W tym artykule znajdziesz argumenty za tym, dlaczego podjąć się tego wyzwania, od czego zacząć, gdzie szukać inspiracji i wsparcia, a także nieco konkretnych pomysłów na wykorzystanie sprzętu do realizacji projektów bibliotecznych.

LABORATORIA RUSZYŁY

We wrześniu 2022 r. publiczne szkoły podstawowe wystartowały z realizacją zajęć w ramach ogólnopolskiego programu „Laboratoria Przyszłości”. Przygotowania do projektu zaczęły się już rok temu – od tworzenia katalogu sprzętu, konsultacji i uzupełniania tego katalogu, składania wniosków przez szkoły i organy prowadzące, po przydzielanie środków finansowych, dokonywanie zakupów i oczekiwanie na dostawę zakupionych urządzeń. Do końca sierpnia do szkół spływały ostatnie zamówienia, a już po rozpoczęciu roku szkolnego zaczęły się pierwsze zajęcia, w ramach których szkoły są zobowiązane do korzystania ze sprzętu pozyskanego z programu „Laboratoria Przyszłości”. Podstawowym założeniem inicjatywy jest wsparcie szkół w kształtowaniu kompetencji przyszłości uczniów – zgodnych z podejściem edukacyjnym STEAM (nauka, technologia, inżynieria, sztuka oraz matematyka). Oficjalne informacje na temat programu znajdują się na stronie ministerialnej (https://www.gov.pl/web/laboratoria).

DUŻE WYZWANIE I WIELKA SZANSA DLA BIBLIOTEK

Udział w tym ogromnym przedsięwzięciu jest dużym wyzwaniem dla szkół, a zarazem wielką szansą dla uczniów na rozwijanie zainteresowań, kształtowanie umiejętności niezbędnych na rynku pracy i podnoszenie kompetencji w zakresie korzystania z nowoczesnych technologii, a dla nauczycieli – pomijając ogrom dodatkowej pracy – możliwością rozwoju zawodowego i nabycia nowych umiejętności oraz rozpoczęcia działań z wykorzystaniem narzędzi, do których dostęp pozostawał dotychczas tylko w strefie marzeń.

Jakie byłoby tu miejsce, rola dla bibliotek szkolnych? Różne obszary do zagospodarowania w bibliotece szkolnej obejmują m.in. zmianę przestrzeni, zmianę oferty biblioteki, ale przede wszystkim zmianę sposobu postrzegania biblioteki w środowisku szkolnym, a także wzrost prestiżu zawodu i walkę ze stereotypami dotyczącymi bibliotek szkolnych. Zmiany te powinny wynikać z pomysłu nauczyciela na bibliotekę i oceny swoich możliwości oraz zainteresowań. Różnorodność w programie jest bardzo duża: można prowadzić zajęcia druku 3D, robotyki, a także gotowania lub szycia. Laboratoria Przyszłości kładą nacisk nie tylko na nowoczesne technologie, ale też przede wszystkim na praktyczne zastosowanie wiedzy, pracę projektową i kreatywne rozwiązywanie problemów.

Warto wyjść od umiejętności nauczyciela bibliotekarza, żeby nie robić czegoś wbrew sobie. Jeśli kompletnie nie czujemy zainteresowania robotyką, a np. kochamy szyć na maszynie, możemy pójść w tym kierunku także w naszej bibliotece. Biblioteka może też być np. miejscem eksponowania i wypożyczania prac bądź wspomagania – czyli wspierać projekt organizacyjnie i marketingowo.

ZMIANA SPOSOBU MYŚLENIA NA TEMAT ROLI BIBLIOTEKI I NAUCZYCIELI BIBLIOTEKARZY

Należałoby się też zastanowić, jak wyglądają stereotypy dotyczące bibliotek szkolnych i pracujących w nich nauczycieli. Nadal mocno obecny w świadomości wielu osób jest stereotyp bibliotekarki jako staromodnej kobiety, która nie widzi świata poza zakurzonymi książkami i nade wszystko uwielbia przebywać wciszy wśród regałów. Sama biblioteka zaś to miejsce archaiczne, w którym królują przykurzone tomy, a nowoczesne technologie nie mają tam prawa wstępu.

Taki stereotyp, z którym staramy się już od wielu lat rozprawić (w zależności od szkoły mniej lub bardziej skutecznie), bardzo utrudnia pozyskiwanie środków na rozwój biblioteki, realizowanie niestandardowych działań, wprowadzanie nowoczesnych rozwiązań, a samego nauczyciela bibliotekarza często sprowadza do podawacza książek, dyżurnego nauczyciela od zastępstw i zapewnienia opieki dzieciom oraz mało wpływowego członka rady pedagogicznej.

Jeśli zależy nam na przyspieszeniu zmian w postrzeganiu bibliotek i nauczycieli bibliotekarzy, to warto właściwie wykorzystać okazję, którą daje nam włączenie się do realizacji programu „Laboratoria Przyszłości” na terenie szkoły.

W wielu bibliotekach już od dłuższego czasu można korzystać ze zbiorów, które nie ograniczają się tylko do książek w formie papierowej, ale także składają się m.in. z audiobooków, e-booków, filmów i gier planszowych. Są takie biblioteki, w których prowadzone są redakcje gazetek, szkolna telewizja lub koło filmowe czy fotograficzne, a nawet zajęcia z podstaw programowania i robotyki.

Teraz możemy pójść jeszcze o krok lub nawet kilka kroków dalej i śmiało sięgnąć po urządzenia, które obecnie znajdują się już w każdej publicznej szkole podstawowej.

Pomimo że podążamy nowymi ścieżkami, nie zapominamy o promowaniu czytelnictwa z wykorzystaniem nowoczesnych technologii

MAŁYMI KROKAMI DO DUŻYCH CELÓW

Jeśli społeczność szkolna nie jest jeszcze przekonana do nowej roli biblioteki, można zacząć od małych kroków, tak aby zmiana dokonywała się stopniowo.

W dzisiejszych czasach warto myśleć o bibliotece szkolnej jako o pracowni interdyscyplinarnej, w której wiedza z różnych obszarów pięknie się przenika, a uczniowie mogą wraz ze swoimi nauczycielami realizować zaawansowane projekty, które nie muszą się ograniczać do realizowania podstawy programowej jednego przedmiotu. Te projekty mogą łączyć tyle obszarów, ile tylko trzeba, i wykraczać poza podstawę programową. Niech biblioteki staną się nie tylko przechowalnią informacji, ale i przede wszystkim inkubatorem twórczych pomysłów oraz miejscem, w którym mogą one być realizowane, rozwijane i udoskonalane.

Biblioteka to pracownia otwarta dla każdego (ucznia i nauczyciela), z której można korzystać w dowolnym momencie w przerwie między zajęciami, na okienku i po lekcjach, a także w ramach kółek i różnych zajęć oferowanych przez nauczycieli bibliotekarzy i innych nauczycieli z nimi współpracujących. Jest to zatem w naturalny sposób odpowiednia przestrzeń do zagospodarowania sprzętów zakupionych w ramach programu „Laboratoria Przyszłości”.

JEST WSPARCIE!

Gdy już zdecydujemy się na włączenie biblioteki w działania ogólnoszkolne w ramach programu „Laboratoria Przyszłości”, warto się rozejrzeć za grupą wsparcia i poszukać wartościowych materiałów, które nas zainspirują do podejmowania konkretnych aktywności, a także staną się źródłem rzetelnej wiedzy, do którego będziemy mogli w każdej chwili sięgnąć.

W tym miejscu warto wspomnieć o oddolnym projekcie grupy ekspertów „Laboratoria Przyszłości w praktyce”, którego mam zaszczyt być inicjatorką. Działania te zostały objęte wsparciem Polskiego Towarzystwa Informatycznego i realizowane są w ramach działań zaproszonych ekspertów oraz Sekcji Informatyki Szkolnej PTI (https://sis.pti.org.pl/). Wśród ekspertów znajdują się nauczyciele praktycy, którzy od lat aktywnie działają w jednym lub kilku różnych obszarach zdefiniowanych w programie „Laboratoria Przyszłości”.

Grupa ta podjęła się stworzenia rozbudowanego profilu na platformie Wakelet, na którym w przejrzyście rozmieszczonych sekcjach tematycznych zamieszcza materiały edukacyjne poświęcone korzystaniu z różnego typu urządzeń, przykłady ich wykorzystania, inspiracje i pomysły do zrealizowania na zajęciach w szkole. To miejsce w sieci jest pomyślane jako baza wartościowych zasobów, z których może bezpłatnie skorzystać każdy zainteresowany. Docelowo profil będzie też poszerzony m.in. o dział z dobrymi praktykami z polskich szkół. Profil jest ciągle rozbudowywany i uzupełniany o nowe materiały. Założenie jest takie, aby docelowo znalazły się tam w miarę możliwości wszystkie najwartościowsze zasoby, takie jak materiały edukacyjne, tutoriale, szkolenia, dobre praktyki. Warto zapisać adres strony projektu (https://wakelet.com/@Laboratoria_Przyszlosci) i regularnie na nią zaglądać.

Wokół tego cennego zbioru powstała też społeczność na Facebooku „Laboratoria Przyszłości w praktyce”, która w chwili pisania tego artykułu liczy już sporo ponad 2 tysiące członków. W grupie nauczyciele realizujący program znajdują wsparcie ekspertów, dzielą się swoimi doświadczeniami, a także wymieniają dobrymi praktykami i pomysłami. Do grupy można dołączyć tutaj: https://bit.ly/3THvriH.

OD CZEGO ZACZĄĆ?

Zanim rzucimy się w wir działań w ramach programu „Laboratoria Przyszłości”, warto zwrócić uwagę na kilka kwestii. Aby jak najefektywniej spożytkować naszą energię, zastanówmy się, od czego wychodzimy, w jaki sposób chcemy działać i na osiągnięciu jakich celów najbardziej nam zależy.

PRZEGLĄD WYPOSAŻENIA

Ważnym punktem wyjścia jest aktualny stan wyposażenia naszej biblioteki w sprzęt elektroniczny, który stanowi wsparcie w naszych aktywnościach. Szczególnie jeśli planujemy działać, korzystając z oprogramowania, które jest niezbędne przy realizacji części zadań, w tym pracy ze sprzętem (takim jak np. roboty, mikrokontrolery, drukarka 3D), nie obejdziemy się bez tabletów lub laptopów dostępnych dla uczniów. Olbrzymim ułatwieniem w pracy będzie też monitor interaktywny lub przynajmniej projektor multimedialny, który umożliwi wygodne prowadzenie zajęć, wizualizowanie omawianych zagadnień i prezentowanie na bieżąco prac uczniów. Szczególnie warto polecić monitory interaktywne, które same w sobie stanowią rewelacyjne narzędzie pracy projektowej i indywidualnej dla naszych podopiecznych.

Możemy, oczywiście, zdecydować się na zajęcia całkowicie analogowe: szycie, majsterkowanie, gotowanie, ale mimo wszystko warto wyszukać wzory, przepisy, instrukcje lub obejrzeć wspólnie cyfrowe materiały z zajęć, które zostaną wypracowane wspólnie z uczniami. Jeśli jednak nasza biblioteka jest całkowicie pozbawiona tego typu sprzętu, możemy poszukać innych rozwiązań, np. ustalić z nauczycielem informatyki, że część analogowa zajęć będzie się odbywała u nas, a część cyfrowa w sali komputerowej. A może wyniknie z tego ciekawa współpraca i powstanie sprawnie współpracujący zespół nauczycielski?

MIEJSCE NA LABORATORIUM

Jeśli planujemy realizować zajęcia w ramach programu „Laboratoria Przyszłości” w pomieszczeniu biblioteki, należy zadbać o odpowiednią przestrzeń do współpracy. Może to być nawet mały kącik, a w nim np. kilka puf, parę niedużych stolików i krzeseł. Jeśli inicjatywa okaże się sukcesem i spotka się z entuzjastyczną reakcją uczniów, może w przyszłości uda nam się wygospodarować jeszcze większy obszar do takich działań, a może nawet zyskać dodatkowe fundusze na meble i zmianę wystroju pomieszczenia. Co ciekawe, do zmiany wystroju biblioteki szkolnej możemy zaprosić naszych uczniów i wykorzystać sprzęt pozyskany z programu, np. drukarkę i długopisy 3D, zestawy do szycia czy narzędzia z warsztatowni.

Może też się zdarzyć, że nasza biblioteka okaże się miejscem idealnym do zagospodarowania szkolnej drukarki 3D, sprzętu do nagrywania filmów (może będzie u nas studio filmowe?) lub zestawu robotów. W ten sposób zbliżymy się jeszcze bardziej do zrealizowania wizji biblioteki przyszłości.

ZNALEZIENIE SWOJEJ ROLI

Nauczyciel bibliotekarz powinien zadać sobie pytanie, jaką widzi dla siebie rolę w projekcie. Czy koniecznie chce prowadzić konkretne zajęcia dla uczniów, a jeśli tak, to jakie? W jaki sposób i kiedy zamierza je realizować? Może np. angażować uczniów w czasie przerw (kreatywne przerwy w bibliotece), w czasie kółek zainteresowań, ale może także zapraszać do współpracy innych nauczycieli i użyczać im przestrzeń biblioteki. Nie musi sam wchodzić w rolę głównego prowadzącego zajęcia i opiekuna projektów uczniowskich. Jeśli nie czuje się dobrze w takiej roli lub po prostu jeszcze nie czuje się gotowy do podjęcia takiego wyzwania, może zapewniać wsparcie innym nauczycielom, którzy będą się skupiali na realizacji programu ze swoimi uczniami.

Warto pamiętać, że biblioteka może stać się miejscem eksponowania i wypożyczania prac uczniów i nauczycieli. Możemy włączyć obiekty stworzone podczas realizacji programu do zbiorów i wymyślić sposób ich udostępniania na potrzeby zajęć, a także pracy własnej zainteresowanych.

Ciekawą formą współpracy z innymi nauczycielami realizującymi projekty z wykorzystaniem sprzętu z laboratorium może być wsparcie w upowszechnianiu tych działań na terenie szkoły i w internecie. Może najbardziej przypadnie nam do gustu tworzenie prezentacji multimedialnych, filmów z relacjami z kolejnych etapów projektu i innego rodzaju działań promocyjnych?

Jest mnóstwo możliwości uczestniczenia w programie „Laboratoria Przyszłości” w sposób aktywny. Niezależnie od swojego poziomu wiedzy i umiejętności warto się rozglądać za wartościowymi szkoleniami, kursami, webinariami i konferencjami poświęconymi tematyce związanej z Laboratoriami Przyszłości. Przestrzegałabym jednak przed podejmowaniem pochopnych decyzji i sugerowaniem się jedynie opisem wydarzenia. Wiele firm i osób organizuje przedsięwzięcia „szkoleniowe”, które niczego nie wnoszą. Sprawdzajmy, jaki trener stoi za interesującym nas wydarzeniem, czytajmy opinie: czy to faktycznie doświadczony specjalista w interesującej nas dziedzinie, czy ekspert od wszystkiego?

Nauczyciel bibliotekarz nie musi się znać na wszystkim i mieć opanowanej obsługi wszystkich urządzeń. Bardziej liczą się chęć spróbowania czegoś nowego, otwartość i motywacja do poszerzania swoich kompetencji. Nie ma też nic złego w uczeniu się razem z uczniami. Nie trzeba koniecznie być tą osobą, która zawsze wie lepiej. Dajmy sobie przestrzeń do popełniania błędów i nie wstydźmy się ich.

PROPOZYCJE DZIAŁAŃ

Większość opisanych niżej działań bazuje na moich doświadczeniach z pracy w bibliotece Szkoły Podstawowej Integracyjnej nr 5 w Konstancinie-Jeziornie. Nawiązuję do tego, co już udało się nam zrealizować, a także podpowiadam, w jaki sposób można będzie pójść o krok dalej i jakie są możliwości. Oczywiście, poniższe propozycje to tylko wybór z olbrzymiego worka dobrych praktyk i pomysłów, który na bieżąco coraz bardziej się zapełnia. Mam nadzieję, że już wkrótce powstanie ogólnopolska baza inspiracji współtworzona przez nauczycieli bibliotekarzy z całej Polski.

Modelowanie i druk 3D

Jednym z podstawowych urządzeń, które zostały zakupione w ramach programu w naszej szkole, jest drukarka 3D. Początkowo może się wydawać, że taki sprzęt zupełnie nie pasuje do biblioteki i nie znajdzie zastosowania w naszej pracy. Nic bardziej błędnego.

Dzięki wykorzystaniu technologii druku 3D w końcu możemy nie tylko czytać o niektórych obiektach, ale także ich dotknąć. Czemu nie uzupełnić działu literatury popularnonaukowej modealami żyjących i wymarłych zwierząt, części ciała, budynków z różnych części świata i przeróżnych urządzeń, które odkryją dzięki temu swoje sekrety? Drukarka 3D to sprzęt, który wspaniale pomoże rozbudować nasze zbiory, wspomóc uczniów w zdobywaniu wiedzy i rozwijaniu zainteresowań, a także otworzyć przed uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi oraz niepełnosprawnościami zupełnie nowe możliwości uczenia się.

Nawet jeśli sami nie będziemy projektować modeli do wydruku, możemy skorzystać z olbrzymich baz obiektów 3D, takich jak np. Thingiverse (https://www.thingiverse.com/) lub Skrimarket (https://skrimarket.com/), i wydrukować interesujące nas modele, aby powiększyć szkolną kolekcję. Wydruki można także otrzymywać od innych nauczycieli. Najważniejsze, że biblioteka będzie mieć zasoby do stworzenia swojej kolekcji modeli 3D. Taka biblioteka może mieć też swój cyfrowy katalog ze zdjęciami, szczegółowymi opisami obiektów oraz z podziałem na przedmioty szkolne.

Rekomenduję do tego celu bezpłatną platformę Wakelet, która posłużyła do stworzenia takiego katalogu dla biblioteki Szkoły Podstawowej Integracyjnej nr 5 w Konstancinie-Jeziornie (https://wakelet.com/@bibliotekamodeli3D).

Szczegółowy przewodnik Biblioteka modeli 3D w Twojej szkole, który wprowadza do tego tematu i pomoże zacząć działania z drukiem 3D, można pobrać bezpłatnie, korzystając z linku: https://landings.skriware.com/pl/bibliotekawydrukow3d.

W bibliotece, o ile jest dostęp do komputerów, można zorganizować dla uczniów przestrzeń, w której będą tworzyć własne modele. Dzięki temu będą rozwijać swoją wyobraźnię przestrzenną i wzmacniać kompetencje cyfrowe, a biblioteka może przy okazji działać w obszarze promocji czytelnictwa i zachęcać podopiecznych do projektowania obiektów i postaci z czytanych książek. Najciekawsze modele mogą zostać wydrukowane, co dla uczniów na pewno będzie bardzo ekscytujące, bo wytwory fikcji literackiej będą w końcu mogły przyjąć realny kształt i będzie można ich dotknąć. Takie modele posłużą znakomicie m.in. jako rekwizyty do przedstawień teatralnych i scenek wideo nagrywanych z wykorzystaniem sprzętu audio-wideo z programu „Laboratoria Przyszłości”. Wydrukowane obiekty świetnie też można wykorzystać podczas warsztatów animacji poklatkowej. A to tylko początek przygody z drukiem 3D.

Modelowania 3D można uczyć także najmłodszych – tu polecam wypróbować bezpłatne narzędzie od Skriware 3D Playground (https://skrimarket.com/my/playground/new), które umożliwia tworzenie własnych obiektów poprzez układanie bloczków. Dzieci na pewno będą zainteresowane m.in. odtworzeniem postaci i przedmiotów z popularnej gry Minecraft. Z tym zadaniem powinni poradzić sobie nawet uczniowie edukacji wczesnoszkolnej, zanim sięgną po nieco bardziej zaawansowane narzędzia, np. Tinkercad (https://www.tinkercad.com/).

Tworzenie modeli 3D i praca z wydrukami to bardzo angażujące czynności, ale sam proces druku trwa długo: często kilka lub kilkanaście, a w przypadku naprawdę dużych modeli nawet kilkadziesiąt godzin. Trzeba zatem długo czekać, aby zobaczyć finalny efekt swojej pracy. Umieszczenie drukarki w bibliotece jest ciekawym rozwiązaniem także ze względu na uczniów, którzy mogą zaglądać na każdej przerwie, aby monitorować postępy w procesie druku, a po jego zakończeniu samodzielnie zdjąć i oczyścić model.

Uczniowie uczą się samodzielnego obsługiwania drukarki 3D. W bibliotece szkolnej mają do tego idealne warunki nie tylko na zajęciach dodatkowych, ale także w trakcie przerw

Długopisy 3D

Rozwiązaniem bazującym na technologii druku 3D, ale nastawionym na szybsze uzyskanie efektu końcowego jest długopis 3D. Na pewno sprawdzi się rewelacyjnie na zajęciach bibliotecznych. Korzystanie z długopisów jest proste i po niedługim czasie można dojść do dużej wprawy i tworzyć naprawdę dokładne i estetyczne prace.

Należy bezwzględnie pamiętać o zachowaniu zasad bezpieczeństwa (szczególnie podczas pracy z najmłodszymi uczniami), ponieważ końcówka długopisu rozgrzewa się do bardzo wysokiej temperatury (z wykorzystaniem filamentu PLA nawet do ok. 180 stopni). Po odpowiednim przygotowaniu uczniów można jednak efektywnie działać nawet z pierwszoklasistami.

Dlaczego warto włączyć pracę z długopisami 3D (o ile są na stanie szkoły) do działań bibliotecznych?

Szybko widać efekt działań.
Nie trzeba korzystać z dodatkowego sprzętu: projekt graficzny wydruku tworzymy na kartce papieru.
Można korzystać z tego samego filamentu PLA, który jest używany w drukarce.
Długopisy łatwo można przenosić z miejsca na miejsce.
Może pracować wielu uczniów jednocześnie.
Próg wejścia jest bardzo niski.
Są to zajęcia bardzo usprawniające uczniów i zalecane przez specjalistów do pracy także z dziećmi ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.
Takie zajęcia bardzo szybko stają się popularne i przyciągają do biblioteki mnóstwo chętnych.

Dobrą propozycją na start jest sięgnięcie po postacie i przedmioty z ulubionych książek, zaprojektowanie ich wyglądu na kartce, a następnie wykonanie ich z użyciem długopisów 3D. Takie działanie na pewno sprawi, że uczniowie chętnie wyszukają opisy, na których będą bazować, i przypomną sobie treść wybranych tomów. Możemy tego typu zajęcia zrealizować np. na kółku czytelniczym i połączyć z omawianiem konkretnej książki.

Zachęcam też gorąco do dekorowania przestrzeni biblioteki pracami wykonanymi przez uczniów. Możemy się zdecydować na jakiś konkretny motyw, aby nadać naszej pracowni wyjątkowy charakter. W mojej bibliotece, w pomieszczeniu przeznaczonym częściowo na pracownię technologiczną, dekoracje bazują na zainteresowaniach uczniów kosmosem, nowoczesnymi technologiami i literaturą science fiction. Bardzo chętnie tworzone są rakiety i roboty, które wieszamy na ścianach. Takie dekoracje łatwo jest wykonać z wykorzystaniem długopisów 3D (łącznie z pętelkami do zawieszenia na gwoździkach).

Gorąco zachęcam do zajrzenia do kolekcji z przykładami szablonów do wykorzystania – „Długopisy 3D: ciekawostki i inspiracje” (https://bit.ly/3enn0cd).

Uczennica przy pracy z długopisem 3D (wydruk modelu według własnego projektu)

Klocki konstrukcyjne

W katalogu sprzętu i akcesoriów Laboratoriów Przyszłości znajdują się także klocki konstrukcyjne. To zdecydowanie bardzo ciekawa propozycja dla bibliotek szkolnych. Dzięki pracy z klockami uczniowie rozwijają swoją wyobraźnię i umiejętności manualne, a w bibliotece mogą bez ograniczeń korzystać ze swojej wyobraźni. Gorąco polecam realizację projektów storytellingowych, dzięki którym uczniowie nauczą się tworzyć własne opowieści, bazujące na pomysłach pochodzących z różnych źródeł. Z klocków można zbudować do nich całe sceny, zaprojektować postacie i różne artefakty, a później w ramach projektu w prosty sposób stworzyć animację poklatkową z wykorzystaniem sprzętu audio-wideo.

Niektórzy producenci klocków zapewniają, poza fizycznymi klockami, także narzędzia lub materiały cyfrowe, dzięki którym dzieci mogą działać także w domu i planować swoje konstrukcje.

Na stronie Skrimarket po założeniu bezpłatnego konta możena korzystać z narzędzia Skribots Creator, które pozwala składać cyfrowo z zestawów klocków Skrikit własne konstrukcje, w tym roboty. Można korzystać do woli z pełnego repertuaru klocków, łączyć je ze sobą, zmieniać ich kolory i oglądać konstrukcje ze wszystkich stron. Wybrane klocki można także wydrukować na drukarce 3D.

Do klocków Korbo, coraz bardziej popularnych w polskich szkołach, znajdziemy wiele przydatnych cyfrowych materiałów z propozycjami zajęć, a także interaktywnych kart pracy z grafikami klocków. Warto sięgnąć do tej kolekcji zasobów (https://wakelet.com/@Korbo_Blocks6945).

Z klocków Skrikit powstaje wierzba płacząca według pomysłu czwartoklasistki

Klocków Lego na pewno nie trzeba przedstawiać. Dają one niesamowite możliwości pracy twórczej. Można korzystać z zestawów przeznaczonych bezpośrednio do nauki programowania, takich jak np. Spike Prime, Mindstorms czy Boost, ale i wtedy będziemy w stanie pójść w kierunku opowiadania historii. Zaprojektowanie, zbudowanie i zaprogramowanie robotów w taki sposób, aby odtworzyć sceny z książek, jest możliwe, choć na pewno będzie dużym wyzwaniem i będzie wymagało wprawy i doświadczenia. Dużo łatwiej zacząć od standardowych klocków Lego, z których uczniowie zbudują wszystko, co tylko podpowie im wyobraźnia.

Na podstawie doświadczeń z biblioteki Szkoły Podstawowej Integracyjnej nr 5 w Konstancinie-Jeziornie mogę z całym przekonaniem zarekomendować tworzenie ścianek Lego w przestrzeni biblioteki. Będą do tego potrzebne płaskie płytki konstrukcyjne, które można przykleić (np. taśmą dwustronną) do boków regałów czy na szafach i stworzyć dla dzieci powierzchnię do twórczego budowania z klocków. Płytki można naklejać w dowolnych konfiguracjach. Uczniowie mogą wykonywać z klocków (np. z serii Classic i Dots) niesamowite obrazy, które staną się prawdziwą ozdobą naszej biblioteki. Tematyka tych klockowych obrazów może być bardzo różna: od haseł promujących czytelnictwo, przez sceny z książek, po konstrukcje okolicznościowe – np. świąteczne.

Na stronie Lego znajdziemy nawet cyfrowy dekorator 3D, który może się stać inspiracją dla uczniów (https://bit.ly/3qbTiti). Jeśli zaś będziemy chcieli ich zachęcić do eksperymentowania z tworzeniem obrazów pixel art, możemy im polecić stronę Dino Pixel (https://dinopixel.com/), na której będą mogli stworzyć cyfrowy obraz, aby móc później odtworzyć go na ścianie konstrukcyjnej w bibliotece.

Konstrukcje z klocków przydają się nam podczas tworzenia animacji poklatkowych, a za proste statywy mogą posłużyć elementy wyposażenia biblioteki

Roboty i mikrokontrolery

Nauczyciele bibliotekarze, którzy są zainteresowani programowaniem i robotyką, mogą znaleźć dużo zastosowań dla robotów na zajęciach w bibliotece szkolnej. Na początku warto jednak nauczyć się podstaw programowania przynajmniej w Scratchu, aby poradzić sobie z tym zadaniem. Pomocą są liczne, także bezpłatne, szkolenia online.

Osobom początkującym można zaproponować łatwe w obsłudze Ozoboty, które nadadzą się także do pracy z najmłodszymi dziećmi (np. z wykorzystaniem książki Roksany Jędrzejewskiej-Wróbel Praktyczny pan)¹.

W bibliotece znajdziemy zastosowanie także dla mikrokontrolerów zakupionych w ramach programu „Laboratoria Przyszłości”. To jednak narzędzie, które będzie już wymagało od nauczyciela bibliotekarza pewnego poziomu umiejętności. W miarę szybko można się nauczyć korzystać z micro:bitów, by wykorzystać je np. do sterowania w grach napisanych w Scratchu. Dla uczniów będzie to świetna zabawa połączona z nauką, a nauczyciel może ich zainspirować do projektowania gier bazujących np. na lekturach. Bardzo łatwo połączyć przyjemne z pożytecznym, a przy okazji zrealizować ciekawy projekt razem z nauczycielami języka polskiego.

PODSUMOWANIE

To tylko niewielki wycinek możliwości, które daje nam włączenie naszych bibliotek szkolnych do realizacji programu „Laboratoria Przyszłości”. Na pewno warto spróbować swoich sił i być może niedługo nadać ciekawy kierunek realizacji tych aktywności w naszych szkołach.

Sprawdź całą zawartość najnowszego numeru dodatku „Kompetentny Nauczyciel”.

Co w numerze?

Dodatek:Kompetentny nauczyciel 03/2022

Dodatek:
Kompetentny nauczyciel 03/2022