WPROWADZENIE

Strefa identyfikatora (znormalizowanego numeru) obejmuje:

identyfikator (ISBN);
informacje uzupełniające;
sposób uzyskania książki.

Warto podkreślić, że od marca 2024 r. Biblioteka Narodowa zrezygnowała z wprowadzania informacji o sposobie uzyskania książki, więc ten element strefy pominiemy w artykule jako zbędny. Oczywiście jeśli ktoś z państwa wprowadzał ceny i nadal chce je wprowadzać, to nie ma zakazu, jednak po co dodawać sobie zbędnej pracy, skoro informacje tego rodzaju mamy już w danych inwentarzowych.

Jeśli chodzi o format MARC21, to dane dla strefy umieszczamy w polach 020 i 920. Wiele systemów samodzielnie przenosi dane z pola 020 do 920, co powoduje, że wystarczy raz wpisać wszystkie informacje, by uzyskać kompletny opis dla tej strefy w obu polach. Różnica jest taka, że w polu 020 pojawia się numer bez akronimu i łączników między cyframi, a w polu 920 – obywa te elementy. Dlaczego dublujemy te pola i czemu nie można z tego zrezygnować? Otóż pole 020 jest polem niewidocznym dla czytelnika, za to dane z niego są przeszukiwane przez system, gdy użytkownik szuka numeru ISBN. Natomiast te same dane z pola 920 trafiają na wirtualną kartę katalogową, którą zobaczy osoba wyszukująca. Co więcej, na bazie tych danych będzie ona mogła wygenerować sobie skrócony opis znalezionej pozycji, przykładowo do celów bibliograficznych. Z tego powodu te same dane są potrzebne w obu polach i możemy się tylko cieszyć, jeśli nasz system sam je poprawnie dubluje, bo oszczędza nam to pracy, której jednak nie można nazwać zbędną.

020 %a 8371201044 %q (oprawa miękka ; cz. 4)

920 %a ISBN 83-7120-104-4 %q (oprawa miękka ; cz. 4)

Strefa identyfikatora – pola 020 i 920

Jeśli chodzi o prawidłową kolejność zapisu informacji odnoszących się do identyfikatorów, to elementy tej strefy identyfikatora podajemy wedle kolejności:

poprawne i prawidłowo przypisane identyfikatory;
informacja uzupełniająca / informacje uzupełniające;
niewłaściwy identyfikator.

Niekiedy zdarza się, że w publikacji występuje wyłącznie błędny ISBN i wtedy błędny numer zastępuje ten prawidłowy, jednak nadal zapisujemy go w polach 020 i 920 w podpolu „z”. Po prostu w polach tych we wskazanym przypadku nie będzie podpola „a”.

Należy także pamiętać, że ta strefa nie kończy się kropką, a każdy poprawny ISBN to kolejne wystąpienie pól 020 i 920.

SCHEMATY

Ponieważ zajmujemy się w tym cyklu artykułów opracowaniem wydawnictw zwartych, w strefie pojawią się numery ISBN i to ich będzie dotyczyć dalsza informacja.

W zależności od danych znalezionych w dokumencie lub poza nim kolejność zapisu elementów oraz zastosowane znaki umowne pomiędzy nimi będą się minimalnie różnić. Z tego względu kolejna grafika pokazuje podstawowe schematy konfiguracji elementów strefy identyfikatora czy też, inaczej mówiąc, numeru znormalizowanego.

020/920 %a Poprawny ISBN %q (informacja uzupełniająca o oprawie)

020/920 %a Poprawny ISBN %q (informacja uzupełniająca o oprawie ; kolejna informacja uzupełniająca)

020/920 %a Poprawny ISBN %q (informacja uzupełniająca o oprawie) Niewłaściwy ISBN (informacja uzupełniająca)

020/920 %a Poprawny ISBN %q (informacja uzupełniająca o oprawie ; kolejna informacja uzupełniająca)

%z Niewłaściwy ISBN (informacja uzupełniająca)

020/920 %z Błędny ISBN w braku poprawnego %q (informacja uzupełniająca o oprawie)

020/920 %z Błędny ISBN w braku poprawnego %q (informacja uzupełniająca o oprawie ; kolejna informacja uzupełniająca)

Strefa identyfikatora – schematy

ŹRÓDŁA DANYCH I JĘZYK

Jeśli chodzi o źródło pozyskiwania informacji o identyfikatorze, w przypadku książek o numerze ISBN źródłem jest cały dokument. Jeżeli go nie ma lub jest wyłącznie w błędnej formie, wówczas poszukujemy informacji o identyfikatorze poza dokumentem. W pierwszej kolejności, jeśli mamy publikację wydaną w Polsce, korzystamy z serwisu e-ISBN pod adresem: https://e-isbn.pl/IsbnWeb, gdzie znajdziemy większość identyfikatorów. Natomiast dla publikacji zagranicznych pozostaje nam skorzystanie z bibliografii narodowej danego kraju, katalogu zagranicznej biblioteki narodowej lub międzynarodowej bazy e-ISBN, czyli Globalnego Rejestru Wydawców, który znajdą państwo pod adresem: https://grp.isbn-international.org.

Oczywiście może też się zdarzyć, że publikacji nie nadano identyfikatora, zwłaszcza w przypadku wydawnictw niszowych, niskonakładowych, a także w publikacjach sprzed 1974 r., kiedy jeszcze identyfikatory ISBN nie były w użyciu.

W tej strefie używamy języka polskiego, chyba że przepisujemy bezpośrednio, cytując z publikacji informacje uzupełniające w języku tytułu właściwego, które nie przyjmują formy ujednoliconej (przykładowo oryginalne nazwy wydawców lub oznaczenia dla części).

BUDOWA IDENTYFIKATORA ISBN

Warto wiedzieć, jak powinien być zbudowany prawidłowy numer ISBN, aby stwierdzać jego błędność lub poprawność. Niektóre programy biblioteczne potrafią to wychwytywać same i wówczas informują użytkownika, że numer jest błędny, i upewniają się, że mimo to osoba opracowująca chce go wpisać w tej formie. To też cenne, kiedy po prostu pomylimy cyfry podczas wpisywania i nieprawidłowo przepiszemy poprawny numer z książki. Obyśmy wszyscy mieli oprogramowanie mogące nas w tym zakresie wspomóc. Niestety niektórzy muszą sami wykazywać się czujnością.

ISBN, czyli Międzynarodowy Znormalizowany Numer Książki (z ang. International Standard Book Number), jest niepowtarzalnym identyfikatorem cyfrowym dla konkretnego wydania książki lub jej wariantu różniącego się formatem, rodzajem papieru, oprawą lub nośnikiem. W Polsce używany jest od 1974 r. w wersji dziesięciocyfrowej, a od 2007 r. – w wersji trzynastocyfrowej. Na przełomie lat 2006/2007 pojawiały się edycje, w których można znaleźć jednocześnie obie wersje. Składowe elementy identyfikatora pokazuje kolejna grafika.

ISBN trzynastocyfrowy składa się z pięciu grup (cyfr):

prefiksu 978 lub 979;
kodu kraju lub strefy językowej wydania;
kodu wydawcy;
kodu publikacji;
cyfry kontrolnej.

Cyfrę kontrolną sprawdza się, wyliczając algorytm na poprzednich cyfrach. Numery ISBN dziesięcio- i trzynastocyfrowe są wyliczane na podstawie odmiennych algorytmów.

Liczba cyfr w każdym elemencie ISBN dla grupy rejestracyjnej, wydawcy i publikacji różni się długością.

PRZYKŁADY:

ISBN dla książki Polskiego Wydawnictwa Muzycznego wydanej w 1999 r.:
ISBN 83-224-0528-6
ISBN dla książki Polskiego Wydawnictwa Muzycznego wydanej w 2014 r.:
ISBN 978-83-224-0956-5

Strefa identyfikatora – ISBN trzynastocyfrowy

WIĘCEJ NIŻ JEDEN ISBN

W sytuacji, gdy w publikacji znajduje się więcej niż jeden numer ISBN, należy umieścić w opisie wszystkie. Najpierw jednak konieczne jest ustalenie, w miarę możliwości, który z nich jest poprawny dla tej książki, a które są błędne.

Poprawne wersje podajemy, każdą w oddzielnym polu 020 i 920, w następującej kolejności:

ISBN dla opisywanego wariantu wydania;
ISBN całości, jeżeli części mają odrębne numery ISBN, a opis dotyczy całości;
ISBN trzynastocyfrowy, jeżeli w książce podano też wersję dziesięciocyfrową.

Z kolei warianty poprawne jako numery ISBN, ale błędnie przypisane temu konkretnemu wydaniu (np. dla innej oprawy, innego nośnika itp.), wymagają odrębnych opisów bibliograficznych (o ile dany wariant wydania książki mamy). Niezależnie od tego błędnie nadane innej wersji książki numery ISBN podajemy jako błędne w polach 020 i 920 w podpolach „z”, które umieszczamy po podpolu „a” dla prawidłowego numeru ISBN oraz po podpolu „q” dla informacji uzupełniających, a następnie powtarzamy podpole „q”, podając informację uzupełniającą odnoszącą się do innej oprawy czy innego nośnika itd.

Publikacja wymaga odrębnego opisu bibliograficznego dla każdego poniższego nośnika:

duży format;
.epub;
.mobi;
.pdf;
e-book (dla wersji elektronicznych o nieokreślonym formacie pliku – do stosowania w opisie książek).

920 %a ISBN 83-7120-104-4 %q (oprawa miękka ; cz. 4)

920 %a ISBN 83-7120-088-9 %q (całość)

Książka w oprawie miękkiej z podanym także numerem ISBN wydania w oprawie twardej oraz e-booka o nieznanym formacie pliku, który powinien być opisany w osobnym rekordzie:

920 %a ISBN 978-83-60097-72-4 %q (oprawa miękka)

%z ISBN 978-83-60097-74-8 %q (oprawa twarda)

%z ISBN 978-83-60097-75-5 %q (e-book)

Książka w oprawie miękkiej z podanym także numerem ISBN różnych formatów e-booków, które powinny być opisane w osobnym opisie bibliograficznym:

920 %a ISBN 978-83-235-2475-5 %q (oprawa miękka)

%z ISBN 978-83-235-2491-5 %q (EPUB)

%z ISBN 978-83-235-2483-0 %q (PDF)

%z ISBN 978-83-235-2499-1 %q (MOBI)

Strefa identyfikatora – więcej numerów ISBN

Zdarzają się publikacje w formie teki, w której znajdują się nienumerowane zeszyty czy inne elementy większej całości, ale którą opracowujemy jako komplet materiałów. Wówczas jako pierwszy podaje się ISBN całości, a dopiero potem odrębne numery ISBN dla elementów składowych teki, o ile mają one własne identyfikatory.

920 %a ISBN 978-83-274-5233-7 %q (całość)

920 %a ISBN 978-83-274-5242-9 %q (oprawa miękka ; Brawo czterolatku)

920 %a ISBN 978-83-274-3390-9 %q (oprawa miękka ; Dzikie łabędzie)

920 %a ISBN 978-83-274-3381-7 %q (oprawa miękka ; Piotruś Pan)

920 %a ISBN 978-83-274-3370-1 %q (oprawa miękka ; Piękna i Bestia)

920 %a ISBN 978-83-274-3377-0 %q (oprawa miękka ; Pinokio)

920 %a ISBN 978-83-274-3378-7 %q (oprawa miękka ; Czerwony Kapturek)

Strefa identyfikatora – więcej numerów ISBN dla teki

INFORMACJE UZUPEŁNIAJĄCE – RODZAJ OPRAWY

Zacznijmy od przypomnienia, że wszystkie informacje uzupełniające do danego identyfikatora obejmujemy jednym nawiasem okrągłym.

Nowe przepisy przyniosły nam obowiązek podawania także informacji uzupełniającej o oprawie. Jest to pierwsza informacja po identyfikatorze w podpolu „a” pól 020 i 920. Nieco inaczej jest, gdy zamiast poprawnego numeru ISBN w podpolu „a” podaje się błędny lub ponownie nadany ISBN w podpolu „z”. Wtedy jako uzupełnienie podajemy najpierw informację, że identyfikator jest „błędny” lub „ponownie nadany”, a potem zapisujemy rodzaj oprawy. Błędny ISBN, który poprzedza jego poprawna wersja, nie otrzymuje informacji o oprawie, jeśli błąd nie dotyczy wersji wydania w innej oprawie, a wynika np. z pomyłki w zapisie cyfr identyfikatora.

W przypadkach, kiedy opracowujemy publikację pozbawioną numeru ISBN, którego nie można było ustalić na podstawie źródeł zewnętrznych, nadal musimy podać informację o oprawie w polach 020 i 920. Zawartość nawiasu w podpolu „q” rozpoczyna nam strefę i w związku z tym rozpoczynamy informację wielką literą – „(Oprawa miękka)”, a nie „(oprawa miękka)”.

Najczęściej stosowane nazwy rodzajów oprawy:

oprawa miękka;
oprawa twarda;
oprawa twarda w płótnie;
oprawa twarda w skórze;
oprawa bibliofilska;
luźne karty.

W przypadku publikacji wieloczęściowych, gdy w danym tomie podany jest ISBN zarówno dla tego tomu, jak i dla całości, informację o rodzaju oprawy umieszczamy tylko jako uzupełnienie identyfikatora tego tomu. Natomiast jeśli wszystkie części obejmuje jeden ISBN, bez indywidualnych numerów dla tomów, wówczas rodzaj oprawy uzupełnia ten jedyny identyfikator.

Wydawcy czasami przygotowują kilka edycji w różnych nietypowych oprawach, co odzwierciedlamy w opisie, dookreślając rodzaj oprawy. Zdarza się także, że mamy w publikacji wiele identyfikatorów, z których żaden jednoznacznie nie rozróżnia rodzajów opraw. Wówczas każdy ISBN uzupełniają dodatkowe informacje, podawane po średniku ze spacjami z obu stron.

920 %a ISBN 978-90-04-29180-5 %q (oprawa miękka)

W książce były dwa numery ISBN – dla różnych opraw:

920 %a ISBN 978-90-04-29181-2 %q (oprawa twarda) %z ISBN 978-80-04-29952-X %q (błędny ; oprawa miękka)

W książce był tylko ISBN dla innej oprawy:

920 %z ISBN 978-90-04-29182-8 %q (błędny ; oprawa twarda w płótnie)

W książce był ISBN poprawny i z nieprawidłowymi cyframi:

920 %a ISBN 83-20-02-41500-X %q (oprawa miękka) %z ISBN 38-20-02-41500-X %q (błędny)

Brak ISBN w publikacji i poza nią:

920 %q (Oprawa miękka)

ISBN dla całości i części:

920 %a ISBN 978-83-62609-81-9 %q (oprawa twarda ; t. 2)

920 %a ISBN 978-83-62609-66-6 %q (całość)

ISBN dla książki z zamkiem i indeksami, z numerami ISBN dla innych wersji, w osobnych opisach:

920 %a ISBN 978-83-946175-3-0 %q (oprawa miękka z zamkiem i indeksami) %z ISBN 978-83-946175-4-7 %q (błędny ; oprawa miękka z zamkiem) %z ISBN 978-83-946175-5-4 %q (błędny ; oprawa miękka z indeksami) %z ISBN 978-83-946175-6-1 %q (błędny ; oprawa miękka)

Opis książki w okładce bordowej. W książce występuje także ISBN wariantu wydania z inną okładką:

920 %a ISBN 978-83-8065-074-9 %q (oprawa miękka ; okładka bordowa) %z ISBN 978-83-8065-075-6 %q (błędny ; oprawa miękka ; okładka jasnobrązowa)

Strefa identyfikatora – rodzaj oprawy

NAZWA WYDAWCY

W książkach wydanych przez więcej niż jednego wydawcę możemy znaleźć identyfikatory nadane przez każdego z nich. Jest to jak najbardziej prawidłowe, a informację o tym, do kogo należy określony ISBN, podajemy jako uzupełnienie, po informacji o oprawie, oraz oddzielamy od niej średnikiem ze spacjami z obu stron.

Nazwę wydawcy przepisujemy dokładnie tak, jak zapisano ją w dokumencie. Możemy użyć skrótu lub rozwinięcia, jeśli pozwoli to uniknąć niejednoznaczności nazwy.

Niekiedy wydawcą jest osoba fizyczna, która także ma prawo pozyskać identyfikator. Wówczas informację uzupełniającą stanowią inicjał/inicjały imienia/imion oraz nazwisko.

Dwa numery ISBN: przy jednym akronim pierwszego wydawcy, przy drugim pełna nazwa drugiego wydawcy, gdyż skrót mógłby być niejednoznaczny:

920 %a ISBN 978-83-7306-747-9 %q (oprawa miękka ; TN KUL)

920 %a ISBN 978-83-8061-338-6 %q (oprawa miękka ; Wydawnictwo KUL)

Skróty nazw wydawców, jednoznacznie identyfikujące:

920 %a ISBN 978-83-932586-2-8 %q (oprawa twarda w płótnie ; Instytut)

920 %a ISBN 978-83-62298-49-5 %q (oprawa twarda w płótnie ; Bonami)

Strefa identyfikatora – nazwa wydawcy

ISBN DLA CZĘŚCI I CAŁOŚCI

W przypadku podania w publikacji wieloczęściowej identyfikatora zarówno dla całości, jak i dla konkretnego opracowywanego tomu (części, zeszytu, numeru itp.) wprowadzamy obydwa numery w osobnych polach 020 i 920, w informacji uzupełniającej do tomu podajemy dane o oprawie, a po średniku ze spacjami z obu stron wpisujemy odniesienie do tomu, które podajemy zawsze cyframi arabskimi, bez względu na zapis w dokumencie.

W przypadku części pozbawionych numeracji rozróżniamy identyfikatory za pomocą wskazanych przez wydawcę elementów takich jak indywidualne tytuły itp.

Uzupełnieniem identyfikatora dla całości jest wyłącznie słowo „całość”. Przy tym określeniu nie wprowadzamy informacji o oprawie.

Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności:

Kurs filozofii. T. 1, Logika / Anioł Dowgird ; wstęp, posłowie i redakcja Jacek Jadacki.

920 %a ISBN 978-83-62609-67-3 %q (oprawa miękka ; t. 1) %z ISBN 978-83-62609-81-9 %q (błędny ; oprawa miękka ; t. 2)

920 %a ISBN 978-83-62609-66-6 %q (całość)

ale

Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności:

Chłopi. T. 1-2 / Reymont.

920 %a ISBN 978-83-04250-24-X %q (T.1)

920 %a ISBN 978-83-04250-24-X %q (T.2)

920 %a ISBN 978-83-04250-25-4 %q (oprawa miękka ; całość)

ale

Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności:

Pedagogika specjalna. Cz. 1-2 / Maria Grzegorzewska.

920 %a ISBN 978-83-15220-40-1 %q (oprawa miękka ; T.2)

920 %a ISBN 978-83-15220-41-3 %q (całość)

Strefa identyfikatora – ISBN dla części i całości

ISBN BŁĘDNY

Identyfikator ISBN możemy uznać za błędny, gdy:

ma błędną strukturę lub liczbę znaków;
był nadany wcześniej innej publikacji.

Niekiedy w książce pojawia się identyfikator oryginału albo wcześniejszych wydań. Takie numery podajemy w opisie, odnotowując adekwatną informację w uzupełnieniu w podpolu „q”. W tego typu sytuacjach nie obowiązuje uwaga o oprawie, chyba że przy podanym numerze jest zapisana. Dodatkowo należy dla takiego numeru ISBN stworzyć uwagę w polu 500 z informacją, że w publikacji jest dany identyfikator odnoszący się do oryginału lub innych wydań.

Kiedy wiemy, że jakiś ISBN jest błędny, koniecznie podajemy to w uzupełnieniu w podpolu „q” jako pierwszą informację. Mamy dwie możliwości zapisu:

„błędny”;
„ponownie nadany”.

Skoro wiemy już, że mamy błędny ISBN, a jego poprawnej wersji nie ma w dokumencie lub nie wiemy, który z dwóch numerów jest poprawny, to najprostszym rozwiązaniem jest sprawdzenie w serwisie e-ISBN. Jakie jeszcze mamy możliwości, by ustalić poprawny ISBN? Najprostsze pomyłki wynikają z pomyłek w prefiksie, kodzie kraju i kodzie wydawcy – wystarczy sprawdzić ich poprawność w wykazach. Błąd występuje w jednej z trzech pierwszych części ISBN lub na ich styku, czyli w prefiksie (978 lub 979), kodzie kraju lub kodzie wydawcy. Szczegółowe informacje znajdą państwo choćby w Wikipedii pod hasłem „Międzynarodowy znormalizowany numer książki”. Także tam wskazane jest, w jaki sposób przeliczyć dziesięciocyfrowy ISBN (bez prefiksu) na ISBN trzynastocyfrowy.

Niekiedy w publikacji mamy tylko błędny ISBN, a ustalenie prawidłowego numeru okazuje się niemożliwe. Wtedy przyjmujemy ten numer jako poprawny do strefy identyfikatora i sposobu uzyskania książki, podając w strefie uwag informację o jego źródle. Oczywiście jeśli wiemy, że jest błędny, zapisujemy go z pominięciem podpola „a”, w podpolu „q”.

Mając poprawny i błędny/błędne identyfikatory, zawsze jako pierwszy zapisujemy ten właściwy wraz z informacją o oprawie, a dopiero dalej nieprawidłowe, uzupełniając je określeniem „błędne”.

Czasami ISBN jest identyczny z tym w innej publikacji, najczęściej we wcześniejszych wydaniach. Należy wówczas ustalić, do której książki faktycznie jest on przypisany (najlepiej przez serwis e-ISBN lub kontaktując się z wydawcą). Bywa jednak, że nie udaje się tego rozstrzygnąć nawet po rozmowie z przedstawicielem wydawcy. Wówczas pozostaje nam go traktować w obu przypadkach jako prawidłowy. W takiej styuacji nie ma potrzeby wyjaśniać tego w uwagach.

920 %a ISBN 978-83-62485-04-9 %q (błędny)

Strefa uwag:

ISBN ustalony na podstawie serwisu e-ISBN.

Jest tylko ISBN ponownie nadany, taki sam jak w poprzednim wydaniu książki:

920 %a ISBN 978-83-61712-80-0 %q (ponownie nadany ; oprawa miękka)

Nie można ustalić, z czego wynika błąd cyfry kontrolnej, brak poprawnego ISBN:

920 %a ISBN 978-83-62485-04-9 %q (błędny ; oprawa miękka)

920 %a ISBN 978-83-61006-39-8 %q (oprawa miękka) ISBN 978-86-31006-39-8 (błędny)

Strefa uwag:

ISBN ustalony na podstawie serwisu e-ISBN.

920 %a ISBN 978-83-65521-80-4 %q (oprawa miękka) %z ISBN 978-83-65521-80-6 (błędny)

Strefa uwag:

ISBN ustalony na podstawie serwisu e-ISBN.

Nie udało się ustalić, który ISBN poprawnie identyfikuje opisywaną książkę, więc oba przejęto jako poprawne:

920 %a ISBN 978-83-274-2834-9 %q (oprawa miękka)

920 %a ISBN 978-83-274-3992-5 %q (oprawa miękka)

Strefa identyfikatora – ISBN błędny

IDENTYFIKATOR DOI

W omawianej strefie powinien także pojawić się numer DOI, który jednak nie może pojawić się w żadnym z pól dla identyfikatorów ze względu na charakteryzującą go nieograniczoną liczbę znaków. Z tego względu, jak już wspominałam w artykule poświęconym uwagom, umieszczamy go w strefie uwag, w polu 500, choć powinien on, zgodnie z metodologią, znaleźć się w ostatniej ze stref.

Omówiliśmy już wszystkie strefy dla wydawnictw zwartych, a tym samym kończymy pierwszą odsłonę cyklu, choć jej nie zamykamy. Pozostały nam bowiem inne typy zbiorów do omówienia w ten sposób, z tą różnicą, że informacji wspólnych z opracowaniem wydawnictw zwartych powtarzać już nie będę, a skupię się na wskazaniu różnic i elementów charakterystycznych tylko dla danego typu zbiorów. Kolejnym tematem będzie opracowanie dokumentów dźwiękowych, w tym audiobooków, w dalszych artykułach natomiast przejdę do filmów, gier planszowych i pomocy dydaktycznych, filmów i wreszcie do dokumentów elektronicznych, ze szczególnym uwzględnieniem e-booków oraz wszelkiej treści dostępnej zdalnie.

Opracowanie zbiorów – pytania

Jak wprowadzać dane w ramach formatu MARC 21 i czy jest to konieczne w małej bibliotece?

Pracujemy w małej bibliotece szkolnej – liczba woluminów nie przekracza 4 tysięcy. Przy obsłudze biblioteki szkolnej posługujemy się programem MOL NET+, w którym w zakładce dotyczącej opracowania nowych zbiorów jest tylko zakładka „Import MARC 21”, w ramach której mogłybyśmy importować dane z wybranych plików, ale do żadnych nie mamy dostępu. Opracowanie nowych woluminów najczęściej zaczynamy od wyszukiwania numeru ISBN i „zaciągania” uzyskanych danych na temat woluminu lub dodania nowego opisu. Prosimy o podpowiedź, czy i jak mamy wprowadzać dane w ramach formatu MARC 21. Czy konieczne jest korzystanie z tego formatu w przypadku tak małej biblioteki jak nasza?

Odpowiedź:

MOL NET+ działa na podstawie formatu, natomiast co do importu danych, to jest to temat do ustalenia z administratorem systemu w państwa placówce i osobą po stronie producenta systemu. Import jest możliwy po odpowiednim ustawieniu w systemie wyjściowym (skąd chcą państwo pobierać opisy) i systemie wejściowym, czyli w państwa przypadku MOL NET+. Podejrzewam, że jest to dla państwa furtka w przypadku, gdyby chcieli państwo importować np. z KaRo i innych źródeł.

Zaciąganie danych wyszukanych według ISBN także opiera się na formacie. Sądzę, że w tym przypadku mają państwo podgląd opisów Biblioteki Narodowej.

Jak pisałam w artykułach, są elementy, które w opisie być muszą. Muszą państwo uzupełniać pobrane lub tworzone opisy, gdy tych danych brakuje. Są też informacje opcjonalne, których mogą państwo do opisu nie wprowadzać. Jeżeli się zaciągają, można je pozostawić (jeśli są poprawne) lub usunąć. Kiedy tworzą państwo rekord od początku, to wystarczy dbać, aby pojawiły się wszystkie obowiązkowe elementy – czy będą one określone polami i podpolami widocznego formatu MARC 21 (pole 245, podpole „a”), czy będą u państwa w postaci zwykłych formatek z określeniem treści (tytuł właściwy albo tytuł i podtytuły czy strefa tytułu i odpowiedzialności), nie ma to znaczenia. Ważne, aby nie pominąć elementów istotnych z punktu widzenia potrzeb wyszukiwawczych i nakazów metodologicznych.

Netografia

Katalog Biblioteki Narodowej, https://katalogi.bn.org.pl (dostęp: 17.07.2025).
Przepisy katalogowania, https://przepisy.bn.org.pl (dostęp: 18.07.2025).

Co w numerze?