Możesz poznać treść arkusza organizacyjnego na kolejny rok szkolny

Pierwszym etapem ruchu kadrowego jest przygotowywanie i konsultowanie projektu arkusza organizacyjnego. Dyrektorzy nie mają obowiązku informować nauczycieli o treści arkusza organizacyjnego ani tym bardziej przekazywać im tego dokumentu (np. na posiedzeniach rady pedagogicznej), nie oznacza to jednak, że bibliotekarz nie ma dostępu do tego dokumentu. Zarówno sam projekt arkusza organizacyjnego sporządzony przez dyrektora, jak i arkusz zatwierdzony przez organ prowadzący szkołę są dokumentami urzędowymi, które zawierają dane o działalności szkoły, a zatem dane publiczne (art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wyrok WSA w Krakowie z 8 października 2013 r. II SAB/Kr 156/13, wyrok WSA w Krakowie z 30 stycznia 2017 r. II SAB/Kr 207/16).

Wystarczy więc wystąpić z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w postaci tego arkusza. Powinien on być wówczas udostępniony zgodnie z żądaniem wraz z danymi nauczycieli szkoły. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie musi być sformalizowany. Wystarczy wysłać wiadomość mailową wraz z żądaniem udostępnienia informacji publicznej w postaci skanu arkusza organizacyjnego, który ma być przesłany na e-mail nadawcy.

Analiza sytuacji kadrowej

Gdy bibliotekarz już będzie znał treść planowanych wobec niego modyfikacji kadrowych (czy to po zapoznaniu się z projektem arkusza organizacji, czy to po uzyskaniu informacji uzyskanych od samej dyrekcji, czy to powiadomiony drogą pantoflową), powinien ustalić, co chce osiągnąć w ruchu kadrowym. Powinien zastanowić się, co jest jego celem:

czy zależy mu w największym stopniu na utrzymaniu zatrudnienia,
czy woli odejść z pracy, ale z jak największą korzyścią finansową (np. z uwagi na chęć przejścia na emeryturę, świadczenie kompensacyjne, a może brak chęci do kolejnego roku walki z dyrekcją).

Co zrobić, gdy bibliotekarz chce dalej pracować?

Jeżeli bibliotekarz chce utrzymać zatrudnienie, powinien:

zgodzić się na ewentualne ograniczenie zatrudnienia lub wypowiedzenie zmieniające, jeśli zostały mu zaproponowane;
zgodzić się na ewentualne przeniesienie służbowe;
w przypadku gdy otrzyma wypowiedzenie powinien odwołać się do sądu pracy (jeżeli dostrzega niezasadność lub bezprawność tego wypowiedzenia),
w przypadku gdy otrzyma wypowiedzenie – zamiast odwoływać się do sądu pracy może złożyć wniosek o przejście w stan nieczynny (szczególnie wtedy, kiedy nie dostrzega niezasadności lub bezprawności wypowiedzenia albo nie chce walczyć w sądzie z dyrektorem).

Co zrobić, gdy jednak chce odejść z pracy?

Jeżeli bibliotekarz chce odejść z pracy, ale zależy mu na tym, żeby uzyskać jak najwięcej profitów finansowych z tym związanych, powinien:

nie zgadzać się na ewentualną propozycję ograniczenia zatrudnienia lub wypowiedzenie zmieniające (przyjęcie propozycji redukcji etatu spowodowałoby kontynuację zatrudnienia na mniej korzystnych warunkach);
nie zgadzać się na ewentualne przeniesienie służbowe (przyjęcie propozycji spowodowałoby kontynuację zatrudnienia na zmienionych warunkach);
odebrać wypowiedzenie i zaniechać odwoływania się do sądu pracy. W związku z wypowiedzeniem nauczyciel otrzyma odprawę z tytułu rozwiązania stosunku pracy, a jeśli legitymuje się uprawnieniami emerytalnymi lub do świadczenia kompensacyjnego – także odprawę emerytalną (kumulacja dwóch odpraw nawet za 9 miesięcy łącznie).

W dalszej części opisuję poszczególne wybory i ich skutki dla nauczyciela bibliotekarza.

Zgoda na ograniczenie zatrudnienia

Zamiast od razu wręczać wypowiedzenie dyrektor może (choć nie musi) zaproponować bibliotekarzowi (ale tylko zatrudnionemu na podstawie mianowania), dla którego brakuje godzin, ograniczenie zatrudnienia w kolejnym roku szkolnym. Zmiana wymiaru zajęć bibliotekarzy zatrudnionych na podstawie umowy o pracę wymaga zastosowania wypowiedzenia zmieniającego z art. 42 Kodeksu pracy. Ograniczenie zatrudnienia może nastąpić maksymalnie do połowy obowiązkowego wymiaru zajęć. Co istotne, redukcja wymiaru zajęć nie jest możliwa bez zgody nauczyciela (art. 22 ust. 2 KN). Dlatego w terminie wyznaczonym przez dyrektora powinno się ustosunkować do tej propozycji. Wyrażenie zgody na ograniczenie zatrudnienia spowoduje, że od 1 września 2021 r. nauczyciel będzie pozostawał w zatrudnieniu w niepełnym wymiarze i z odpowiednio zmniejszonym wynagrodzeniem. Ograniczenie jest zwykle na jeden rok szkolny. Po roku nauczyciel powinien odzyskać pełen etat albo dyrektor powinien zaproponować kolejne ograniczenie.

Zatem – mając ograniczenie – nie można skorzystać z uprawnień wiążących się z zatrudnieniem pełnowymiarowym np. z urlopu dla poratowania zdrowia (art. 73 ust. 1 KN). Zarazem jednak nie jest wykluczone, że w trakcie roku szkolnego wymiar zajęć ulegnie podwyższeniu. W razie powstania w szkole możliwości podjęcia przez bibliotekarza (któremu ograniczono wymiar zatrudnienia) pracy w wymiarze wyższym niż wynikający z tego ograniczenia, w tej samej szkole, na tym samym lub – za zgodą bibliotekarza – na innym stanowisku (pod warunkiem posiadania przez niego wymaganych kwalifikacji), dyrektor ma obowiązek w pierwszej kolejności zwiększyć wymiar zatrudnienia tego nauczyciela (art. 22 ust. 2b KN).

Zgodą na ograniczenie zatrudnienia jest jedynie oświadczenie bibliotekarza. Milczenie nie może być utożsamiane z taką zgodą. Jeśli więc nauczyciel bibliotekarz nie zareaguje na propozycję ograniczenia zatrudnienia i upłynie termin na jego odpowiedź, wówczas dyrektor potraktuje to milczenie jako odmowę przyjęcia propozycji ograniczenia. Natomiast odmowa przyjęcia propozycji ograniczenia zatrudnienia spowoduje, że dyrektor będzie musiał podjąć kolejne kroki kadrowe, tj. wręczyć wypowiedzenie.

Zgoda na wypowiedzenie zmieniające

W przypadku gdy bibliotekarzowi zatrudnionemu na umowę o pracę na czas nieokreślony lub określony brakuje godzin do pełnego pensum, a dyrektor szkoły nie chce definitywnie rozwiązać z nim umowy o pracę (art. 20 ust. 2 KN), możliwe jest:

sporządzenie porozumienia zmieniającego warunki pracy i płacy pomiędzy pracodawcą a pracownikiem;
dokonanie zmiany warunków pracy i płacy na wniosek nauczyciela;
zastosowanie wypowiedzenia zmieniającego (art. 42 KP) – istotą tego rozwiązania jest automatyczne ustanie zatrudnienia po upływie okresu wypowiedzenia, jeżeli nauczyciel nie przyjmie nowych warunków pracy przedstawionych w wypowiedzeniu. Jest to podstawowa różnica pomiędzy ograniczeniem zatrudnienia a wypowiedzeniem zmieniającym.

Zgoda na przeniesienie na inne stanowisko

Kolejną alternatywą, która może zostać zaproponowana nauczycielowi bibliotekarzowi (ale tylko zatrudnionemu na podstawie mianowania), nim dojdzie do wypowiedzenia, jest przeniesienie służbowe. Może być to zarówno przeniesienie wewnętrzne (w ramach szkoły), jak i zewnętrzne (do innej placówki). Przeniesienie służbowe z jednej strony zapewni ciągłość zatrudnienia, z drugiej jednak, w przypadku przeniesienia do innej szkoły bibliotekarz nie otrzyma odprawy, ponieważ nie dojdzie do rozwiązania stosunku pracy.

Przeniesienie w ramach szkoły jest niczym innym jak przydzieleniem bibliotekarzowi innego stanowiska pracy. Taki przydział wymaga zgody nauczyciela (art. 18 ust. 1 KN). Innymi słowy, nauczyciel powinien otrzymać pisemną propozycję nowego przydziału zajęć i ustosunkować się do niej w terminie wyznaczonym bez zgody nauczyciela.

Przydzielenie nowego stanowiska pracy może polegać na:

pozbawieniu nauczyciela dotychczasowego stanowiska i dodania nowego (np. przeniesienie ze stanowiska nauczyciela bibliotekarza na stanowisko nauczyciela języka polskiego);
pozbawieniu jednego z dotychczasowych stanowisk (np. gdy nauczyciel realizował pensum łączone w bibliotece i świetlicy, a od 1 września zostanie mu tylko świetlica);
dodaniu jedynie nowego stanowiska (np. nauczyciel na stanowisku bibliotekarza otrzymuje godziny jako nauczyciel języka obcego).

Oceny, czy doszło do zmiany stanowiska, należy dokonać na podstawie art. 42 ust. 3 i ust. 7 pkt 3 Karty Nauczyciela, który zawiera kategorie stanowisk pracy nauczycieli. Transfer z jednej kategorii do innej jest tożsamy z przeniesieniem w rozumieniu art. 18 ust. 1 Karty Nauczyciela (wyrok SN z 16 lipca 2013 r. II PK 334/12). Wyodrębniono tam stanowiska m.in.: nauczyciela szkoły, wychowawcy świetlicy, pedagoga szkolnego czy nauczyciela bibliotekarza biblioteki szkolnej.

Przydział nauczycielowi biblioteki godzin języka (polskiego, angielskiego, niemieckiego, innego), historii czy świetlicy jest przeniesieniem służbowym, dlatego jego dokonanie nie obejdzie się bez zgody nauczyciela. Natomiast przydział nauczycielowi prowadzącemu zajęć z języka polskiego lub historii odbywa się w ramach tego samego stanowiska (nauczyciela szkoły), dlatego może nastąpić niezależnie od zgody nauczyciela. Tym samym przydzielenie nauczycielowi danej szkoły innego przedmiotu do nauczania, zgodnie z posiadanymi przez niego kwalifikacjami, nie stanowi przeniesienia służbowego i nie wymaga zgody nauczyciela, jeśli jego wymiar zajęć (pensum) pozostaje bez zmian.

Drugim, rzadziej stosowanym rozwiązaniem jest przeniesienie do innej szkoły. Przeniesienia takiego dokonuje dyrektor szkoły przyjmującej za zgodą samego nauczyciela, dyrektora szkoły, w której ten nauczyciel aktualnie pracuje, i po zasięgnięciu opinii samego nauczyciela (art. 18 ust. 4 KN). Może się zdarzyć, że dyrektor z różnych powodów nie chce wydać nauczycielowi takiej zgody. Zamyka to, co prawda, drogę do przeniesienia, jednak nie do zmiany miejsca pracy. W takiej sytuacji nauczycielowi pozostaje złożenie trzymiesięcznego wypowiedzenia i rozwiązanie stosunku pracy u dotychczasowego pracodawcy z końcem roku szkolnego. Wtedy żadna zgoda nie jest wymagana.

Odwołanie się od wypowiedzenia do sądu pracy

W wypadku skierowania sprawy do sądu pracy i wygranej nauczyciel bibliotekarz ma szansę na przywrócenie do pracy. Musi pamiętać o kilku zasadach, którymi powinien kierować się dyrektor – patrz: Tabela 1. Ich naruszenie będzie argumentem w sporze sądowym z dyrektorem.

Tabela 1. Najważniejsze zasady związane ze zwalnianiem nauczyciela

Zasady	Wyjaśnienie
1. O wyborze sposobu rozwiązania umowy decyduje stopień awansu zawodowego	Inaczej zwalnia się bibliotekarza mianowanego i dyplomowanego, inaczej kontraktowego. Nauczyciel kontraktowy powinien być zatrudniony na czas nieokreślony, a nauczyciel mianowany i dyplomowany – przez mianowanie. Jeśli zawarto z nauczycielem inną umowę, powinno to być uzasadnione przesłankami organizacyjnymi, lepiej jednak sprawdzić, czy przesłanki te faktycznie istniały (art. 10 ust 7 KN).
2. Termin rozwiązania umowy	Umowa z nauczycielem zawsze musi rozwiązać się z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia – 31 sierpnia danego roku. Oznacza to, że rozwiązanie umowy nauczyciel powinien otrzymać do 31 maja danego roku. Jeśli wypowiedzenie zostało wysłane pocztą, liczy się data oznaczająca dzień, kiedy nauczyciel je otrzymał, a nie (jak się często uważa) data stempla pocztowego oznaczająca dzień jego wysłania. W praktyce wypowiedzenie można wręczyć również później – do 31 lipca (skrócić do miesiąca), ale wtedy trzeba wypłacić nauczycielowi odszkodowanie za pozostałe 2 miesiące wypowiedzenia w wysokości wynagrodzenia liczonego jak za okres urlopu wypoczynkowego (art. 20 ust. 5 KN).
3. Konsultacja ze związkami zawodowymi	Jeśli bibliotekarz jest członkiem jakiegoś związku zawodowego lub korzysta z jego ochrony, powinien się dowiedzieć, czy pracodawca skonsultował zamiar jego wypowiedzenia. Miał obowiązek to zrobić przed przygotowaniem wypowiedzenia. Związek miał zaś obowiązek udzielenia odpowiedzi w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma w tej sprawie do związku. Powinien sprawdzić także, czy związek dopełnił ciążącego na nim obowiązku poinformowania pracodawcy o liczbie swoich członków (brak informacji skutkuje brakiem ochrony).

Można kwestionować treść wypowiedzenia

Oświadczenie o wypowiedzeniu stosunku pracy nauczyciela bibliotekarza powinno w szczególności wskazywać przyczyny tego wypowiedzenia. Przyczyny te powinny odpowiadać ustawowym przesłankom (art. 20 ust. 1 KN), ale jednocześnie powinny być rzeczywiste, zrozumiałe i skonkretyzowane w odniesieniu do danego stanu faktycznego.

Przyczyną wypowiedzenia stosunku pracy bibliotekarza zatrudnionego na podstawie mianowania może być wyłącznie całkowita likwidacja szkoły lub brak możliwości dalszego zatrudnienia w pełnym wymiarze zajęć z powodu:

częściowej likwidacji szkoły;
zmian w planie nauczania;
zmian organizacyjnych skutkujących zmniejszeniem liczby oddziałów (art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela).

W przypadku nauczyciela zatrudnionego na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony przyczyną wypowiedzenia może być każda okoliczność uzasadniająca jego zwolnienie (art. 27 ust. 1 Karty Nauczyciela).

Pracodawca ma obowiązek zapoznać bibliotekarza z dokumentem rozwiązującym umowę o pracę. Powinien go okazać, wyjaśnić lub odczytać, jeśli nauczyciel ma trudności z jego zrozumieniem. Rozwiązanie umowy musi nastąpić na piśmie. Jeżeli dyrektor nie może przekazać nauczycielowi wypowiedzenia osobiście, prześle je pocztą.

Nie ma sensu buntować się przy podpisywaniu odbierania wypowiedzenia czy odmawiać podpisania tego dokumentu. Dyrektor może bowiem z łatwością udowodnić, że nauczyciel miał możliwość zapoznania się z wypowiedzeniem (np. gdy była przy tym obecna jeszcze inna osoba oprócz dyrektora), a to w zupełności wystarczy do uznania, że to wypowiedzenie jest skuteczne. Zamiast kwestionować skuteczność doręczenia wypowiedzenia nauczyciel bibliotekarz może zarzucać jego bezprawność lub niezasadność, składając pozew do sądu pracy (o tym szerzej w dalszej części tekstu).

Gdy bibliotekarz otrzyma wypowiedzenie, powinien sprawdzić, czy zawiera ono wszystkie niezbędne informacje, mianowicie:

prawidłowe lata zatrudnienia;
stopień awansu zawodowego;
podstawę prawną rozwiązania umowy – najczęściej art. 20 ust. 1 pkt. 2 KN, ale może to być również art. 23 KN, a w przypadku nauczycieli zatrudnionych na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony – art. 27 ust. 1 KN;
przyczynę rozwiązania umowy – przyczyna musi być wskazana dokładnie, musi być jasna i czytelna oraz musi być prawdziwa. To nauczyciel powinien wiedzieć, czy rozumie, dlaczego został zwolniony, a w treści rozwiązania umowy powinno zostać także wskazane, dlaczego akurat ten konkretny bibliotekarz został wytypowany do zwolnienia (szczególnie gdy np. w szkole jest jeszcze kilku nauczycieli bibliotekarzy). W szkole powinny obowiązywać kryteria zwalniania nauczycieli i na ich podstawie musi zostać dokonana ocena zasadności zwolnienia, natomiast w razie ich braku dobór powinien być zgodny z usprawiedliwionymi i obiektywnymi kryteriami przytaczanymi w orzecznictwie sądowym, takimi jak:
- forma zatrudnienia (mianowanie czy umowa o pracę) – wyrok SN z 11 stycznia 2005 r. I PK 159/04;
- stopień awansu zawodowego;
- staż pracy pedagogicznej, a w szczególności w nauczaniu danego przedmiotu (wyrok SN z 10 stycznia 2002 r. I PKN 771/00);
- jakość wykonywanej pracy (wyrok SN z 11 września 2001 r. I PKN 610/00);
- poziom kwalifikacji zawodowych (wyrok SN z 5 lipca 2002 r. I PKN 301/01);
- spektrum przydatnych kwalifikacji zawodowych (wyrok SN z 22 stycznia 2015 r. III PK 56/14);
- dyscyplina pracy (wyrok SN z 19 lutego 2000 r. II PK 156/08);
- nieobecności w pracy dezorganizujące pracę szkoły (wyrok SN z 22 września 2000 r. I PKN 29/00) – kryteria te należy uwypuklić, wskazując, że przesądziły one o wyborze nauczyciela do zwolnienia;
- posiadanie potencjalnego dodatkowego źródła utrzymania w postaci uprawnień emerytalnych (wyrok SN z 18 września 2003 r. I PK 286/02);
prawo do odprawy za zwolnienie z przyczyn organizacyjnych – bibliotekarz mianowany i dyplomowany otrzymuje ją w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia, a kontraktowy w zależności od okresu zatrudnienia – jedno-, dwu- lub trzymiesięcznego;
prawo do przejścia w stan nieczynny – przejść w stan nieczynny może zarówno nauczyciel mianowany, dyplomowany, jak i kontraktowy – chcąc skorzystać z tego prawa, bibliotekarz powinien złożyć wniosek w terminie 30 dni od dnia doręczenia rozwiązania umowy o pracę;
pouczenie o prawie odwołania do sądu pracy – pracodawca ma obowiązek pouczyć nauczyciela, że przysługuje mu prawo sprawdzenia, czy słusznie dostał wypowiedzenie, i w jakim terminie. Termin ten wynosi 21 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia. Pracodawca powinien także wskazać, do jakiego sądu nauczyciel może się odwołać.

Złożenie pozwu do sądu pracy

Na złożenie pozwu do sądu pracy bibliotekarz ma 21 dni (licząc od kolejnego dnia po dniu odebrania wypowiedzenia fizycznie, w gabinecie dyrektora lub na poczcie). W pozwie może żądać:

uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, a po upływie okresu wypowiedzenia – przywrócenia do pracy wraz z wynagrodzeniem za okres pozostawania bez pracy;
odszkodowania w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia.

Żądań tych nie można łączyć.

Jako argumenty w odwołaniu od wypowiedzenia (pozwie) można podnieść na przykład zarzut:

braku wskazania lub zbyt lakonicznego wskazania przyczyn wypowiedzenia;
nierzeczywistości przyczyn wypowiedzenia (w tym przypadku należy odnieść się do treści arkusza organizacyjnego, wykazując, że liczba godzin w arkuszu pozwala na dalsze zatrudnienie zgodnie z kwalifikacjami albo że godziny zostały przydzielone innym nauczycielom np. w ramach godzin ponadwymiarowych);
braku zapoznania z kryteriami doboru do zwolnienia (dyrektor ma obowiązek wytłumaczyć nauczycielowi, dlaczego został wytypowany do wypowiedzenia, najpóźniej w momencie dokonania tego wypowiedzenia (wyrok SN z 13 września 2016 r. I PK 30/16),
wybiórczego stosowania kryteriów doboru do zwolnienia (np. poprzez ograniczenie się jedynie do kryterium uprawnień emerytalnych albo stażu pracy);
zastosowania względem bibliotekarza kryteriów nieobiektywnych, nieusprawiedliwionych.

Złożenie wniosku o przeniesienie w stan nieczynny

Bibliotekarz, który już dostał wypowiedzenie na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela, może w ciągu 30 dni od daty jego otrzymania poprosić o przeniesienie w stan nieczynny. Wniosek trzeba złożyć na piśmie. Nauczyciel w stanie nieczynnym jest traktowany jak osoba zatrudniona. Zachowuje przez 6 miesięcy prawo do comiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego oraz do innych świadczeń pracowniczych, np. dodatku wiejskiego. Po tym czasie stosunek pracy wygasa. Nauczyciel powinien sprawdzić, czy warto jest skorzystać z tego uprawnienia – patrz: Tabela 2.

Tabela 2. Zalety i wady przejścia w stan nieczynny

Zalety

Wady

Jeżeli nauczyciel nie złoży wniosku o przeniesienie w stan nieczynny, ma prawo do odprawy w związku z ustaniem zatrudnienia oraz możliwość podjęcia pracy w innej placówce bez ograniczeń.

Jeżeli nauczyciel nie złoży wniosku o przeniesienie w stan nieczynny, nie może liczyć na kontynuację zatrudnienia i musi znaleźć nową pracę, jeżeli chce dalej pracować.

Jeżeli nauczyciel złoży wniosek o przeniesienie w stan nieczynny, to:

wydłuży okres zatrudnienia o dodatkowe 6 miesięcy z możliwością przywrócenia do pracy;
nabędzie prawo do wynagrodzenia, w tym nagrody jubileuszowej oraz świadczeń socjalnych przez dodatkowe 6 miesięcy; dłuższy okres zatrudnienia przekłada się także na szybsze uzyskanie prawa do nagrody jubileuszowej i wyższego dodatku stażowego;
ma możliwość powrotu do pracy w pełnym wymiarze i kontynuacji zatrudnienia – dyrektor ma obowiązek przywrócenia do pracy w pierwszej kolejności nauczyciela pozostającego w stanie nieczynnym w razie powstania możliwości podjęcia przez nauczyciela pracy w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony lub na okres, na który została zawarta umowa, w tej samej szkole, na tym samym lub innym stanowisku, pod warunkiem posiadania przez nauczyciela wymaganych kwalifikacji (np. gdy inny nauczyciel odejdzie na emeryturę); odmowa podjęcia pracy przez nauczyciela powoduje wygaśnięcie stosunku pracy z dniem odmowy (art. 20 ust. 7 KN);
może kontynuować ścieżkę awansu zawodowego, w tym przystąpić do egzaminu/rozmowy kwalifikacyjnej; przez pierwszy miesiąc stanu nieczynnego nauczyciel może też realizować staż – dopiero gdy w czasie trwania stażu nieobecność nauczyciela w pracy będzie dłuższa niż miesiąc, staż ulegnie przedłużeniu o czas trwania nieobecności (art. 9d ust. 5 KN).

Jeżeli nauczyciel złoży wniosek o przeniesienie w stan nieczynny, to:

ma możliwość podjęcia dodatkowego zatrudnienia tylko na okres stanu nieczynnego;
wypowiedzenie staje się bezskuteczne, a zatem nie ma możliwości wniesienia odwołania od wypowiedzenia;

Powyższe nie oznacza jednak, że przejście w stan nieczynny uniemożliwia nauczycielowi dochodzenie swoich praw przed sądem pracy. Nauczyciel także może wnieść odwołanie, ale w terminie 21 dni od zakończenia stanu nieczynnego i wygaśnięcia jego stosunku pracy (art. 264 § 2 Kodeksu pracy).
Nauczyciel może zatem wnieść odwołanie, w przypadku gdy jego stosunek pracy wygasł:

po upływie 6 miesięcy stanu nieczynnego (nauczyciel może kwestionować zarówno wybranie go do zwolnienia, jak również nieprzywrócenie go do pracy, mimo że była taka możliwość);
w dniu odmowy podjęcia pracy w przypadku powstania możliwości przywrócenia nauczyciela do pracy (nauczyciel może kwestionować podstawę wygaśnięcia stosunku pracy, np. gdy dyrektor szkoły stwierdził wygaśnięcie stosunku pracy w związku z odmową podjęcia dodatkowego zatrudnienia np. na zastępstwo).

Przejście w stan nieczynny korzystne jest bez wątpienia dla tych nauczycieli bibliotekarzy, którym brakuje mniej niż 6 miesięcy do nabycia prawa do nagrody jubileuszowej czy do spełnienia warunków do nabycia prawa do świadczenia kompensacyjnego lub emerytury. Stan nieczynny to także dobre rozwiązanie dla nauczycieli, którzy zakończyli staż na wyższy stopień awansu zawodowego lub którym pozostaje do zrealizowania nie więcej niż miesiąc stażu, a nie zdążyli złożyć wniosków o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego (egzaminacyjnego) do 31 sierpnia. W stanie nieczynnym mogą bowiem uzyskać wyższy stopień awansu zawodowego. Wniosek o przeniesienie w stan nieczynny warto złożyć, gdy jest szansa, że po rekrutacji będzie jednak możliwość dalszej pracy w pełnym wymiarze zajęć.

Nie można się sprzeciwić nakazowi uzupełnienia pensum

Warto wspomnieć o jeszcze jednym często stosowanym rozwiązaniu kadrowym. Otóż organ prowadzący szkołę może nałożyć na nauczyciela bibliotekarza obowiązek podjęcia pracy w innej szkole (lub szkołach) na tym samym lub na innym stanowisku w celu uzupełnienia tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych w wymiarze nie większym niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć (zgodnie z art. 22 ust. 1 KN).

Nauczyciel, na którego nałożono obowiązek uzupełnienia pensum w innej szkole, pozostaje w zatrudnieniu wyłącznie w szkole macierzystej, formalnie nadal w pełnym wymiarze zajęć. Nie staje się pracownikiem szkoły, w której uzupełnia pensum, choć realizuje tam część obowiązków służbowych.

To rozwiązanie kadrowe jest o tyle specyficzne, że realizuje je nie dyrektor, a organ prowadzący. To powoduje, że nałożenie obowiązku uzupełnienia pensum na bibliotekarza nie podlega żadnym kryteriom ani też kontroli sądowej. Innymi słowy, nauczyciel nie może zaskarżyć nałożenia na niego obowiązku uzupełnienia pensum przed sądem pracy, ponieważ w sprawach pracowniczych stroną winien być pracodawca, podczas gdy tutaj mamy do czynienia z czynnością organu prowadzącego.

Bibliotekarz nie może się sprzeciwić nałożeniu na niego obowiązku uzupełnienia pensum. Jeśli jednak nałożenie to wiąże się z przydzieleniem nowego stanowiska pracy, wówczas nauczyciel może się na nie zgodzić. Wtedy jednak musi się liczyć z redukcją wymiaru zajęć (i odpowiednio wynagrodzenia) do takiego, jakie realizowałby w szkole macierzystej, gdyby zgodził się na uzupełnienie pensum.

Podstawa prawna:

art. 1, art. 9d ust. 5, art. 9f ust. 2, art. 10 ust. 9, art. 18. art. 20, art. 22, art. 23, art. 27, art. 42, art. 73 ustawy z 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2215 ze zm.),
art. 42, art. 45, art. 471, art. 264 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1320 ze zm.),
art. 8, art. 10 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1969 ze zm.),
art. 6 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm.).

Co w numerze?