Manifest bibliotek szkolnych (UNESCO/IFLA)

O czym jest ten artykuł?

Poznaj kluczowy dokument określający misję, cele i zadania nowoczesnej biblioteki szkolnej. Manifest UNESCO/IFLA to zbiór uniwersalnych standardów i zaleceń, które stanowią fundament pracy każdej placówki i mogą być argumentem w rozmowach o roli i potrzebach biblioteki.
Pobierz
Format .pdf, 506,8 KB

Manifest, autoryzowany przez UNESCO i IFLA (Międzynarodowa Federacja Stowarzyszeń i Instytucji Bibliotekarskich) w r. 1988, zawiera szereg zaleceń i zadań dla współczesnych bibliotek szkolnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu ich różnego stopnia rozwoju na świecie.

Manifest, autoryzowany przez UNESCO i IFLA (Międzynarodowa Federacja Stowarzyszeń i Instytucji Bibliotekarskich) w r. 1988, zawiera szereg zaleceń i zadań dla współczesnych bibliotek szkolnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu różnego stopnia ich rozwoju w świecie. Zwracamy uwagę na te punkty manifestu, które mówią o odpowiedzialności rządów, ministerstw edukacji i władz samorządowych za zagwarantowanie bibliotekom szkolnym niezbędnych warunków do działania, a także wyrażają przeświadczenie, że żadne wielkie programy edukacyjne nie powiodą się bez niezbędnych wydatków poniesionych na powsta­nie i funkcjonowanie nowoczesnych bibliotek szkolnych. Adresatem tych stwierdzeń manifestu są władze oświatowe różnych szczebli w państwach skupionych w UNESCO. Warto taki sposób myślenia o bibliotekach szkolnych w tych kręgach populary­zować. Róbmy to na co dzień, każdy według swoich możliwości. Ale manifest jest też adresowany do samych bibliotekarzy. Wszak to przede wszystkim oni kształtują obraz bibliotek szkolnych – wszystkich razem i każdej z osobna.

Oryginalna wersja manifestu znajduje się m.in. na internetowej stronie: http://www.unesco.org/webworld/public_domain/ifla_manifesto_eng.html.

Manifest bibliotek szkolnych

Biblioteka szkolna w procesie nauczania i uczenia się – dla wszystkich

Biblioteka szkolna dostarcza informacji i pomysłów, które są podstawą satysfakcjonującego funkcjonowania w społeczeństwie edukacyjnym. Wyposaża uczniów w umie­jętność uczenia się przez całe życie i rozwija wyobraźnię, przygotowuje do roli odpowiedzialnych obywateli.

Misja biblioteki szkolnej

Biblioteka szkolna udostępnia książki i inne źródła informacji, a także świadczy usługi, które ułatwiają wszystkim członkom społecz­ności szkolnej rozwijanie umiejętności kry­tycznego myślenia i efektywnego korzystania z informacji w różnych postaciach i za pośrednictwem różnych mediów. Zgodnie z Ma­nifestem Bibliotek Publicznych UNESCO biblioteki szkolne wchodzą w skład sieci bibliotecznych i informacyjnych.

Personel biblioteki szkolnej udostępnia książki i inne źródła informacji, różnorodne pod wzglę­dem treści, w formie tradycyjnej i elektronicz­nej, na miejscu i na zewnątrz biblioteki. Bi­blioteka szkolna gromadzi również podręczniki, pomoce naukowe i materiały metodyczne.

Udowodniono, że gdy bibliotekarze i na­uczyciele współpracują ze sobą w szkole w celu polepszenia umiejętności pisania, czyta­nia, uczenia się, rozwiązywania problemów, umiejętności informacyjnych swoich wycho­wanków efekty są dużo lepsze niż w przy­padku braku takiego współdziałania.

Biblioteka szkolna musi obsługiwać na rów­ni wszystkich członków społeczności szkolnej, bez względu na wiek, rasę. płeć, religię, naro­dowość, język. status zawodowy czy społecz­ny. Szczególną uwagę należy zwrócić na te oso­by, które z różnych względów nie mogą korzystać z podstawowych usług biblioteki (np. niepełnosprawni, imigranci). Dostęp do biblio­teki powinien być zgodny z Powszechną De­klaracją Praw Człowieka ONZ i nie może ule­gać żadnym ograniczeniom ideologicznym, politycznym, religijnym czy komercyjnym.

Finansowanie, podstawy prawne, sieci

Biblioteka szkolna jest podstawą wszystkich długoterminowych działań związanych z upo­wszechnieniem umiejętności czytania, pisania, zdobywania informacji, kształcenia oraz roz­woju ekonomicznego, społecznego i kultural­nego. W gestii władz lokalnych, regionalnych i narodowych leży zapewnienie jej możliwo­ści sprawnego działania oraz uwzględnienie jej interesów w stosownych zapisach praw­nych. Biblioteka musi mieć zapewniony bu­dżet na kształcenie i doskonalenie kadry, nie­zbędne materiały, technologie i sprzęt.

Korzystanie z biblioteki szkolnej musi być bezpłatne.

Biblioteka szkolna jest podstawowym partnerem dla biblioteki lokalnej, regional­nej, narodowej oraz dla sieci informacyjnej. W przypadku, gdy biblioteka szkolna jest połączona (zbiorami lub usługami) z inną bi­blioteką (np. publiczną), należy w odpowied­nich przepisach uwzględnić i wyraźnie za­znaczyć jej specyficzne cele.

Cele biblioteki szkolnej

Biblioteka szkolna jest integralną częścią procesu dydaktycznego.

Podstawę pracy biblioteki szkolnej stanowią:

  • wspomaganie i podnoszenie rangi celów edukacyjnych wyznaczonych przez progra­my nauczania i program pracy szkoły,
  • wyrabianie i pogłębianie w dzieciach na­wyku czytania i uczenia się, korzyści i zadowolenia płynących z tych czynności, a także przyzwyczajanie do korzystania z bibliotek przez całe życie,
  • umożliwianie tworzenia i przetwarzania informacji w celu pogłębiania wiedzy, zrozumienia świata, kształcenia wyobraźni oraz dla przyjemności,
  • pomaganie wszystkim uczniom w nauce i wyrabianiu umiejętności przetwarzania i przy­swajania informacji, w zależności od jej formy, środka przekazu, kanału komunikacyjnego.
  • udostępnianie lokalnych, regionalnych, narodowych oraz międzynarodowych źródeł informacji, stwarzanie możliwości wymiany poglądów, opinii, pomysłów i doświadczeń,
  • organizowanie działań rozwijających świa­domość oraz wrażliwość kulturową i społeczną,
  • współpraca z uczniami, nauczycielami, administracją szkolną i rodzicami,
  • szerzenie idei, mówiącej, że wolność in­telektualna i wolny dostęp do informacji są zasadniczą wartością, warunkiem efektyw­nego i odpowiedzialnego uczestnictwa oby­watela w życiu społecznym,
  • propagowanie czytelnictwa w szkole i poza nią, reklama usług i inicjatyw biblioteki.

Aby wypełniać te funkcje, biblioteka szkol­na stale rozwija kierunki działania i poszerza zakres usług, rozwija warsztat informacyjny i zatrudnia odpowiednio przygotowany per­sonel.

Personel biblioteki szkolnej

Odpowiednio wykwalifikowany bibliotekarz szkolny jest odpowiedzialny za planowanie pra­cy i organizację biblioteki szkolnej. W miarę potrzeb i możliwości wspomagają go dodat­kowo zatrudnione osoby. Wszyscy razem współpracują z pracownikami całej szkoły, biblioteką publiczną i innymi bibliotekami.

Rola biblioteki szkolnej różni się w zależ­ności od budżetu, programu, metod pracy szko­ły oraz sytuacji prawnej biblioteki. W dobie szybkiego rozwoju technologii informacyjnych bibliotekarze szkolni odpowiedzialni są za wy­kształcenie niezbędnych umiejętności informa­cyjnych uczniów i nauczycieli, sami też powin­ni nieustannie doskonalić się w tej dziedzinie.

Sprawne funkcjonowanie biblioteki szkolnej. Zarządzanie

Aby zagwarantować efektywne i wymier­ne w skutkach działanie:

  • konieczne jest sformułowanie celów, priorytetów i usług biblioteki szkolnej w przepisach prawnych,
  • biblioteka szkolna powinna być zorgani­zowana i prowadzona zgodnie z profesjonalnymi standardami,
  • usługi biblioteki szkolnej muszą być do­stępne dla wszystkich członków społeczności szkolnej i zgodne z potrzebami środowiska (np. czas otwarcia, brak barier komunikacyjnych),
  • warto współpracować z nauczycielami, również emerytowanymi, administracją szkolną, rodzicami, innymi bibliotekarzami i pracow­nikami informacji, środowiskiem lokalnym.

Wprowadzanie w życie Manifestu

Rządy państw, poprzez swoje ministerstwa odpowiedzialne za edukację, są zobowiązane do opracowania planów, dokumentów praw­nych i sposobów działania, mających na celu wprowadzenie w życie postanowień Manife­stu. Plany takie winny uwzględniać koniecz­ność szerzenia przesłania tego dokumentu na wszystkich etapach kształcenia bibliotekarzy i nauczycieli.

Tłum B. STANIÓW

newsletter

Chcesz być na bieżąco?

Zapisz się do naszego newslettera, by otrzymywać najnowsze materiały dla bibliotek.