Język cyfrowych tubylców w bibliotece

Cyfrowi tubylcy są tak silnie związani z medialnymi środkami przekazu, że szukają nowych rozwiązań dostępnych w internecie, które pomagają w poszukiwaniu i przyswajaniu wiedzy.
Padlet jest jednym z takich narzędzi. Jest to wirtualna tablica zwana także ścianą lub kartką internetową, którą można wykorzystać na różne sposoby – jako narzędzie pracy nad wspólnym projektem grupowym, gdzie każdy dodaje swoje pomysły, komentarze, notki. Dzięki niej można także podzielić się doświadczeniem zawodowym i refleksjami z przebiegu stażu, a za pomocą platformy FlipQuiz stworzyć quizy on-line. Padlet może być także miejscem wymiany opinii, przestrzenią do dyskusji. Aplikacja umożliwia dodawanie zdjęć, obrazów, linków, filmików. Jest bardzo prosta i intuicyjna w obsłudze, daje duże pole do popisu zarówno w sposobie wyrażania treści, jak i grafice.

Cyfrowy tubylec (ang. digital native) to pojęcie oznaczające człowieka urodzonego w czasach powszechnego stosowania w życiu codziennym i zawodowym internetu, komputerów i innych urządzeń, dla którego są to ważne elementy otaczającego świata. Cyfrowi tubylcy (uczniowie) są przeciwstawiani cyfrowym imigrantom (nauczycielom).

Zainteresowanie Padletem wiąże się ze spadkiem popularności blogów i wzrostem popularności innych kanałów komunikacji typu Twitter, na których umieszcza się zwięzłe posty, właściwie komentarze, puenty. Szybkość zmian zachodzących w komunikacji elektronicznej skłania do przemyśleń na temat możliwości wykorzystania innych narzędzi komunikacji medialnej do dzielenia się własnym doświadczeniem zawodowym, promocji zawodu nauczyciela bibliotekarza, usług biblioteki, a w przypadku bibliotekarzy szkolnych – nowych narzędzi pracy z uczniami. Twitter jest serwisem społecznościowym udostępniającym usługę mikroblogowania, narzędziem interaktywnym, Padlet ma bardziej statyczny charakter. Praca na Padlecie może z powodzeniem zastąpić prowadzenie bloga i uatrakcyjnić formę wyrażania myśli.

Mój Padlet mieści się pod adresem: https://padlet.com/akulczycka/85udorknyl5. Tablicę można przedstawić na różne sposoby, jednym z nich jest umieszczanie na niej notek z ciekawymi, pouczającymi, odkrywczymi cytatami oraz przyciągających uwagę zdjęć. Przykładem może być choinka z roku 2018 ubrana przez Urszulę Bąk i Monikę Cwajną.

Innym przykładem może być umieszczanie na Padlecie ciekawych zdjęć z wakacyjnych podróży, chociażby książki w formie jabłka.

Taką książkę można zrobić niskim kosztem na zajęciach bibliotecznych z młodzieżą.

FlipQuiz i jego praktyczne wykorzystanie

Aplikacja FlipQuiz umożliwia stworzenie konkursu i jest pomysłem na atrakcyjny sposób sprawdzenia wiedzy uczniów.

Przygotowanie quizu zaczynamy od nazwania kategorii quizowych (nie więcej niż 6), a w każdej z nich umieszczamy 5 pytań o zróżnicowanym stopniu trudności punktowanych od 100 do 500 pkt (samodzielnie układamy pytania i przyporządkowujemy im skalę trudności). Ekran tytułowy wygląda jak wielka matryca z 6 (lub mniejszą liczbą) kolumnami oraz z 5 wierszami.
Przykładowy quiz dotyczy znajomości pieśni patriotycznych, został przygotowany na Patriotyczną Noc Bibliotek w 2018 r. Pytania były ilustrowane zdjęciami, fragmentami filmów oraz instrumentalnymi wersjami znanych pieśni i piosenek patriotycznych. Zdjęcia można umieścić w quizie, natomiast inne materiały multimedialne były odtwarzane z osobnych plików. Można wstawić link do pytania, ale istnieje ryzyko, że mógłby on nie zadziałać, dlatego bezpieczniejszym rozwiązaniem jest nagranie interesujących scen w osobnych plikach.

Uczestnik wybiera pytanie (na Nocy Bibliotek po jednym z każdej kategorii). Można wyświetlić quiz na ekranie za pomocą rzutnika, a prowadzący odsłania kartę, np. pytanie za 300 pkt z kategorii Tańce biało-czerwone.

Taki quiz jest nie tylko sprawdzianem wiedzy, ale także doskonałą formą edukacji. Przy każdej odpowiedzi warto zamieścić krótką notkę informacyjną o czasie, twórcach i historii powstania danej pieśni czy piosenki patriotycznej, a także na temat towarzyszących wydarzeń historycznych.

Możliwe kategorie:

Skąd pochodzi cytat? – udzielenie odpowiedzi na pytanie, z jakiej pieśni lub piosenki patriotycznej pochodzi zaprezentowany cytat.
Dokończ tekst – uczestnicy musieli dopowiedzieć dalsze słowa zwrotki lub refrenu – tytuły pieśni były podane w nagłówku pytania, np. My pierwsza brygada, strzelecka gromada, na stos! […].
Pieśń w filmie – należało podać tytuł filmu lub faktów historycznych z nim związanych na podstawie scen z filmów lub seriali patriotycznych, np. Katyń, Ogniem i mieczem, 1920. Wojna i miłość, do których zostały podłożone teksty pieśni patriotycznych, także w wykonaniu twórców współczesnych lub zespołów zagranicznych (Kazik, Sabaton). W wyżej punktowanych pytaniach utrudnieniem było sklejenie scen z różnych filmów.
O jakiej pieśni mowa? W pytaniu opisano okoliczności związane z powstaniem danej pieśni, a zadaniem uczestników było podanie jej tytułu. Było ono na tyle trudne, że umożliwiono podpowiedź w postaci instrumentalnej wersji pieśni, o której mowa. W takim przypadku przyznawano połowę punktów.
Polskie nuty – po wysłuchaniu instrumentalnej wersji utworu należało wskazać tytuł pieśni. W pytaniach wyżej punktowanych były to pieśni znane pod różnymi tytułami i należało wskazać więcej niż jeden tytuł pieśni, tak jak w przypadku Mazurka 3 Maja, który znany jest także jako pieśń Witaj Majowa Jutrzenko, 3 Maj oraz 3 Maj Litwina.
Tańce biało-czerwone – pytanie o znajomość polskich tańców narodowych przedstawionych na zdjęciach. Podpowiedzią był fragment filmu z muzyką, na którym tancerze dany taniec tańczyli.

FlipQuiz wykorzystałam również do ułożenia quizu Powtórka przed maturą – Antologia 44. Znalazły się w nim pytania dotyczące 44 utworów z Antologii Niepodległości zaproponowanej przez parę prezydencką z okazji Narodowego Czytania, z myślą o uczczeniu jubileuszu 100-lecia odzyskania niepodległości przez Polskę. Pytania dotyczyły powstałych na przestrzeni wieków utworów zaliczanych do kanonu polskiej literatury patriotycznej. Konkurs jest adresowany do maturzystów, a jego celem jest powtórzenie wiedzy o polskiej literaturze narodowej.

Przykładowe kategorie:

Skąd pochodzi cytat?;
Kto jest autorem? – wskazanie autora na podstawie fragmentu i podanego tytułu utworu;
Bohater literacki – pytanie o postać na podstawie krótkiej charakterystyki bohatera;
Pisarze polscy – pytanie o pisarza na podstawie krótkiego biogramu;
Miejsce akcji – w jakim miejscu toczy się akcja utworu?;
Historyczne wydarzenia – jakie ważne wydarzenie w historii Polski opisuje dany utwór lub jego przedstawiony fragment.

Zdjęcie to wycięty kadr z filmu przedstawiającego taniec w wykonaniu zespołu Mazowsze. Odpowiedź na pytanie znajduje się na odwrocie karty i można ją zobaczyć po naciśnięciu guzika „Reveal answer” (odsłoń odpowiedź).

[Źródło: Towarzystwo Muzyczne im. Edwina Kowalika, hasło: Fabian Tymoski (1828-1885) [online]. [Dostęp 6.11.2019]. Dostępny w internecie: http://idn.org.pl/towmuz/biblioteka/htmlutf/fabian_tymolski.html]

Na czym pracować? Przegląd aplikacji

Aplikacja LearningApps, która pomaga w przyswajaniu wiedzy ze wszystkich przedmiotów. Uczniowie korzystają z ćwiczeń obrazkowych, rebusów, quizów. Warto zapoznać się z samouczkiem przygotowanym przez twórców platformy: https://learningapps.org/. Na stronie znajdziemy również materiały edukacyjne stworzone przez innych nauczycieli i użytkowników.

Poster My Wall to darmowa aplikacja współpracująca z przeglądarką Chrome, która umożliwia w szybki sposób stworzenie ulotki bądź plakatu informującego o ważnym wydarzeniu w bibliotece lub szkole. Program pozwala na wybór tła, grafiki, stylu czcionek, dodawanie obrazków i clipartów. Plakaty można udostępnić drogą elektroniczną lub wydrukować. Dostęp do aplikacji: https://pl.postermywall.com/index.php, natomiast obsługę narzędzia omawia Beata Rogalska: https://labib.pl/inspiracja/pokaz/1271/.

PiZap to darmowy program do obróbki zdjęć, umożliwiający dodawanie zabawnych efektów i własnych podpisów [dostęp online (wersja anglojęzyczna): https://www.pizap.com/], natomiast funkcje tej oraz innych aplikacji internetowych takich jak Festisite [dostęp: https://www.festisite.com/ (wersja anglojęzyczna)], umożliwiające generowanie układu tekstu w formie bannera, znajdziemy na blogu Narzędzia i aplikacje internetowe w opracowaniu Teresy Prokowskiej pod adresami: http://narzedziaetwinning.blogspot.com/2010/01/pizap.html, http://narzedziaetwinning.blogspot.com/2013/01/festisite.html

Canva – bezpłatny serwis, który dostarcza narzędzia do tworzenia grafiki dużych i małych projektów. Dostęp uzyskamy poprzez link: https://www.canva.com/. Funkcje aplikacji umożliwiają tworzenie wykresów, dodawanie zdjęć, wydruk. Canvę możemy wykorzystać do utworzenia logo, plakatu, wizytówki, ulotki, CV lub infografik. Obsługę programu świetnie wyjaśniają bibliotekarze Dolnośląskiej Biblioteki Pedagogicznej w cyklu Kompetencje cyfrowe – tutoriale krok po kroku. W cyklu, do którego możemy uzyskać dostęp poprzez link: https://www.youtube.com/playlist?list=PLVCVXV0UGZPIuNF1ERphqfjEli1XhZ7T8, oprócz Canvy znajdziemy także:

samouczki do programów Edpuzzle, Symballo.edu (narzędzie do gromadzenia stron internetowych i zasobów);
prezentacje w Emaze;
edycję filmów w telefonie w aplikacji VideoShow;
włączanie napisów do filmów w serwisie YouTube;
tworzenie infografiki w Easelly;
tworzenie okładki graficznej oraz etykiet i napisów do zdjęć w programie PicMonkey;
pracę z programem Audacity – program do nagrywania, analizy i edycji dźwięku;
pracę z dokumentami pdf na platformie Issu.com.

Mam nadzieję, że ten artykuł będzie inspiracją, ułatwi pracę oraz zachęci wszystkich do wykorzystania doświadczeń zarówno moich, jak i innych nauczycieli bibliotekarzy do pracy wśród cyfrowych tubylców, a zgromadzone tu źródła ulepszą jakość tej pracy.

Bibliografia:

Canva: https://www.canva.com/
Dolnośląska Biblioteka Pedagogiczna: Kompetencje cyfrowe – tutoriale krok po kroku [online]. [Dostęp 6.11.2019]. Dostępny w internecie: https://www.youtube.com/playlist?list=PLVCVXV0UGZPIuNF1ERphqfjEli1XhZ7T8]
Festisite: https://www.festisite.com/
LearningApps: https://learningapps.org/
PiZap: https://www.pizap.com/
Prokowska T., Narzędzia i aplikacje internetowe [online]. [Dostęp 6.11.2019]. Dostępny w internecie: http://narzedziaetwinning.blogspot.com/
Poster My Wall: https://pl.postermywall.com/index.php
Rogalska B., Zrób sobie plakat! [online]. [Dostęp 6.11.2019]. Dostępny w internecie: https://labib.pl/inspiracja/pokaz/1271/
Rau Z., Księga cnót. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2006.
Żółkiewska S., Aplikacja Padlet krok po kroku [online]. [Dostęp 6.11.2019]. Dostępny w internecie: https://padlet.com/appsywkulturze/Padlet

Co w numerze?

Dodatek:Komputeryzacja biblioteki szkolnej 12/2019

Dodatek:
Komputeryzacja biblioteki szkolnej 12/2019