibliografia a katalog biblioteczny. Układ treści bibliografii. Polska bibliografia narodowa. Bibliografie na CD-ROM.
4	Schemat poszukiwania informacji w bibliotece. Źródła kwerendy bibliograficznej do prac uczniów i prac naukowych (np. nauczycieli). Zestawienia bibliograficzne materiałów na dany temat (bibliografia załącznikowa).
5	Źródła informacji o nowościach wydawniczych, programach komputerowych (multimediach), grach komputerowych, nagraniach na płytach, kasetach, filmach wideo, o programach radiowych i telewizyjnych, spektaklach teatralnych, koncertach i in. imprezach kulturalnych. Rola biblioteki szkolnej w informowaniu o wartościowych przekazach. Selektywność doboru komunikatów, zwłaszcza rozpowszechnianych przez mass media.	2
VI 1	Odbiór komunikatów i ich wykorzystanie w praktyce. Czytanie. Techniki czytania, rodzaje czytania zależnie od celu i rodzaju tekstu. Psychofizyczny proces czytania. Etapy pracy z tekstem popularnonaukowym. Studiowanie tekstu. Czytanie materiałów nietekstowych. Pomiar szybkości cichego czytania ze zrozumieniem. Wady tradycyjnego czytania. Czytanie dynamiczne. Metody doskonalenia sztuki czytania. Trudności w nauce czytania u dzieci, m.in. dysleksja. Zajęcia reedukacyjne. Pomoc biblioteki w tym zakresie.	2
2	Reguły słuchania i oglądania komunikatów słownych, obrazowych i dźwiękowych. Korzystanie z multimediów (tekst, ilustracje, sekwencje filmowe, nagrania dźwiękowe, animacja, hiperteksty.
3	Rozumienie komunikatów. Analfabetyzm funkcjonalny. Interpretacja dosłowna, uogólniająca i metaforyczna (symboliczna) komunikatów artystycznych (literatura piękna, film fabularny, sztuka teatralna). Określanie funkcji różnych elementów komunikatów. Rozróżnianie fikcji od rzeczywistości. Rozumienie komunikatów informacyjnych (rozumienie informacji o faktach, rzeczach, zjawiskach, rozumienie tez, teorii i idei). Odróżnianie informacji od komentarza, perswazji, np. w przekazach reklamowych, propagandowych, agitatorskich. Krytyczna ocena komunikatów, ich wartości poznawczej, ideowej, artystycznej.	2
VII 1	Techniki, organizacja i higiena pracy umysłowej Selekcja informacji, ich utrwalanie i wykorzystywanie w praktyce. Techniki utrwalania wyselekcjonowanych informacji we własnych książkach, czasopismach i odbitkach kserograficznych. Różne rodzaje notatek. Notowanie linearne i graficzne (mapy myśli). Forma zewnętrzna notatek i sposoby ich gromadzenia (także w pamięci komputera). Korelowanie informacji pochodzących z różnych źródeł. Techniki uczenia się pamięciowego. Usprawnianie pamięci. Strategie uczenia się. Sposoby rozwiązywania problemów. Wykorzystywanie zdobytej wiedzy w praktyce szkolnej i prywatnej ucznia w różnych dziedzinach aktywności twórczej.	4

1	2	3
2	Organizacja i higiena pracy umysłowej. Planowanie pracy, rozrywki i odpoczynku w skali dnia, tygodnia i dłuższego okresu. Planowanie lektury i korzystania z in. mediów. Tworzenie warsztatu pracy umysłowej (miejsce pracy), biblioteka (mediateka) domowa, kartoteki bibliograficzne i tekstowe, uporządkowany zbiór notatek. Wykorzystywanie komputera, posługiwanie się sprzętem medialnym. Higiena pracy umysłowej (odżywiania się. snu i wypoczynku). Higiena czytania, oglądania i pracy z komputerem. Walka ze stresem.	2
3	Samokształcenie w aspekcie kształcenia się ustawicznego. Motywy ustawicznego kształcenia się. Istota, cele i źródła samokształcenia. Podejmowanie przez uczniów prób samokształcenia.	2

Razem 60 godzin: wykładów (10), konwersatoriów i wycieczek (50).

Warsztaty

1	Prezentacja i ocena programów edukacji czytelniczej i medialnej poradników dla nauczycieli i literatury dla dzieci i młodzieży z tego zakresu.	4
2	Prezentacje kaset wideo i multimediów dotyczących edukacji czytelniczej i medialnej.	2
3	Prezentacja charakterystyk uczniów jako czytelników i użytkowników mediów. Próby oceny ich kultury czytelniczej i medialnej.	2
4	Hospitacja lekcji bibliotecznej, prowadzonej przez bibliotekarza szkolnego.	2
5	Hospitacja lekcji bibliotecznej – przedmiotowej.	2
6	Prezentacja scenariuszy lekcji bibliotecznych, opracowanych przez uczestników kursu.	2
7	Dyskusja nad książką i artykułem dla dzieci lub młodzieży.	2
8	Dyskusja nad filmem dla dzieci i dla młodzieży.	2
9	Gry dramowe na podstawie literatury lub innych mediów.	2
10	Ocena programów telewizyjnych dla dzieci i młodzieży.	2
1 1	Ocena audycji radiowych dla dzieci i młodzieży.	2
12	Ocena czasopism dla dzieci i młodzieży.	2
13	Korzystanie ze zautomatyzowanych katalogów i kartotek bibliotecznych, z bibliografii na CD-ROM-ach. Korzystanie z multimediów. Korzystanie z informacji poprzez Internet.	4
14	Książka a inne środki przekazu. Sąd nad mediami.	2
15	Prezentacja wyników sprawdzianów wiedzy i umiejętności uczniów z zakresu edukacji czytelniczej i medialnej. Prezentacja wyników ankiety nt. czytelnictwa dzieci i młodzieży i korzystania z in. mediów. Wyniki indywidualnego pomiaru aktywności czytelniczej uczniów.	8
16	Prezentacja ocen realizacji edukacji czytelniczej i medialnej oraz jej wyników w szkołach słuchaczy. Metaplan: jak jest, jak powinno być.	2
17	Ćwiczenia w posługiwaniu się sprzętem medialnym.	4
18	Powtórzenie materiału.	4

Razem: wykłady – 10 godzin, konwersatoria, wycieczki – 50 godzin, warsztaty – 50 godzin. Cały kurs – 110 godzin

Słuchacze przygotowują następujące prace (tematy przydzielone indywidualnie):

charakterystyka ucznia jako czytelnika i użytkownika mediów, wnioski dotyczące pracy z nimi,
scenariusz lekcji bibliotecznej,
kartoteka scenariuszy lekcji bibliotecznych i zajęć pozalekcyjnych z zakresu edukacji czytelniczej i medialnej,
wyniki różnego typu sprawdzianów wiedzy i umiejętności z zakresu edukacji czytelniczej i medialnej,
przeprowadzają indywidualny pomiar aktywności czytelniczej uczniów,
przeprowadzają ankietę nt. czytelnictwa uczniów i korzystania przez nich z mediów oraz opracowują jej wyniki,
opracowują ocenę jakości realizacji edukacji czytelniczej i medialnej i jej wyników w swojej szkole.
w miarę potrzeby przygotowują materiały do pozostałych warsztatów i konwersatoriów.

Kurs trwa od października do czerwca następnego roku – 9 miesięcy.

Zaliczenie kursu na podstawie:

obecności na wykładach i udziału w wycieczkach,
aktywnego udziału w konwersatoriach i warsztatach,
pozytywnie ocenionych prac.

Co w numerze?