BIBLIOKREACJE PRZESTRZENI

Biblioteka szkolna to wielowymiarowa przestrzeń, a tym samym miejsce przenikania się różnych sfer działania i ról nauczycieli bibliotekarzy oraz szukania pomysłów na wciąż nowe formy pracy z czytelnikami. To również przestrzeń emocjonalna, gdzie od nas, naszej empatii i osobistego zaangażowania zależy kreowanie odpowiedniej atmosfery i warunków do tworzenia relacji oraz twórczego rozwoju młodych ludzi. Przybliżając i opisując nasze pracownie biblioteczne, chcemy także zaprosić do odważnego współtworzenia przestrzeni z uczniami poprzez aranżowanie z nimi wystroju wnętrz biblioteki.

Różne przestrzenie biblioteki

Nasza biblioteka tętni życiem: przy charakterystycznym owalnym stole, a także na tyłach naszej wypożyczalni odbywają się spotkania uczniowskie, omawiane są projekty, nagrywane filmy i podcasty (czemu towarzyszy zwykle dużo twórczego zamieszania i zabawy). W tygodniu odwiedzają nas regularnie wolontariusze biblioteczni, którzy wnoszą radość, otwartość, swój czas i chęć do działania przy wielu aktywnościach bibliotecznych. Jednocześnie dbamy o to, aby biblioteka była bezpieczną przystanią dla uczniów, dla których hałas szkolnych korytarzy i nieustanne interakcje są sporym obciążeniem psychicznym. Nie zapominamy także, że pracownie biblioteczne są miejscem cichej pracy, służącym do nauki – przygotowywania się do sprawdzianów, olimpiad, matur – czy realizacji ścieżki indywidualnego toku nauczania.

Podstawą naszych działań jest budowanie indywidualnych relacji z uczennicami i uczniami poprzez rozmowy na zasadzie empatycznej komunikacji oraz zainteresowanie ich rzeczywistymi problemami tu i teraz. Jednym z kluczy do tworzenia więzi jest język, który uwzględnia uczucia i potrzeby naszego młodego rozmówcy, wykluczając osąd czy ocenę.

Przestrzeń biblioteczna to także zastana już, a z czasem dostosowywana i zmieniana architektura wnętrz, infrastruktura, wyposażenie. Biblioteka „Gdyńskiej Trójki” składa się z trzech osobnych miejsc: czytelni, wypożyczalni oraz bibliosfery.

Wypożyczalnia – serce biblioteki

Sercem biblioteki niewątpliwie jest wypożyczalnia, na którą składa się sześć pomieszczeń: sala wypożyczeń z dużym owalnym stołem oraz kącikiem bookcrossingu, dwa większe pomieszczenia magazynowe oraz jedno mniejsze ze stanowiskiem do nauczania zdalnego, a ponadto pokój opracowań i kącik kuchenny.

W naszym magazynie królują wysokie, pojemne regały przesuwne. Ich szpaler robi wrażenie nawet na najbardziej opornych czytelnikach, szczególnie podczas zwiedzania w czasie lekcji bibliotecznych.

Czytelnia

Czytelnia / pracownia naukowa znajduje się na odrębnym piętrze. Można tu skorzystać z księgozbioru podręcznego obejmującego m.in. bogate zbiory dotyczące historii sztuki, literatury i teorii języka polskiego, a także – dzięki istnieniu szkolnej grupy projektowej – nowe pozycje o takiej tematyce, jak: design, innowacyjność, bezpieczeństwo czy szeroko pojęte future thinking.

Czytelnia pełni także funkcję pracowni naukowej dla uczniów i nauczycieli realizujących program matury międzynarodowej IB (International Baccalaureate), a także MYP (Middle Years Programme – program przygotowujący do klas IB). Dodatkowo od 2017 r. miejsce to jest siedzibą Pracowni Innowacji 3LAB prowadzonej z rozmachem przez Annę Rzepę – Nauczycielkę Pomorza 2023. Odbywają się tu także zajęcia designu, spotkania organizowane przez pracownię (wykłady naukowe, spotkania z zaproszonymi gośćmi), a także czytelnicze wydarzenia organizowane przez bibliotekę (spotkania autorskie, tematyczne, konkursy czytelnicze, i inne, np. turnieje szachowe).

Czytelnia jest miejscem inspirującym do pracy twórczej, o czym nieustannie przypomina wiszący pod sufitem dron stworzony przez uczniów Pracowni Innowacji 3LAB do celów naukowych (udało mu się dolecieć aż do stratosfery!). Z czytelni uczniowie korzystają także w swoim czasie wolnym w celu samodzielnej nauki, omawiania projektów czy też aby miło spędzić czas przy grach planszowych lub szachach.

Czytelnia pełni także funkcję miejsca zastępstw w przypadku nieobecności nauczycieli przedmiotowców. Takie rozwiązanie zdecydowanie ułatwia organizację pracy szkoły i jest korzystne dla uczniów (zawsze jest miejsce, gdzie mogą spędzić czas, są „zaopiekowani”) oraz dla samych bibliotekarzy: redukuje problem chodzenia na zastępstwa w ramach etatu bibliotecznego kosztem własnego czasu pracy. To uczniowie przychodzą do nas, a nie odwrotnie.

Miejsce dyżurowania zostało częściowo wygłuszone przeszklonym przepierzeniem zarówno pozwalającym na pełną kontrolę obecności i zachowania uczniów, jak i umożliwiającym wykonywanie prac bibliotekarskich, do których niezbędny jest komputer z dostępem do systemu bibliotecznego. Etaty w wypożyczalni i czytelni mogą być łączone w ramach planu tygodniowego, co dodatkowo pozwala na elastyczne i efektywne rozłożenie godzin pracy w danym roku szkolnym między pracowników biblioteki.

„Bibliosfera”

„Bibliosfera” to przynależąca do biblioteki oaza cichej i twórczej pracy, czytania, a jednocześnie, dzięki znajdującym się tam kanapom, przytulna strefa wypoczynku. Została utworzona z sąsiadującego z wypożyczalnią obszernego korytarza zaadaptowanego na potrzeby uczniów. Jest jednym z ulubionych miejsc młodzieży, wysoko ocenianym każdego roku w ankietach uczniowskich.

Uczniowie współtworzą przestrzeń

Polecamy wszystkim zapraszanie uczniów do współtworzenia przestrzeni bibliotecznej. Nasza „Bibliosfera” została zaprojektowana we współpracy z grupą artystyczną szkolnej Pracowni Innowacji 3LAB. Współpraca z tą grupą i wolontariuszami bibliotecznymi zaowocowała też metamorfozami, tym razem czytelni i wypożyczalni wraz z wyrazistym i kolorowym miejscem do całorocznego bookcrossingu. Efektem współpracy z młodzieżą jest również przestrzeń przed wejściem do biblioteki, gdzie od progu czytelnik witany jest motywującym napisem na ścianie: „Jesteś jak książka – masz same dobre strony”. Stojące pod nim majestatyczne fotele zapraszają do zanurzenia się w lekturze.

Z naszych obserwacji wynika, że zaproszenie uczniów do współtworzenia i projektowania wnętrz nie tylko daje im poczucie sprawczości, rozwija ich kreatywność, ale także sprawia, że biblioteka staje się dla nich miejscem zarówno atrakcyjnym wizualnie, jak i bliższym emocjonalnie, oswojonym i pozbawionym stereotypów, gdzie chętnie przebywają i o które dbają. Wnętrza biblioteki okazują się dzięki temu naturalnym miejscem do spotkania z lekturą, a także często są wybierane jako scenografia wywiadów oraz filmów nagrywanych przez naszych licealistów.

CENTRUM INFORMACYJNO-MEDIALNE SZKOŁY

Pracownicy Biblioteki III LO w Gdyni redagują i zamieszczają wpisy na stronie internetowej szkoły, pełniącej funkcję elektronicznej kroniki szkolnej. Prowadzą internetową podstronę biblioteki oraz, we współpracy z uczniami, jej Instagrama. Organizują przestrzeń i przygotowują uczniów do wywiadów z mediami telewizyjnymi, które często zabiegają o informacje związane z naszą szkołą – „Słowo roku?”, „Projekty naukowe?”, „Gdzie chcecie studiować?” – co nieraz wywołuje presję czasową. Nierzadko trzeba rzucić wszystko, aby szukać chętnych do udzielenia wywiadu.

Działalność naszej biblioteki koncentruje się też w dużym stopniu na dokumentowaniu, upowszechnianiu i archiwizowaniu przedsięwzięć szkoły oraz sukcesów nauczycieli, uczniów, a także naszych absolwentów. Ci lubią wracać do szkolnych murów i często odwiedzają także bibliotekę.

KSIĄŻKOWY EKOSYSTEM – SPECYFIKA PROFILU ZBIORÓW

Nie tylko język polski

W stale powiększających się zasobach naszej biblioteki oprócz pozycji w języku polskim znaleźć można także podręczniki i lektury w języku angielskim do nauki we wspomnianych wcześniej klasach realizujących międzynarodowe programy IB i MYP. W wypożyczalni wyodrębnione są także działy literatury pięknej w języku angielskim oraz osobny dział literatury anglo-amerykańskiej w języku polskim. Dla wielu naszych licealistów, reprezentujących już na starcie wysoki poziom wiedzy językowej, wersja angielska jest naturalnym wyborem. W zbiorach mamy również książki w językach oryginalnych: hiszpańskim, francuskim, niemieckim, rosyjskim, i do nauki łaciny i greki.

Dla olimpijczyków

W księgozbiorze znaleźć można także liczne pozycje pomocne w przygotowaniu do olimpiad przedmiotowych, prac projektowych i badawczych, a także podręczniki akademickie. Przykładowe pozaszkolne dziedziny wiedzy obecne na półkach to: medycyna, astronomia, ekonomia polityczna i prawo, socjologia, filozofia (w języku polskim i angielskim), teoria literatury, psychologia, a także religioznawstwo oraz teoria wiedzy (w języku angielskim). Niektórzy licealiści publikują jeszcze w okresie szkolnym pierwsze, młodzieńcze badania naukowe. Ponadto młodzież z klas matury międzynarodowej zobowiązana jest napisać po angielsku extended essay, a uczniowie klas MYP – tzw. personal project. Naukowe zainteresowania uczniów wspiera także znajdujący się w czytelni terminal Academica.

Dział regionalny

Szczególne miejsce w naszym księgozbiorze zajmuje dział regionalny, w tym liczne pozycje poświęcone Gdyni. Z okazji stulecia miasta i ogłoszenia przez Senat 2026 r. Rokiem Miasta Gdyni szkolny zespół bibliotekarzy zorganizował jubileuszowy konkurs wiedzy o naszym mieście. Warto w tym miejscu wspomnieć, że nasi licealiści startują również od wielu lat, z sukcesami, w Miejskim Konkursie Wiedzy o Gdyni, do którego materiały i przygotowanie – w tym tzw. archispacery po Gdyni – także organizuje biblioteka.

Strefa dobrostanu – „Balsam dla duszy”

Celowym działaniem w ramach szkolnego programu wychowawczego oraz profilaktyki zdrowia psychicznego młodzieży jest gromadzenie zbiorów dotyczących kondycji psychicznej i problemów emocjonalnych młodzieży. Dzięki dotacji z NPRC dział psychologii został znacznie poszerzony o pozycje dotyczące szeroko pojętego dobrostanu, którego tematyka cieszy się dużym zainteresowaniem. W ramach projektu uczniowskiego „Balsam dla duszy” powstał stworzony przez uczniów sugestywny regał eksponujący książki wspierające równowagę emocjonalną.

Specyficzne potrzeby

Prowadzenie biblioteki o naszym profilu, zbliżonym do biblioteki akademickiej, oraz praca z uczniem zdolnym (w rozumieniu tradycyjnym) to niełatwe zadania dla bibliotekarzy. Wymagają bowiem sporej kreatywności, niestandardowych działań oraz odpowiedzialności, aby nie zmarnować potencjału uczniów. Nakierowanie na sukcesy naukowe i olimpijskie często nie pozostawia miejsca na kontakt z książką beletrystyczną, nawet u tych, którzy w szkole podstawowej byli aktywnymi czytelnikami. Jednym z zadań naszej biblioteki jest pomóc uczniowi odnaleźć w sobie talenty i twórczo je rozwijać poprzez uzupełnianie oferty edukacyjnej szkoły. W naszym przypadku dzieje się to dzięki licznym propozycjom biblioteki z pogranicza czytelnictwa i kreatywności. Na pewno dobrym punktem wyjścia dla tego połączenia są koegzystencja i współpraca ze wspomnianą szkolną Pracownią Innowacji 3LAB oraz praca z uczniami z klas międzynarodowych, w których program nauczania wymaga od ucznia samodzielności i twórczego myślenia.

Finansowanie

Staramy się oczywiście, aby nasz księgozbiór sprostał oczekiwaniom naukowym naszych uczniów, ale dbamy także o to, by inspirował do czytania dla przyjemności. Powiększanie i unowocześnianie zasobów nie byłoby możliwe bez finansowego wsparcia rady rodziców i dyrekcji. Nie zawsze jest ono regularne, w postaci jednorazowej dotacji na dany rok szkolny, co nieco utrudnia planowanie. Dlatego dodatkowym wsparciem był w ostatnich latach dwukrotny udział naszej biblioteki w Narodowym Programie Rozwoju Czytelnictwa. Dodatkowym źródłem nowości bywają dary książkowe od absolwentów i sympatyków szkoły.

CO ZROBIĆ, ABY UCZNIOWIE SIĘGALI PO KSIĄŻKI?

Naukowy charakter naszej szkoły, nakierowany na przedmioty ścisłe, olimpiady, projekty naukowe i badawcze, ma duży wpływ na gromadzenie zbiorów i profil czytelnika, co sprawia, że promocja czytelnictwa bywa dla nas sporym wyzwaniem. Podejmujemy różne formy pracy z uczniami. Poniżej kilka przykładów działań, które spotkały się z pozytywnym odbiorem naszych uczennic i uczniów, a nam przyniosły satysfakcję.

Czytanie i leżakowanie 15+

Któż by nie lubił błogiego leżenia na plaży czy na trawie w parku? W naszym przypadku bliskość morza (400 metrów od szkoły) sprawia, że w cieplejsze dni trudno oprzeć się pokusie zorganizowania akcji wykorzystującej ten naturalny plener. Na gdyński bulwar można było zabrać ze sobą książkę albo wypożyczyć ją przed wyjściem na czytelniczy piknik. Na miejsce leżakowania uczniowie przynieśli też z wypożyczalni torbę pełną czytelniczych niespodzianek. Cała akcja zajęła 2 godziny lekcyjne – to wystarczający czas, aby zagłębić się w lekturę, a jednocześnie na tyle krótki, by nie pojawiło się znudzenie. Pod koniec powstała ciekawa sesja zdjęciowa z książką w ręku. Kluczem do powodzenia przedsięwzięcia było wybranie odpowiednio atrakcyjnego, a jednocześnie zacisznego miejsca, położonego niezbyt daleko od szkoły (celem nie powinna być męcząca wycieczka piesza), z dala od zgiełku ulic czy ciekawskich spojrzeń spacerowiczów. Armia nastolatków z książkami zamiast komórek w rękach robiła wrażenie!

Udział w akcjach czytelniczych

Nasza szkoła chętnie uczestniczyła w ogólnopolskich przedsięwzięciach promujących czytelnictwo takich jak Ogólnopolskie Wybory Książek czy bicie rekordu czytania w jednym momencie pod hasłem „Jak nie czytam, jak czytam”.

Nasi uczniowie podczas akcji „Trójka czyta dzieciom” sami mieli okazję stać się przewodnikami po świecie literatury dla młodszych dzieci. Na podstawie wierszy Małgorzaty Strzałkowskiej i Bożeny Piergi przygotowane zostało czytelnicze przedstawienie na temat rad i sekretów dobrego wychowania, zaprezentowane w zaprzyjaźnionym przedszkolu. Tego typu przedsięwzięcie wymagało twórczej pracy naszych uczniów i umiejętnego wejścia w świat wyobraźni najmłodszego czytelnika. Widok licealistów w sali zabaw przedszkola i wsłuchanej w nich, bijącej brawa małej publiczności potwierdziły, że warto było budować tę międzypokoleniową czytelniczą relację. Jednocześnie dało się zauważyć wielką radość, poczucie sprawczości i satysfakcję naszych uczniów oraz emocje, które w tamtym momencie przeniosły ich w świat wspomnień z dzieciństwa. Czytanie małym dzieciom odbywało się jeszcze wielokrotnie, ale już w budynku naszej szkoły podczas odwiedzin przedszkolaków przy okazji Dnia Dziecka.

Sztafeta z książką

Podczas szkolnych przygotowań do Dnia Sportu nasz zespół bibliotekarzy postanowił włączyć się w obchody tego dnia ze „Sztafetą z książką”. A czemuż nie…? Czytanie traktujemy jako swoistą gimnastykę umysłu i często wykorzystujemy ten aspekt na pierwszych lekcjach bibliotecznych przy oprowadzaniu uczniów po wypożyczalni, która sąsiaduje… ze szkolną siłownią. Konkurencja „Sztafety z książką” polegała na rywalizacji zespołów klasowych, które miały za zadanie ukończenie biegu z książką na głowie, a po drodze dotarcie do trzech stanowisk. Na każdym z nich kluczowe było znalezienie pełnej odpowiedzi na pytania dotyczące zagadnień zawartych w pozycjach książkowych na temat ciekawostek o mózgu nastolatka (polecamy zaznaczyć wcześniej strony książek, na których znaleźć można odpowiedzi, gdyż wszystko dzieje się pod presją czasu). Uczniowie odpowiadający na pytania na temat mózgu wykazali się uważnością, zaangażowaniem i chęcią rywalizacji o punkty, jak we wszystkich innych konkurencjach sportowych.

„Zakątek inspiracji” i żyjące tablice

Uzupełnieniem czytelniczych działań jest funkcjonujący na co dzień w wypożyczalni „Zakątek inspiracji” współtworzony przez uczniów w ramach wolontariatu. Rytm prezentowanych książek dyktują nam ważne rocznice, święta czy dni (np. Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego, Dzień Kobiet, Dzień Wiedzy o Mózgu, Międzynarodowy Dzień Książki i Praw Autorskich, rocznica wprowadzenia stanu wojennego). Przy tych okazjach wolontariusze sami dobierają inspirujące lektury, co nieraz kończy się… czytaniem. Prościej już się chyba nie da!

W erze cyfrowej analogowe propozycje zwykle są dla starszej młodzieży jak odkrywanie nowych lądów. Swego rodzaju eksperymentem było wystawienie ścieralnych tablic magnetycznych w kąciku „Jesteś jak książka…”, gdzie wygodne uszaki zapraszają do miękkiego lądowania po trudach lekcji. Tablice ożyły, gdy pojawiło się na nich pierwsze pytanie: „Jaką książkę wypożyczysz na święta?”. Na szczęście szczególna aura okresu Bożego Narodzenia wyzwoliła spontaniczną kreatywność. Pomysł się przyjął. Kolejnymi pytaniami były m.in.: „Jaką książkę polecasz na ferie?” czy – w walentynki – „Wymień ulubioną literacką parę zakochanych!” i „Twój ulubiony motyw miłosny w literaturze?”. Nawiązujące do Międzynarodowego Dnia Języka Ojczystego, zapytania dotyczyły najładniejszego słowa w języku polskim (analogicznie: najtrudniejszego, najzabawniejszego). Rozwinięciem tego pomysłu były zabawy ortograficzne. Wolontariusze biblioteczni przygotowywali codziennie nową listę ortograficznych potyczek, a następnie sprawdzali poprawność wykonania zadania.

Z kolei z okazji Dnia Kobiet pojawiło się na tablicach pytanie o najbardziej inspirujące postacie kobiece – w odpowiedziach oprócz bohaterek literackich i historycznych pojawiły się także nazwiska cenionych przez uczennice i uczniów nauczycielek pracujących w naszej szkole. Najnowsze pytanie: „Jaka książka zmieniła twoje spojrzenie na świat?”, zostało stworzone przez samych uczniów. To papierek lakmusowy potrzeb i tęsknot młodych ludzi, poruszających się na granicy dwóch światów – realnego i wirtualnego.

Wpisy na tablicach dają prostą w formie, analogową rozrywkę, w sam raz na parę minut przerwy. Inicjują zaczepny czytelniczy dialog z uczennicami i uczniami, na pograniczu literatury i psychologii. Tutaj młodzież może anonimowo wypowiedzieć się na podrzucone tematy, dzięki czemu tablice żyją swoim życiem, zmieniając pytania, autorów i autorki. Oczywiście bieżąca kontrola wpisów zawsze wskazana!

Spotkania autorskie

Jak wiele bibliotek szkolnych, chętnie korzystamy z tradycyjnych form pracy z uczniami, takich jak konkursy czytelnicze (np. bardzo ceniony przez nas Ogólnopolski Wielki Maraton Czytelniczy), spotkania dyskusyjne czy spotkania autorskie.

Te ostatnie nie zawsze muszą wiązać się z wysokimi kosztami, a trzeba przyznać, że w dobie kontaktów online z pewnością są jedną z cenniejszych form pracy z młodym czytelnikiem. Spotkanie z żywym człowiekiem, który przychodzi do uczniów jakby z drugiej strony lustra, to prawdziwy skarb! Takim odkryciem w zeszłym roku był dla nas Maciej Sobczak – autor 20 książek dla dzieci i młodzieży, który pozytywnie zaskoczył nas swoją otwartością oraz sposobem na utrzymanie uwagi naszych uczniów (nie zdradzamy, na czym ów sposób polegał, polecamy spotkanie z autorem!). Integralną częścią wydarzenia były poprzedzający je konkurs na najlepszą recenzję jednej z książek autora oraz test sprawdzający jej treść, w czym uczniowie chętnie wzięli udział. Nazwa „Konkurs jednej książki” okazała się strzałem w dziesiątkę, udało nam się bowiem zgromadzić inną grupę docelową niż typowe mole książkowe.

Self-publishing – jak wydać książkę?

Czas u młodzieży jest towarem deficytowym (z czytaniem najczęściej wygrywają aktywności online, bynajmniej nie na czytelniczych platformach Kindle czy Legimi). Może dlatego w naszej szkole dobrze sprawdzają się jednorazowe spotkania z książką w tle. Uczniowie z nieskrywaną ciekawością wysłuchali wykładu „Self-publishing w Polsce, czyli jak wydać książkę”, który wygłosił Konrad Buzak, wszechstronny nauczyciel informatyki z naszej szkoły, autor powieści fantastycznej dla młodzieży Czarna. Polecamy zarówno książkę, jak i spotkanie z autorem – to jego pierwsza pozycja, ale grono fanów oczekuje na kontynuację.

A na święta… „Mikołajki z książką”! W luźniejszej atmosferze przy choince można rozmawiać o wszystkim, nawet o świątecznym morderstwie według Agathy Christie (Morderstwo w Boże Narodzenie), a stąd już tylko jeden krok do Zbrodni i kary Fiodora Dostojewskiego i rozważań nad mroczną stroną natury ludzkiej. Rozmowy same się toczą, a czytanie kojarzy się jak najlepiej: z ciepłym kocem i świątecznym poczęstunkiem, mimo że na kartach leje się krew. Losowanie cytatów na temat wartości czytania było idealnym dopełnieniem spotkania, a tworzenie własnych złotych myśli o książkach pobudziło kreatywność – było w czym wybierać!

„Przerwa z poezją” lub „Flesz z książką”

Pewnego wiosennego dnia podczas wszystkich przerw zamiast zwykle pojawiających się dźwięków muzyki słuchanej przez młodzież w radiowęźle szkolnym rozbrzmiały nagrania wierszy Czesława Miłosza w wykonaniu naszych licealistów. Było to trzy w jednym: przy okazji zapoznawania się z poezją uczniowie poćwiczyli dykcję i radiowy sznyt.

Kampanie zdjęciowe

A jak docieramy do czytelników z nowościami? Jednym ze sprawdzonych sposobów jest bliska współpraca z samorządem uczniowskim i wolontariuszami bibliotecznymi. Sprawdzają się tutaj sesje zdjęciowe z polecanymi przez licealistów pozycjami książkowymi, zamieszczane następnie przez członków samorządu i wolontariuszy na komunikatorach uczniowskich, do których nauczyciele nie mają dostępu. Upowszechnienie kampanii zdjęciowej szczególnie przydatne okazało się w promowaniu książek zakupionych w ramach NPRC.

Niektórzy lubią poezję

Jednym z celów naszej pracy jest inspirowanie uczniów do pracy twórczej ze słowem w tle. Doskonałą okazją do rozwijania wrażliwości w tym zakresie jest m.in. twórczość poetycka, szczególnie gdy pasję tę można połączyć z promocją czytelnictwa. I za to właśnie lubimy Pomorski Konkurs Poezji Uczniowskiej „Niektórzy lubią poezję…”, który zachęca zarówno do własnych poszukiwań poetyckich, jak i do czytania (w nowych wierszach konieczne jest odwołanie do wybranego tekstu literackiego).

Twórczość poetycka stała się także inspiracją do stworzenia przez nasze uczennice ciekawych ilustracji do uczniowskich wierszy w pokonkursowym tomiku poezji, wydanym przez gdyński oddział Towarzystwa Nauczycieli Bibliotekarzy Szkół Polskich, którego notabene nasza biblioteka jest siedzibą. Również konkursy o trudniejszej tematyce, m.in. Ogólnopolski Konkurs Poezji Uczniowskiej „Piaśnica – kultura miejsca”, stanowią ważne doświadczenie na drodze rozwoju tożsamości i wrażliwości naszych podopiecznych.

Pod okiem nauczycieli bibliotekarzy licealiści rozwijają także inne pasje, takie jak tworzenie grafik, plakatów tematycznych, ćwiczenie przemawiania (poprawnej dykcji i artykulacji) na potrzeby wystąpień szkolnych i publicznych czy fotografowanie. Strefa pasji ma się dobrze!

Strefa online i książka

Promując czytelnictwo wśród młodzieży w erze cyfrowej, trudno pominąć przestrzeń wirtualną. Z tą myślą założone zostało wspomniane już instagramowe konto biblioteczne, które początkowo służyło jako miejsce prezentacji wybranych działań biblioteki. Z czasem jednak przerodziło się w naturalny sposób w obszar uczniowskich poszukiwań literackich. W efekcie powstały dwa uczniowskie projekty: „Kącik klasyczny” w formie cyklu tradycyjnych postów, promujących literaturę klasyczną w przełożeniu na język młodzieży, oraz krótsza seria „Zaczytani polecają” – uczniowskie, autorskie „polecajki” w formie rolek z biało-czerwonym sercem symbolizującym miłość do książek. Powstanie materiału poprzedzone jest każdorazowo lekturą książki, co już samo w sobie stanowi ogromną wartość.

Również nowo powstały cykl instagramowy „Sztuka dobrostanu”, poruszający tematykę problemów emocjonalnych młodzieży, tworzony przez wolontariuszy bibliotecznych dla rówieśników, powstaje na podstawie pozycji ze zbiorów naszej biblioteki i poprzedzony jest przynajmniej częściową lekturą promowanych książek. Zawarte w postach zagadnienia mają z założenia pomagać zarówno tworzącym, jak i odbiorcom w radzeniu sobie z sytuacjami trudnymi emocjonalnie.

Niezależnie od tego, czy uczniowie będą czytać e-booki na popularnych platformach czytelniczych, czy książki w wersji papierowej, najważniejsza rola biblioteki szkolnej pozostaje niezmienna – nadal jest ona miejscem wychowania świadomego czytelnika.

Warto pozostać z refleksją, że media społecznościowe jako naturalna przestrzeń działania pokoleń Z i Alfa mogą stać się naszymi sprzymierzeńcami w walce o młodego czytelnika.

INKUBATOR WOLONTARIATU

Jednym z filarów pracy z uczniami w bibliotece „Gdyńskiej Trójki” jest prężnie działający wolontariat biblioteczny. Przy tak dużym i bogatym księgozbiorze zawsze znajdzie się praca dla wolontariuszy bibliotecznych chętnych do pomocy przy książkach. Oprócz typowych prac, takich jak naprawianie zniszczonych woluminów czy ich okładanie, najciekawszym zajęciem dla wielu z nich jest praca bezpośrednio między półkami, polegająca na porządkowaniu kolejnych działów, układaniu książek i kontroli ich stanu czy poprawności miejsca. Zaczytanie się podczas tej czynności jest zjawiskiem częstym, z czego się niezmiernie cieszymy! Wolontariuszki i wolontariusze wspierają także akcje i projekty czytelnicze organizowane przez bibliotekarzy, przygotowują materiały do gablot i kronik szkolnych, a także pomagają przy tworzeniu wystaw tematycznych. Współtworzą artystycznie biblioteczną przestrzeń (wspomniane wcześniej metamorfozy wnętrz), dbają o świąteczny nastrój, a nawet, jak trzeba, składają meble! Są pomocni podczas organizacji dni otwartych (prezentowanie archiwalnych kronik szkolnych prowadzonych przez bibliotekę), jubileuszy (ostatnio siedemdziesięciopięciolecia szkoły) oraz w akcjach charytatywnych, o czym słów kilka poniżej.

Biblioteczna Strefa Pomagania

Jednym z czytelniczych przedsięwzięć była akcja „Podaruj książkę”, organizowana w ramach inicjatywy „Poland Book Pool”, polegająca na zbiórce książek dla trójmiejskich hospicjów oraz domów dziecka. Większość naszych działań dotyczyła jednak pomocy Ukrainie, jak np. charytatywny bieg dla Ukrainy, zorganizowany wraz z Parkrunem i Gdyńskim Centrum Sportu, oraz akcje przeznaczone dla zaprzyjaźnionej ukraińskiej szkoły w Winnicy. Przy wsparciu dyrekcji i rady rodziców oraz we współpracy z Pracownią Innowacji 3LAB i samorządem uczniowskim kilkukrotnie koordynowaliśmy działania zbierania funduszy na zakup potrzebnych darów. Najnowszą akcją charytatywną były działania na rzecz zakupu podręczników do nauki języka polskiego dla licealistów ze szkoły w Winnicy, planujących studia w Polsce i przygotowujących się do certyfikowanego egzaminu z języka polskiego. Jesteśmy w kontakcie z tamtejszymi nauczycielami, co ułatwia reagowanie na aktualne potrzeby.

PODSUMOWANIE

Większość z nas zgodzi się zapewne ze stwierdzeniem, że współczesne biblioteki szkolne powinny otwierać się na różnorodne potrzeby młodych użytkowników, tworząc przestrzenie do kontaktu z książką, a także do nauki, pracy zespołowej, relaksu czy twórczej aktywności. Owa wielowymiarowość przestrzeni – nie tylko tej oczywistej, ale również symbolicznej – w której wnętrza, funkcjonalność i emocje współistnieją oraz kształtują doświadczenie człowieka w świecie wiedzy i słowa, otwiera przed nauczycielami bibliotekarzami możliwości tworzenia wciąż nowych, nieznanych dotąd obszarów działań. To przecież od nas, bibliotekarzy zależy, jakie strefy postanowimy rozwijać – do jakich światów zechcemy zaprosić naszych młodych czytelników. Czy szeroko otworzymy drzwi bibliotek i zaprosimy ich do przestrzeni współpracy i współtworzenia, inspiracji słowem i wiedzy, twórczej aktywności i jednocześnie bezpiecznej przystani? Czy jedynie do miejsca, gdzie uczeń od czasu do czasu wypożycza lekturę? Kreując różne przestrzenie w miejscu naszej pracy, zapewniamy rozwój bibliotece, jej młodym odbiorcom, a także samym sobie.

Co w numerze?